Prof.Dr. Ayşegül AKBAY

Demokratik bir hukuk devletinde mahkemeler yalnızca uyuşmazlıkları çözmez; aynı zamanda vatandaşın devlete duyduğu güveni de ayakta tutar. Bu nedenle yargının bağımsızlığı ve tarafsızlığı, yalnızca hukukçuların değil, toplumun tamamının meselesidir. Türkiye’de son yıllarda yargının işleyişi ve hukukun siyasetle ilişkisi üzerine yürütülen tartışmalar da tam bu noktada yoğunlaşmaktadır.

Bir devletin suçla mücadele etmesi, kamu düzenini koruması ve ulusal güvenliği sağlaması kuşkusuz meşru bir görevdir. Terör, organize suç ve yolsuzluk gibi alanlarda etkili soruşturmalar yürütülmesi, hukukun üstünlüğünün gereğidir. Ancak aynı zamanda bu mücadelede kullanılan hukuki araçların ölçülü, öngörülebilir ve evrensel hukuk ilkelerine uygun olması da en az bunun kadar önemlidir.

Türkiye’de özellikle ifade özgürlüğü, basın faaliyetleri, siyasal katılım ve uzun tutukluluk süreleri gibi konular hem iç hukuk çevrelerinde hem de uluslararası kuruluşların raporlarında tartışılmaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları, Avrupa Konseyi organlarının değerlendirmeleri ve çeşitli hukuk devleti endeksleri, yargının bağımsızlığına ilişkin kaygıları zaman zaman gündeme taşımaktadır. Buna karşılık devlet yetkilileri ise yürütülen işlemlerin tamamen hukuki olduğunu, yargının bağımsız biçimde karar verdiğini ve eleştirilerin önemli bir bölümünün siyasi nitelik taşıdığını savunmaktadır.

Bu iki yaklaşım arasındaki mesafe, aslında Türkiye’nin en önemli demokratik tartışmalarından birini oluşturmaktadır. Sorulması gereken temel soru şudur: Vatandaşlar mahkemelerin yalnızca hukuka göre karar verdiğine ne ölçüde güvenmektedir?

Hukuk yalnızca adalet dağıtmakla kalmaz; aynı zamanda adaletin gerçekleştiği konusunda toplumu ikna etmek zorundadır. Bu nedenle yargının bağımsız görünmesi de bağımsız olması kadar önemlidir. Siyasi kutuplaşmanın yoğun olduğu dönemlerde açılan davalar, gözaltılar veya tutuklamalar kamuoyunda farklı şekillerde yorumlanabilmektedir. Böyle zamanlarda şeffaf yargılama süreçleri, gerekçeli kararlar ve etkili kanun yolları, güveni güçlendiren temel unsurlardır.

Ekonomik açıdan da hukukun üstünlüğü kritik önemdedir. Yerli ve yabancı yatırımcılar yalnızca ekonomik göstergelere değil, sözleşme güvenliğine, bağımsız mahkemelere ve öngörülebilir hukuk düzenine de bakmaktadır. Güçlü bir hukuk sistemi, demokratik meşruiyet kadar ekonomik istikrarın da temelidir.

Türkiye’nin köklü hukuk geleneği, güçlü insan kaynağı ve anayasal kurumları bulunmaktadır. Bu birikimin daha da güçlendirilmesi; yargı bağımsızlığını artıran reformlar, ifade özgürlüğünü güvence altına alan uygulamalar ve adil yargılanma hakkını destekleyen düzenlemelerle mümkündür. Böyle adımlar yalnızca uluslararası endekslerde daha iyi bir konum sağlamak için değil, vatandaşların devlete olan güvenini artırmak için de gereklidir.

Sonuçta hukuk, hiçbir siyasi görüşün değil, toplumun ortak güvencesidir. Mahkemelerin iktidarı da muhalefeti de aynı ölçüde hukuka bağlı tutabildiği bir sistem, demokrasinin en güçlü dayanağıdır. Türkiye’nin geleceği açısından önemli olan, hukuk ile siyaset arasındaki mesafenin korunması ve yargıya duyulan toplumsal güvenin güçlendirilmesidir. Çünkü hukukun en büyük gücü, verdiği kararlardan önce toplumun ona duyduğu güvendir.

————————————————–
Kaynak:

https://www.akademikakil.com/hukuk-ve-siyasetin-ince-cizgisi-turkiyede-yargiya-guven-neden-tartisiliyor/aysegulakbay/