Uzun yıllar müfettişlik yapmam yanında bir dönem de DENETDE (Devlet Denetim Elemanları Derneği) Genel Başkanlığı yaptığım için bazı arkadaşlar soruyor: Fon soruşturmasının tarafsız yapılacağına inanıyor musunuz? Borsa İstanbul yönetim kurulunda görev yapan bir kişinin fon soruşturmasını yürütmesi etik mi?
Soruya net cevap vermek yerine, soruşturmanın doğru olarak yürütülmesi için uyulması gereken iki temel ilkeden bahsettikten sonra soruşturmayı etkileyecek birkaç olayı sıralayarak kararı size bırakacağım…
Soruşturmanın temel amacı, gerçeği hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde gün yüzüne çıkarmaktır. Bu amacın gerçekleşebilmesi ise iki önemli ilkeye bağlıdır: Tarafsızlık ve bağımsızlık.
Soruşturmayı yürüten kişinin ya da heyetin tarafsızlığı, olaya ön yargılardan, kişisel sempatilerden veya nefretten arınmış bir gözle bakabilmesini sağlar. Etik tarafsızlık, sadece somut delillerin izini sürmek, lehte ve aleyhte olan tüm unsurları eşit bir titizlikle değerlendirmek demektir. Objektifliğini kaybeden bir soruşturmacı, gerçeği aramak yerine zihnindeki varsayımı doğrulamaya çalışır ki bu da doğru sonuca dolayısıyla adalete ulaşmayı engeller. Soruşturmacı, olaylara ve kişilere karşı tamamen ön yargısız yaklaşmalıdır. Akrabalık, husumet veya menfaat ilişkisi bulunan durumlarda görev almamalı, iddialarını sadece somut delillere dayanarak değerlendirmelidir.
Bağımsızlık ise tarafsızlığın kalkanıdır. Soruşturmacının hiyerarşik baskılardan, siyasi veya kurumsal nüfuzdan ve her türlü dış telkinden uzak çalışabilmesi şarttır. Soruşturmacı hiçbir gücün beklentisine göre değil, yalnızca hukukun ve vicdanın rehberliğinde hareket etmelidir. Bir kişiye, kuruma çıkar ilişkisi ile bağlı olunması da bağımsızlığı olumsuz olarak etkileyen unsurlardır. Soruşturmacı bağımsızlığın temellerinden birisi de soruşturmacılara görevlerini yaparken hiçbir makam veya merci tarafından emir verilmemesi telkinde bulunulmaması veya baskı uygulanmamasıdır. Ayrıca soruşturmacıların asli görevleri dışında başka bir görev yürütmeleri, başka bir görevden maaş almaları ya da çıkar edinmeleri bağımsızlık ilkesine aykırı olduğu açıktır. Bağımsızlığın olmadığı bir yerde, tarafsızlıktan da etik ilkelerden de bahsetmek imkânsızdır.
Soruşturmacının ve soruşturmanın meşruiyetini ve verilen kararın gücünü belirleyen şey, soruşturmacının ne kadar bağımsız ve tarafsız olduğudur…
Fon soygunu hakkında yürütülecek soruşturmalarda bu iki temel ilkeye ne kadar uyulacak? Aşağıdaki gelişmelere bakarak bu soruya siz cevap verebilirsiniz?
Cumhurbaşkanı Erdoğan fon vurgunu üzerine şu açıklamayı yaptı: “Kimileri nefsinin esiri oldu, kimilerini şeytan aldattı. Kimileri bu tertemiz hareketi kirletmek için özellikle aramıza sızdı. Sızdırıldı… Nefsine yenik düşenle vedalaşır yolumuza güçlü devam ederiz.”
Fatma Betül Sayan Kaya hakkında C. Savcılığınca hâlâ bir soruşturma başlatılmadı. Fon maniplasyonundan elde ettiği haksız kazancı iade ettiği iade edildi. Ancak bu iddia yalan çıktı…
Hayati Yazıcı’nın oğlu Mustafa Yazıcı hakkında konan tedbir kararı jet hızıyla kaldırıldı…
Fon Soruşturması ile görevlendirilen Devlet Denetleme Kurulu Başkanı Salih Tanrıkulu “Ben aynı zamanda Borsa İstanbul Yönetim Kurulu üyesiyim, bu görev benim kendi kendimi denetlemem manasına gelir ki bu da etik değil.” diyerek Devlet Denetleme Kurulu Başkanlığından istifa etmesi beklenirken Borsa İstanbul’daki görevinden istifa etti…
Borsa İstanbul Yönetim Kurulunda Salih Tanrıkulu dışında Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanı Hakkı Susmaz’ın, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran’ın görev yapması etik açıdan hiç sorgulanmadı…
Fon olayının patlamasından sonra SPK’nın görevini ihmal ettiği iddialarına rağmen Akın Gürlek’in eşi olan SPK üyesi Elif Gülşah Gürlek de Akın Gürlek de istifa etmeyi düşünmediler…
Kamuoyu vurgundan en büyük payı kimler aldığı konusunda bilgilendirilmedi…
Ne dersiniz bu soruşturmada objektif bir sonuca ulaşılabilir mı?
[i] Em. Başmüfettiş
