25 Haziran 2022
Sosyal medyada popüler olmakla bilimsel arenada iyi işler yapmak birbirine paralel giden şeyler midir?

Hikaye şöyle başlıyor: Bir gün bilimsel yönü çok ön planda olmayan ancak sosyal medyada çok aktif olan bir öğretim üyesi bir kongreye konuşmacı olarak davet edilir. Davet edenler, konuşmacının bilimsel yönünün zayıf olduğunun farkındadırlar; davetin tek nedeni, sosyal medyada twitter üzerinden yapacağı paylaşımların kongre için katılımcı sayısını artırma beklentisidir. Bu durumu kendine dert eden Neil Hall, Kardashian indeks adını verdiği bir ölçüt ile bilim insanlarının kendi alanlarındaki etkinlikleri ile sosyal medyada görünürlükleri arasındaki ilişkiyi gözler önüne sermeye karar verir.

Kardashian indeks, -biraz da eğlence olsun amacıyla- öne sürülen bir kavram (1) almasına rağmen "Her şakanın altında bir ciddiyet vardır" sözünü de unutmamak gerek. Neil Hall, -kendi ifadesiyle- rastgele seçtiği 40 bilim adamını incelemiş. Twitter takipçi sayılarını, Web of Science'da yer alan çalışmalarına yapılan atıflara bölerek K-indeks veya Kardashian indeks'i oluşturmuş (2). Burada isimlendirmede Kim Kardashian'ın seçilmesi de tesadüf değil. Kardashian, çok popüler bir figür olmasına rağmen ortada dişe dokunur yaptığı hiçbir şey yoktur.

Çalışmanın sonuçlarına göre, bir grup araştırmacıda bu durum paralel seyrediyor. İndeksi düşük olanları, nitelikli iş yapmalarına rağmen, yeterince ortada gözükmeyenler veya hak ettikleri üne sahip olamayanlar olarak değerlendirirken, indeksi yüksek olanları (özellikle 5 ve üzeri skora sahip olanları) Kardashianlar olarak, yani bir şey üretmeden ortada dolaşanlar, haksız ün sahipleri şeklinde nitelemektedir.

Kardashian indeks,bir çok tartışmayı da beraberinde getirmiş gözüküyor. Espri amaçlı öne sürülen benzer çok sayıda indeks bulunmakta, bunlara #AlternateScienceMetrics hashtag'i ile ulaşmak mümkün.

1. Hall N. The Kardashian index: a measure of discrepant social media profile for scientists. Genome Biology 2014; 15:424 DOI: 10.1186/s13059-014-0424-0
2. Kardashian indeks (K-indeks): Twitter takipçi sayısı/çalışmalarına yapılan atıf sayısı

Yazar Hakkında:

Metin AKGÜN

Metin AKGÜN

Erzurum Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı öğretim üyesidir (Prof.Dr.). Meslek ve çevre nedenli hastalıklar akademik ilgi alanıdır. Türk Toraks Derneği 2016 Kongre Başkanıdır.