Anadolu’nun Müslümanlaşması ve Kürdler

Kürdlerin, Doğu Anadolu’da görünmeye başlaması, bölgenin Müslümânlaşması ile birlikte olmuştur. İlk olarak Abbâsî devrinde görünmeye başlamışlardır. Ciddî anlamda ise Selçuklu Türkleriyle birlikte gelmişlerdir. Selçuklu devri târihçisi İbnü’l Esîr, El Kâmil fi’t Târih adlı eserinde Celâleddîn Harzemşâh’ın Yassıçemen’de yenildikten sonra Dersîm dağlarına çekildiğini ve burada Kürd eşkıyâsı tarafından öldürüldüğünü anlatır.

Sonraki süreçte de bu durum devâm etmiştir. Ak Koyunlu Türkmenleri ile birlikte de bağımlı Kürd emîrliklerinin ortaya çıktığını görüyoruz. Sonradan Osmanlı’ya yaklaşan ünlü Kürd yazar İdrîs el Bidlîsî, Ak Koyunlu devrinde vezîr unvânına sâhipti. Şâh İsma’il’in Sünnî Ak Koyunlu Türkmenlerini ezmesinden sonra da Osmanlı tarafına geçmiş ve Ak Koyunlulara bağlı olan Kürd emîrliklerini Osmanlı’ya katılmaları için iknâ etmiştir. Bu arada Îran coğrafyasında yer alan Sünnî ve Kızılbaş Kürd aşîretleri ise Şâh İsma’il’in tarafında yer almıştır. Sâfevî devri kaynaklarından olan ve sarayda yazıldığı bilinen “Târih-i Kızılbâşiyye” adlı eserin Kürdler bahsinde bu durum uzun uzun anlatılır. Yâni her iki taraf, birbirine karşı kullanabilecekleri bütün unsurları sonuna kadar kullanmıştır. Bu bir hâkimiyet savaşıdır ve daha akılcı, daha gerçekçi olan kazanmıştır.

Bununla birlikte cumhûriyet devrine kadar Doğu Anadolu’nun genelinde Kürd nüfûs, baskın olmamıştır. Tehcîrle birlikte boşalan Ermenî köylerine, kısa zamânda Kürdler yerleşmiştir. Ancak asıl nüfûs patlaması, Kürd isyânları ile köyden kente göç ile başlamıştır. İsyânlardan ötürü birçok yerde Türkmen yerleşimleri boşalmış, önce Diyarbakır gibi merkez özelliği olan şehirlere, ardından da batıya göç ederken, terk edilen köyler de el değiştirmiştir. İronik bir biçimde yüzlerce yıl içinde değişmeyen bir nüfûs yapısı, Kürdleri ezdiği iddiâ edilen, ulus devlet yapısı içinde değişmiştir.

Yazar
Kutlu Altay KOCAOVA

Bu websitesinde farkı kaynaklardan derlenen içerikler yayınlanmakta olup tüm hakları sahiplerinindir. Sitedeki içerikler atıf gösterilerek kaynak olarak kullanlabilir. Yazıların yasal sorumluluğu yazara aittir. Tüm Hakları Saklıdır. Kırmızlar® 2010 - 2026

medyagen