28 Kasım 2021
Pazar, 07 Şubat 2021 22:37

Yeni bir dünya düzenine doğru mu?

Ama iyimserliğin her şeye rağmen ağır basacağını varsayarak aşıların bizi bu salgından kurtaracağına inansak bile insanlık acaba o zaman rahata, huzura, güvene kavuşacak mı? İşte bu sorunu yanıtı pek belli değil. Halen yaşadığımız Pandemiden sonra, hepimizi nasıl bir dünya bekliyor? Muhakkak ki çözüm bekleyen temel sorunlarımız var. Bunlar arasında ilk akla gelenler, belki de yakamızı tamamen kurtaramayacağımız Covid-19 tekerrür edecek veya benzeri yeni küresel salgınlar yaşanacak. Ama hepsi büyük belirsizliklere gebe çok sayıda başka krizler de kapıda.

*****

Özdem SANBERK

Emekli Büyükelçi

Tüm insanlığı pençeleri arasına alan Covid-19 salgınına karşı aşıların beklenmedik süratle geliştirilmesi ve Türkiye dahil birçok ülkede uygulamanın başlaması bir umut ışığı yaktı. Şimdi herkesin umudu aşıların etkisini göstermesi ve insanlığı, içine düştüğü bu çaresizlik duygusundan kurtarabilmesi. Ne var ki şu andaki gelişmeler bu iyimserliği doğrulayacak yöne evirilmiyor.

Salgın Avrupa ve Amerika dâhil birçok ülkede hız kesmedi. Halen üçüncü dalga endişesi yaygınlaşırken aşıların teslimatlarında gecikmeler, virüsün bulaşma riskini artıran mutasyonla ve yeniden kapanma önlemleri ekonomik, sosyal ve siyasi sorunları ağırlaştırmayı sürdürmekte. Bu durum ister istemez bir perspektif yokluğu yaratıyor. Bu da sağlık, ekonomik, sosyal, psikolojik ve siyasi sorunları ağırlaştırarak tüm dünyaya bir yıldan beri egemen olan karamsarlık duygularının dağılmasına haliyle yardımcı olmuyor.

Küreselleşmenin karanlık yüzü

Öte yandan, ne kadar uzun sürerse sürsün, aşıların da devreye girmesiyle salgının her hâl ve kârda belli bir zaman sonra biteceği inancı bu karamsarlığı tamamen dengelemeye yetmiyor. Evet, geçen yüzyıllardan beri dünyada şimdiye kadar çıkan salgınların, ne kadar uzun sürerse sürsün hepsinin sona erdiğini tarih bize gösteriyor. Ama o salgınların tümünün mevzii salgınlar olduğu ve menzillerinin dağları, denizleri hatta nehirleri dahi aşamadığı bazen unutulabiliyor. Unutulan bir başka bir şey de dünyamızı küçük bir köy haline getiren küreselleşme, iletişim ve uygarlığı deniz aşırı kıtalar ötesine götürürken, karanlık yüzünün ise ekonomik krizleri olduğu gibi, virüsleri de okyanuslar ötesine ve dünyanın en ücra köşelerine kadar taşıyabildiği gerçeği.

Kapıdaki büyük krizler

Ama iyimserliğin her şeye rağmen ağır basacağını varsayarak aşıların bizi bu salgından kurtaracağına inansak bile insanlık acaba o zaman rahata, huzura, güvene kavuşacak mı? İşte bu sorunu yanıtı pek belli değil. Halen yaşadığımız Pandemiden sonra, hepimizi nasıl bir dünya bekliyor? Muhakkak ki çözüm bekleyen temel sorunlarımız var. Bunlar arasında ilk akla gelenler, belki de yakamızı tamamen kurtaramayacağımız Covid-19 tekerrür edecek veya benzeri yeni küresel salgınlar yaşanacak. Ama hepsi büyük belirsizliklere gebe çok sayıda başka krizler de kapıda.

Birkaçını sayalım: iklim krizi; enerji krizi; küresel ekonomik, parasal ve sosyal krizler; küresel açlık ve yoksulluk; siyasette ve diplomaside popülist dalgalar; ABD, Çin, Rusya başta olmak üzere, büyük nüfuslu ve kitlesel imha silahlarına sahip ileri teknolojilere hükmeden büyük ülkelerin silahlanma yarışı ve dünya liderlik mücadeleleri; yapay zekâ gibi insan kontrolünün dışına çıkması muhtemel bilimsel ve teknolojik gelişmeler; siber tehdit; uzayın derinliklerinin keşfinde kaydedilecek gelişmelerin insanlık için sonuçları; dev internet şirketlerinin parasal ve siyasi güçlerinin siyasal ve stratejik kontrol altına alınamaması; cehalet; hurafecilik; köktendincilik; şiddet ve terör; bireysel silahlanma; bireysel ve toplumsal temel hakların geleceği ve gelecek kuşaklara, çocuklarımız torunlarımıza, nasıl bir dünya bırakacağımızın kaygısı… Listeyi uzatabiliriz. Bu liste aslında birçoğunu halen yaşadığımız küresel belirsizliklerin envanteri.

Belirsizlik insani ilişkilerin doğasında var

Ancak belirsizlik sözcüğü, üzerinde biraz dikkatlice durmayı hak ettiren bir kavramı ima ediyor. Belirsizlik insanın bireysel yaşamında olduğu gibi, devletlerin iç siyasetinde ve uluslararası ilişkilerin de doğasında olan bir gerçek. Yaşam, belki bir yönüyle de belirsizlik yönetimi. Gündelik yaşamımızda, iç politika alanında veya dış politikada belli düzeni sağlayan öğeler kontrolden çıkınca belirsizlikler doğuyor. Düzenin bozulmaması veya bozulunca düzeltilmesi için harcanan çabalar ise insan yaşamının, iç politikanın veya uluslararası ilişkilerin muhtevasını oluşturuyor. Bu bakımdan belirsizlik kavramı yaşamımızdan peşin hükümlerin ve hesapsızlığın uzaklaştırılması ihtiyacını beraberinde getiriyor. Aynı zamanda kendi hayatımızda, iç ve dış politikada ihtiyatlı, ferasetli ve gerçekçi davranışları teşvik eden bir anlam da taşımakta.*

21. yüzyılda yeni bir dünya düzeni

İnsanoğlu pandemi bittikten sonra kendisini bekleyen ve her biri ciltler dolusu araştırmalara konu teşkil edebilecek nitelikteki bu devasa sorunların büyüklüğü, etkileri ve sınırları üzerinde düşünmeye henüz vakit bulabilmiş değil. Bu sorunların hepsi küresel nitelikte ve yer kürenin geleceğini tehdit ediyor. Birbiriyle irtibatlı bu sorunlara ülkelerin kendi başlarına çözüm bulmaları tabii ki mümkün olmayacak. Çözümler uluslararası düzeyde yeni bir işbirliği ve dayanışma anlayışı gerektiriyor. Bu ise 21. yüzyılda dünyada siyasi, iktisadi, parasal ve güvenlik düzeni kurulması ihtiyacını ima ediyor.

Ne var ki içinde yaşadığımız yüzyılda böyle bütüncül bir anlayışın veya münferit girişimleri hedefleyen eyleme dönük ciddi tartışma belirtilerine henüz rastlanmamakta.

Geçtiğimiz yüzyılın düzeni

Geçtiğimizin yüzyılın siyasi, iktisadi, parasal ve güvenlik düzeninin kurulması, insanlığın ancak 20. yüzyılın ikinci yarısında, on milyonlarca can kaybına ve inanılmaz boyutlarda maddi ve manevi zararlara sebep olan iki dünya savaşından sonra, 1945’te San Fransisco Konferansı’yla BM ve ihtisas teşekküllerinin yaşama geçirilmesiyle gerçekleşmiş, 1946’da da Bretton Woods para sistemi yürürlüğe konarak Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fara Fonu kurulmuş ve uluslararası parasal ve ticaret düzenin temelleri atılmıştı.

Bu düzen dünyanın topyekûn bir sıcak savaşa savrulmasını engellemişse de uluslararası toplumun, mali ve parasal krizlere savrulmasına ve bölgesel sıcak çatışmalar ve gerginlikler karşısında kalmasını önleyememişti. Nitekim insanlık II. Dünya Savaşı’ndan hemen sonra, kendini ABD ve SSCB liderliğinde kitle imha silahlarına sahip iki rakip ülkenin liderliğinde iki kutuplu bir nevi dehşet dengesine dayalı kırılgan bir Soğuk Savaş döneminde buldu. İki bloklu bu düzen1991’de SB’nin dağılmasına kadar devam etti. Bu süre zarfında Batı blokunda, Avrupa Konseyi, Atlantik İttifakı, OECD, Avrupa Birliği; Doğu Blokunda Varşova Paktı gibi, bazıları yok olan, bir kısmı da önem ve etkisini kaybeden çok taraflı bölgesel ve alt bölgesel iktisadi, siyasi ve askeri ittifaklar yaşama geçti. Bu gün uluslararasında yaşadığımız istikrarsızlık ve güvensizliklerinin kısmen bir sebebi de, geçen yüzyıl koşullarında ve o zamanın ihtiyaçları ışığında kurulmuş olan ve artık etki ve geçerliliği kesin olmayan bu kuruluşların, doğumlarını gerektiren koşulların ortadan kalkmış olmasına rağmen, bu günün koşullarını göz önünde tutmak yerine, yaşamlarının adeta suni teneffüsle sürdürülmesine çalışılmasından kaynaklanıyor.

Umalım ki insanlık içinde yaşadığımız dönemde, eğer yeni bir istikrar, güvenlik, dayanışma ve işbirliği düzeninin kurulmasına teşebbüs edecekse geçmişin acı tecrübelerinden uygun dersler çıkarabilsin.

(*) Du bon usage des incertitudes- Gilles Andreani

-----------------------------------------------

Kaynak:

https://yetkinreport.com/2021/01/27/yeni-bir-dunya-duzenine-dogru-mu/

14 Yorum

  • Yorum Linki MilanWep Pazartesi, 15 Şubat 2021 03:31 yazan MilanWep

    Scarcely any things are rightfully universal. But while people across the world speak different languages, put opposite foods and stable deem different emotions, millions across the the public watch porn. In defiance of being so greatly consumed, porn is maligned as the begetter of camaraderie’s ills. It’s methodical been labelled a mr condition hazard by politicians in Utah.

    Porn has transformed closed the ago few decades, due to the availability of the internet and faster entanglement connections. It is also attractive more immersive than yet before. Parody effective reality. Earlier this year, researchers from Newcastle University in the UK spiky out that VR changes the experience of porn from d‚gag‚e eyewitness to protagonist. They warned that this has the passive to fog the route between reality and delusion, it is possible that damaging relationships and encouraging dangerous behaviour.

    more on - [url=https://gay0day.com/fr/]gay0day[/url]

  • Yorum Linki MilanWep Pazartesi, 15 Şubat 2021 03:31 yazan MilanWep

    Handful things are verily universal. But while people across the fabulous communicate in different languages, feed-bag opposite foods and straight experience several emotions, millions across the existence wait for porn. In the face being so greatly consumed, porn is maligned as the beginning of society’s ills. It’s methodical been labelled a public health gamble by politicians in Utah.

    Porn has transformed as surplus the erstwhile few decades, correct to the availability of the internet and faster net connections. It is also attractive more immersive than ever before. Take virtual reality. Earlier this year, researchers from Newcastle University in the UK pointed minus that VR changes the event of porn from detached non-participant to protagonist. They warned that this has the imminent to blur the border between genuineness and delusion, it is possible that damaging relationships and encouraging harmful behaviour.

    more on - [url=https://gay0day.com/fr/]gay porn[/url]

  • Yorum Linki NifyToorUrify Pazar, 14 Şubat 2021 11:51 yazan NifyToorUrify

    casino bonus codes free slots games vegas slots online casino bonus codes [url=https://onlinecasinofbk.com/ ]slots games free [/url]

  • Yorum Linki DarWrosedyeree Cumartesi, 13 Şubat 2021 23:21 yazan DarWrosedyeree

    free dating sites hinge dating app best dating web sites match dating

  • Yorum Linki MilanWep Cumartesi, 13 Şubat 2021 22:39 yazan MilanWep

    Few things are truly universal. But while people across the world address another languages, dine contrastive foods and even feel varied emotions, millions across the the public babysit for porn. In the face being so generally consumed, porn is maligned as the beginning of friendship’s ills. It’s constant been labelled a collective fitness gamble by politicians in Utah.

    Porn has transformed closed the erstwhile few decades, correct to the availability of the internet and faster entanglement connections. It is also chic more immersive than a day before. Take for essential reality. Earlier this year, researchers from Newcastle University in the UK pointed at liberty that VR changes the event of porn from d‚gag‚e non-participant to protagonist. They warned that this has the the right stuff to divulge the route between reality and fantasy, peradventure damaging relationships and encouraging dangerous behaviour.

    more on - [url=https://gay0day.com/ja/]gay0day[/url]

  • Yorum Linki MilanWep Cumartesi, 13 Şubat 2021 22:13 yazan MilanWep

    Handful things are sincerely universal. But while people across the creation communicate in different languages, dine manifold foods and even deem varied emotions, millions across the existence babysit for porn. Despite being so generally consumed, porn is maligned as the source of fraternity’s ills. It’s even been labelled a civic fitness risk by means of politicians in Utah.

    Porn has transformed exceeding the late occasional decades, scheduled to the availability of the internet and faster net connections. It is also becoming more immersive than ever before. Take essential reality. Earlier this year, researchers from Newcastle University in the UK keen completely that VR changes the ordeal of porn from detached observer to protagonist. They warned that this has the passive to divulge the tack between reality and pipedream, it may be damaging relationships and encouraging dangerous behaviour.

    more on - [url=https://gay0day.com/pt/]gay porn[/url]

  • Yorum Linki Williamfem Cumartesi, 13 Şubat 2021 18:15 yazan Williamfem

    In Kanaris's view, the truth that women in our (sexist) culture enhance desexualized in days of yore they contain children puissance flourish the taboo cause, but more critical to forming the MILF delusion are the "quasi-sexual experiences" children obtain with their mothers during their formative years.

    More on [url=https://zeenite.com]milf porn[/url]

  • Yorum Linki Williamfem Cumartesi, 13 Şubat 2021 18:03 yazan Williamfem

    In Kanaris's view, the the poop indeed that women in our (sexist) refinement fit desexualized in a trice they acquire children puissance increase the taboo factor, but more vital to forming the MILF fantasy are the "quasi-sexual experiences" children enjoy with their mothers during their formative years.

    More on [url=https://zeenite.com]milf porn[/url]

  • Yorum Linki Williamfem Cumartesi, 13 Şubat 2021 18:02 yazan Williamfem

    In Kanaris's perspective, the event that women in our (sexist) refinement suit desexualized once they acquire children might expanding the taboo cause, but more critical to forming the MILF delusion are the "quasi-sexual experiences" children enjoy with their mothers during their formative years.

    More on [url=https://zeenite.com]milf porn[/url]

  • Yorum Linki Williamfem Cuma, 12 Şubat 2021 21:48 yazan Williamfem

    In Kanaris's perspective, the fact that women in our (sexist) culture become desexualized in days of yore they contain children might increase the taboo factor, but more depreciative to forming the MILF fantasy are the "quasi-sexual experiences" children keep with their mothers during their formative years.

    More on [url=https://zeenite.com]milf porn[/url]

Yorum Ekle

Gerekli olan (*) işaretli alanlara gerekli bilgileri girdiğinizden emin olun.

Haber-Yorum

Diğer Yazılar