Mustafa Kadir Atasoy düşüncesi toplumsal değerleri özgün bir okumaya tabi tutar. Doğru yapamadığımız tanımların bizi çıkmaza sürüklediğini söyler. En büyük sorunlarımızdan birinin yüzeysellik olduğundan, düşünme alışkanlığımızın yetersizliğinden bahsedip bunun duygusal bir arka plana sahip olduğunu savunur.
“Gerçekten düşünmüyoruz, çoğunlukla uyum sağlıyoruz. Bunun arka planında gerçek bir hissiyatımızın bulunmayışı var. Duygusal sığlık diyebileceğimiz bir hadise var… Üç yıl savaşmış bir askerin köyüne döndüğü zamanki özgürlük hissiyatıyla bizim özgürlük zannettiğimiz şey arasında dağlar kadar fark var”. (Mustafa Kadir Atasoy: Gerçekliğin Özel Parçaları, Biyografi Net, 2025, s. 16)
Birçok “büyük şey”in kişisel alanlar dışında kaldığını ve insanların çaresizlikten kaçma eğilimi olduğunu söylerken, zihnimize gerçekliğin basit, tehlikesiz bir karikatürünü yerleştirmeyi tercih ettiğimizi, hareket etmeyen, ağzından alev püskürtmeyen, ironi içeren canavar formları olan gargoylelerin bunun için korkutucu olmadığını, Casper — Sevimli Hayalet çizgi filminin ölümü bize ironik bir formda gösterdiğini öne sürer. (Mustafa Kadir Atasoy: Gerçekliğin Özel Parçaları, Biyografi Net, 2025, s. 51)
Husserl’in “Tamalgı” kavramını bu kaçışla bağlantılı olarak ve Husserl’in doğduğu Prostejov şehrinin meydanı özelinde yorumlar:
“Husserl “Tamalgı” kavramını bir şeyin algılanamayan yanıyla bütünlenmesiyle açıklıyordu. Buna göre bilincimiz karşıda duran ağaçları veya binaları algılarken sadece görünen kadarını değil de bütününü anlamak ister… Ama biz her zaman tortularla ve arka taraflarla ilgilenmek istemeyiz. Bizler tamalgıdan uzaklaşma eğiliminde, bir “küçükmeydan” içinde olabiliriz. Ve belirli bir açıya odaklanırız… Güzel bir şekilde sınırlanmış meydanın bugünkü haline… Yapılar Plaza Mayor’dakiler kadar yüksek değil, Rynek Glowny kadar büyük olmayan bir meydan, tek tip olmayan binalarca kuşatılmış, kalabalığın olmadığı, diğerlerinin aksine ortasında ağaçlar ve bankların bulunduğu… Böylece kendimizi sınırlı bir evren modelinde kurmaya yaklaşırız.” (Mustafa Kadir Atasoy, “Prostějov’un ismi sürekli değişen meydanı üzerine”, Yeni Birlik, 19 Kasım 2023, s.11).
Değerlerle ilgili bir karmaşadan bahsedip, birçok toplumsal değerin yanlış okunduğunu ve bunun düşünme pratiğimizi olumsuz etkilediğini tespit eder:
“İnsanların kurucu babalara veya liderlere saygı göstermesinde bir çeşit illüzyon olduğu söylenebilir. Burada güce katılma ön planda olabilir. Güçlüye gösterilene teorik olarak saygı diyemeyiz”.
“Televizyonda aşk cinayetinden bahsediliyor. Böyle bir şey, böyle bir kavramsallaştırma olamaz… Aşkın ne olduğunu bilmiyoruz. Daha derinde saygının ne olduğunu bilmiyoruz. Gerçek aşk aşktan çok saygıya dair bir şey”… (Mustafa Kadir Atasoy: Gerçekliğin Özel Parçaları, Biyografi Net, 2025, s. 16, 17)
Güncel bir örnek olarak Orhan Pamuk’un Masumiyet Müzesi romanının ve bu eserin bir devamı olarak açılan müzenin masumiyetin anlamını örttüğünü belirtir.
“Masumiyet Müzesi romanında anlatılanlar ve müzenin ismi masumiyetin hakiki anlamını örtüyor, doğru tanımlayamıyor. Romanda anlatılanların büyük kısmı masum şeyler değil… İnsanın başkalarını aldatması, kendini aldatması üzerine. Babası romanın kahramanının nişanından önce kırk yedi yaşındayken yirmi yaşında birisine kapıldığını, on bir yıl başka bir evde ikinci bir hayat yaşadığını anlatıyor. Romanın kahramanı da karısını aldatıyor… Merhamet Apartmanı’nda… Bunlar temelde masumiyetle ilgisi olmayan şeyler ve masumiyetin anlamını örtüyor, toplumsal bilinci yanlış inşa ediyor. İnsana dair her şeyi masum görmek doğru değil. Belki bizim gerçekten bir masumiyet müzesi kurmamız lazım, masumiyetin anlamını korumak ve tanıtmak için”. (Mustafa Kadir Atasoy: Gerçekliğin Özel Parçaları, Biyografi Net, 2025, s. 22)
Atasoy masumiyetin suçsuzluk, suçtan uzak olma, çocuklara has saflıkla ilgili tanımını tekrarladıktan sonra masumiyetin korumasız kalmaya, suistimale ve kolay kandırılabilmeye dair bir anlamı olduğunu, masumlukla kolay kandırılabilirlik arasında kuvvetli bir münasebet olduğunu da söylemektedir.
Kaynak:
