6 Temmuz 2022

“Sirâyet” ihtimâli belirdi mi, gölgeler bile şüpheli durumuna düşer. Bu, öylesine otomatiğe alınmış bir topluluk şuûrudur ki, en babayiğit irâde sâhibi dahî, kendini birden aynı dâirenin içinde buluverir.

Eskiler, “maksûd bir ammâ, rivâyet muhtelif” diyerek, hedefe yönelen farklı yollara saygı tabelâsı asmışlar. Lâkin o türlü-çeşitli yollardan kaçı, nihâî noktaya ulaşabilir? “En azından birinin, finiş çizgisine kavuşması lâzım.” diyorsanız, “sirâyet”i hafife alıyorsunuz demektir.

“Sârî”, yâni, “bulaşıcı hastalık” tâbirinin, insan dimâğında oluşturduğu tortu, “sirâyet”in olumlu kılıklarını flû gösteriyor. Çünkü âdemoğlunun hayâtı, daha ziyâde negatif tesirlere kucak açıyor. Pozitif fiillerin yer bulup yuvalanması için, epeyi bir tâlim, temrin gerekiyor.

Teknolojinin önümüze serdiği bunca kolaylık, yine aynı mârifetle dayatılan ahlâk çelimsizliği düşünüldüğünde, medeniyetin toptan reddine ihtimâl hesapları yaptırıyor. Kitle haberleşme vâsıtalarında ortaya konan dudak uçuklatıcı ilerleme, artık gizli kapaklı hiçbir tarafımızı bırakmadı.

Harîm-i ismetimize girip bağdaş kuran ekranlar, mütemâdiyen bize, “biz”den uzaklaşmayı öğütlüyor. Eskiden, yerli-yabancı tasnîfi yapılır, yerlinin, acemîce de olsa, bizden yana tavır koyduğu düşünülürdü. Şimdi, böyle bir tasnîfe ihtiyaç kalmadı. Adı, sâdece sınırlarımız içinde hazırlandı diye “yerli” olan bilumum film ağırlığı, “yabancı”sından aslâ aşağı kalmadan, ahlâk erozyonuna kürek tutuyor.

Kadın-erkek münâsebetlerinden, bar-meyhâne muhabbetine kadar, hemen her çeşit cemiyet ve âile dinamiti, televizyon sâyesinde kalıp kalıp altımıza döşeniyor. Zevk u safâ havasında, bize de seyretmek düşüyor.

“Meşreb”in geniş olanı ile insanlığı imhâya yeltenenler, bir de bakıyorlar ki, “meşreb”siz kalmışlar. Ama ne gam? “Meşreb”i olmayanın, harâmı helâline karışmış “meşrûbât”ı var...

"Harâm lokma” edebiyâtı, bilhassa siyâsî polemiklerin değişmez söz cephâneliği. Devirler, isimler, kadrolar değişse de, bu vâdîdeki efelenme ve karalamaların hep aynı kaldığına şâhit oluyoruz.

Umûmî kaaide, her siyâsînin boğazından “harâm lokma” geçmemesidir. Yine aynı hükme bağlı olarak, rakîb mevkiindekilerin, birbirlerinin ağız ve mîdelerini, "harâm-geçen” yolunun konak yeri görmeleridir.

“Ben temizim. Başkası harâm-zâdedir.” mantığı, harâmla helâl arasındaki kontrastı yuvarlak hâle getirdi. Dolayısıyla, “harâm lokma” yemek, çok itici ve müteneffir bir fiil olmaktan çıktı. Sokaktaki vatandaş nazarında, harâma el ve dil uzatanla bunları yapmayanın, öyle ayrı saflara konacak listesi yok. Bunlar, politikacının mûtâd lâfları mesâbesinde, hattâ tebessüm sebebi addediliyor.

Hâlbuki, faydalı ile zararlının, dinî literatürdeki muâdili harâm ve helâldir. Yâni, siyâsî hançerelerde yalama olan bu pek ciddî ve hayâtî davranış şekilleri, cemiyet şirâzesinin deforme edilmesine vesîle kılınıyor.

Harâmı helâle bu kadar yaklaşmış toplulukların âkıbeti, hayra yorulmuyor. Geçmiş asırların koridorları, bu tarz ülke ve beldelerin helâk olma hikâyeleriyle dolu. Helâlin mâsûmiyeti, tevâzu ile birleşince, harâmın hempâ şarlatanlığı ortalığı inletiyor...

 

Yazar Hakkında:

Turgut GÜLER

Turgut GÜLER

1951 yılında Afyonkarahisâr’ın Sultandağı ilçe­sine bağlı Dort (bugünkü Doğancık) köyünde doğdu. Âilesi, 1959 Ocağında Aydın’ın Horsunlu kasabasına yerleşti. İlkokulu orada, Ortaokulu Kuyucak’da okudu. İki hafta kadar Nazilli Li­sesi’ne devâm ettikten sonra, Nazilli Öğretmen Okulu’na girdi. Bu okulun ikinci sınıfını bitirdiği 1968 yılında, İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu Hazırlık Lisesi’ne kaydoldu. 1969-1973 yılları arasında, Yüksek Öğretmen Okulu hesâbına, İstanbul Üniversite­si Edebiyât Fakültesi Târîh Bölümü’nde tahsîl gördü.

İstanbul Çapa’daki Yüksek Öğretmen Okulu’nun Kompozis­yon ve Diksiyon Hocası olan Ahmet Kabaklı’nın başkanlığında kurulan Türkiye Edebiyât Cemiyeti’nde, bilâhare bu cemiyetin yayınladığı Türk Edebiyâtı Dergisi’nde vazîfe aldı. Bir tarafdan üniversite tahsîline devâm etti, bir yandan da bahsi geçen der­ginin “mutfak” tâbir edilen hazırlık işlerinde çalıştı. Metin Nuri Samancı’dan sonra da ikinci yazı işleri müdürü oldu (Mart 1973, 15. Sayı). Bu dergide yazı ve şiirleri yayımlandı.

1973 Haziranında üniversiteyi bitirdiğinde, Malatya Mustafa Kemâl Kız Öğretmen Lisesi târîh öğretmenliğine tâyin edildi. Ah­met Kabaklı’nın arzûsu ile bu görevine başlamadı ve İstanbul’da kaldı, Türk Edebiyâtı Dergisi’ndeki mesâîyi sürdürdü. 1975 yı­lında hem Edebiyât Cemiyeti (Bakanlar Kurulu karârıyla Türkiye kelimesi kaldırılmıştı), hem de Türk Edebiyâtı Dergisi, maddî sı­kıntılar yaşadı, dergi yayınına ara verdi. Bunun üzeri­ne, resmî vazîfe isteği ile Millî Eğitim Bakanlığı’na mürâcaat etti.

Van Alparslan Öğretmen Lisesi’nde başlayan târîh öğretmen­liği, Mardin, Kütahya ve Aydın’ın muhtelif okullarında devâm etti. 1984 yılında açılan Aydın Anadolu Lisesi’nin müdürlüğüne getirildi. 1992’de, okulun yeni binâsıyla berâber adı da değişti ve Adnan Menderes Anadolu Lisesi oldu. Bu vazîfede iken, 1999 Ağustosunda emekliye ayrıldı. 2000-2012 yılları arasında, İstan­bul’da, Altan Deliorman’a âit Bayrak Basım-Yayım-Tanıtım’da, yazı ve yayın çalışmalarına katıldı. Yine Altan Deliorman’ın çıkardığı Orkun Dergisi’nde, kendi adı ve müsteâr isimlerle (Yahyâ Bâlî, Husrev Budin, Ertuğrul Söğütlü) yazılar yazdı. İki kızı var.

Yayımlanmış Eserleri: Orhun’dan Tuna’ya Uluğ Türkler, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2014; Takı Taluy Takı Müren (Daha Deniz Daha Irmak), Boğaziçi Yayınları, İstanbul, 2014; Cihângîr Tûğlar-Selîmnâme, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2014; Ejderlerin Beklediği Hazîne, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2015, Şehsüvâr-ı Cihângîr-Fâtihnâme, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2015.

 

Yazarın diğer makalelerinden: