19 Mayıs 2022

Metin AKGÜN

Kimimiz kendini gerçekleştirebilirken, kimimiz ise başkalarının bize yüklediği bir kimlikle, gerçek kimliğimizden uzakta ve kısmen bağımlı bir yaşam sürdürürüz. İkinci durumdaki biri mutlu mesut yaşıyor gözükebilir ancak Jung’un dediği gibi “kişinin huzursuzluğu, mutsuzluğu, gerginliği, sıkıntısı, depresyonu onu uyandırmaya çalışan önemli dostları” olarak bu gerçekleştirmeye zemin hazırlamada önemlidir.

Bir kedi yavrusunun başı belaya girdiğinde, annesi gelir ve onu nazik bir biçimde ensesinden tutup alır, canını kurtararak güvenli bir yere götürür. Böyle bir güven duygusu, yani sırtını bir yere dayamak, insanlar için de cazip gelebilir ancak sınırlı ve bağımlılık gerektiren bir güven unsuru olduğunu gözden kaçırmamak gerekir. Öte yandan, benzer bir durumda, yavru maymunun, annesinin sırtına hızlı bir şekilde sıçramak dışında başka seçeneği yoktur. Pasif kalmak, yok olmak ile eşdeğerdir.

Kültürel içgüdümüz bizi aktif seçme rolü oynamak yerine pasif olarak seçilmeyi beklemek şeklinde yönlendirir. Japonca’da 他力 (Tariki) ve 自力 (Jiriki) şeklinde iki terim vardır. Tariki, yardım almayı beklemek, seçilmek ya da size destek olacak bir üst otoriteye teslim olmak anlamlarında kullanılır. Jiriki ise “kendi” demektir; kendi seçimini yapabilen anlamına da gelir. Her hareketimiz toplumsal kontrol mekanizmalarının denetiminde olduğu için sıklıkla “hata yapma” korkusuyla adım atmaktan çekiniriz. Oysa hatalarımızdan öğreniriz bir çok şeyi. İngilizce’de çok sevdiğim bir deyim vardır: “either we learn to fail or fail to learn (ya hata yapmayı öğreniriz ya da öğrenme konusunda başarısız oluruz“. Yürümeyi ve konuşmayı öğrendiğimiz gibi hatalarımız bizleri besleyecek; elde ettiğimiz bu deneyimler öğrenme sürecimizi sağlıklı hale getirecek ve bu sayede kimliğimizi inşa edebileceğiz. Safahat’ta Mehmet Akif Ersoy, Sadi-i Şirazi’nin Aslan ile kötürüm tilki hikayesine atfen aynı şeye vurgu yapar:

Dolaş da yırtıcı aslan kesil, behey miskin !
Niçin yatıp, kötürüm tilki olmak istersin?

Bir tercih yapmanız gerektiğinde kötürüm tilki ya da aslan, Tariki ya da Jiriki, kedi yavrusu ya da maymun yavrusu olmak arasında hangisini seçerdiniz?

 

Bu kategorideki Makalelerden