Kırmızılar Yayıncılık A.Ş. tarafından yayınlanan üç ekitap hakkında yapay zekâ tarafından yapılan yorumları yazacağım ve sonunda ise bu üç ekitabın önsözlerini ekleyeceğim. Kitapları okuyup, yapay zekâ tarafından yorumlaması bize bir kitap hakkında fikir verebilir ama kendiniz okumadan, bilgi sahibi olamazsınız. Bilginin çok hızlı çoğaldığı bu dönemde, okurken seçici olmak gerekir. Kırmızılar yayıncılık A.Ş. gerek haber sitesi ile gerek kitap yayınları ile dezenformasyonun çok yoğun olduğu dönemde deniz feneri gibi hayati bir rol oynuyor.

İşte üç ekitap hakkında yapay zekâ yorumları;

BİRİNCİ KİTAP, YAPAY ZEKÂ YORUMU

“Döngüsel Yenileşim Atölye Takımı El Kitabı”

(CiLAB Team’s Handbook), Cahit Günaydın tarafından kaleme alınan, sürdürülebilirlik ve döngüsel ekonomi ilkelerini mühendislik ve yönetim perspektifiyle harmanlayan kapsamlı bir rehberdir. Temmuz 2023 tarihinde yayınlanan bu eser, özellikle CiLAB (Circular Innovation Lab) takımlarının yenileşim projelerini geliştirmesi ve değiştirilebilen yeşil dönüşüm süreçlerini yönetmesi için tasarlanmıştır.

El kitabının analizi ve yorumu şu ana başlıklar altında toplanabilir:

1. 1 Kitabın Yapısı ve İçeriği

Kitap, okuyucuyu dönüştürücü bir para biriktirip üç ana bölümden oluşur:

• Bölüm A: CiLAB Teams için Kaynaklar:Takım sayısını artıracak ve yenileşimci çözümler üretecek teorik ve pratik kaynaklar sunar.
• Bölüm B: Tasası Olanın Tasarımı Olur:Tasarım sürecinin ilham kaynakları ve yenileşimci saklananların nasıl hayat bulduğunu ele alarak içten yaratıcılık teşvik eder.
• Bölüm C: Yenileşim Mühendisliği:Yenileşim projelerinin oluşturulması ve yöntemlerin temellerini, disiplinlerarası bir yaklaşımla kullanılabilir.

1.2. Temel Kavramlar ve Analiz

Kitapta öne çıkan temel oluşumlar şunlardır:

• Zihniyet Dönüşümü:Mariana Mazzucato ve Carlota Perez’in teorilerine katılarak, yeşil seçeneklerin sadece teknolojik bir değişim değil, devrimlerin bir değişimlerinin değişmesi vurgulanır.
• Yeşil Masal ile Mücadele:Şirketlerin çevreci görünme çabalarının dağılmasının gerçek şeffaflık sağlamaları “yeşil masal” diye tanımlanarak eleştirilir.
• Döngüsel Tasarım Stratejileri:”Al-yap-kullan-at” modelinden (doğrusal ekonomi) vazgeçilerek; Kaynak daraltan, kullanım süresini azaltan ve geri döngüye dahil olan stratejiler önerilir.
• Köklerden Geleceğe (Oğuz Törüg ve Korkut Ata):Modern sürdürülebilirlik kavramları, Türk kültürünün genetiğindeki kadim bilgilerle (örneğin Korkut Ata’daki “Hayat Ağacı” veya Akı Evren teşkilatı) yerel olarak ilişkilendirilir.

1.3. Yorum ve Değerlendirme

• Bütünsel Yaklaşım:El kitabı, mühendislik tekniklerini (yaşam teknolojisi analizi, eko-tasarım) evrensel ve kültürel bir zemin üzerine inşa eder. Bu, yalnızca teknik bir belge değildir, bir yaşam biçimi olarak sunar.
• Eylem Odaklılık:Kitap, sadece teorik bilgi vermekle kalmıyor; AB Yeşil Mutabakattı ve Sürdürülebilir Ürün İnisiyatifi gibi güncel regülasyonlara uyumu sağlamak için CiLAB takımlarının (Dyat1, Dyat2, Dyat3) nasıl oluştuğunu gösteren somut bir model sunar.
• Gelecek Öngörüsü:”Tasarlanmak istemiyorsan, senin tasarlaman gerek” mottosuyla, ayrılıkların pasif bir uyum sürecinden aktif bir “yenileşim mühendisliği”ne davet eder.

İKİNCİ KİTAP YAPAY ZEKA YORUMU

“GELECEĞİ ŞEKİLLENDİRİN: Gelecek Tasarlanır, Sen Geleceğini Tasarlamaz İsen…”

adlı e-kitap, sürdürülebilirlik, teknolojik ve toplumsal olarak “uzgörü” (öngörü) perspektifiyle ele alan disiplinlerarası bir çalışmadır.

2.1. Kitabın Temel Yapısı ve Metodolojisi

• İçerik:Kitap, yazarın üç yıllık blog yazılarının (egünce)  birleştirilmesinden oluşmuştur. İçeriğinde 2. Yüzyıl İzmir İktisat Kongresi kararlarından, teknolojik gelecek senaryolarına ve Türk kültürünün genetiğine kadar geniş bir yelpaze sunuluyor.
• Uzgörü (Öngörü):Yazar, uzgörüyü bir “sosyal teknoloji” olarak kayıtlı. Bu yöntem, tek bir gelecek senaryosu yerine alternatif gelecekler üzerinde durarak bugün daha bilgili kararlardan oluşan hedefleri hedefler.

2.2. Öne Çıkan Temalar

• Dönüşüm ve Yeşil Zihniyet:dünyanın ana eksenlerinden biri #diep2053 (Döngüsel Yenileşim Ekonomi Platformu) vizyonudur. Yazar, yeşil yaşadıklarının sadece teknik bir konu olmadığını, bir “yeşil zihniyetin” (yeşil zihniyet) ortaya çıktığını vurgular.
• “Köklerden Geleceğe” Sentezi:Modern sürdürülebilirlik ve döngüsel ekonomi kavramları, Türk kozmolojisindeki ”Törüg” (köni, uz, tüz, kişi) kadim ilkelerle ilişkilidir. Geleceği tasarlarken tarih bilincinden kopmamak için gereklidir.
• 2123 Vizyonu (Realist Ütopya):Kitapta 100 yıl sonrasına dair bir gidişat senaryosu yer alır. Bu senaryoda; biyolojik olarak değiştirilmiş “üst insanlar”, sentetik ürünler, otonom sistemler ve karbon ayak izine dayalı vergilendirme gibi unsurlarla hem teknolojik olanaklar hem de potansiyel eşitsizlikler eleştirilir.
• Organize Kötülük ve Entelektüel Çevrecilik:Yazar, toplumsal toplumun “müsilajla kaplanması” benzetmesini kullanarak, kötülüklere karşı organize etme “entelektüel çevrecilik” ve “entelektüel verimlilik” kavramlarını savunuyor.

2.3. Yorum

• Tasarım Odaklı Yaklaşım:Kitap, “Tasası olanın tasarımı olur” mottosuyla okuyucuyu  gelecekte aktif olarak tasarlamaya davet ediyor.
• Disiplinlerarası Bağlantılar:Mühendislik, iktisat, mitoloji ve felsefeyi bir araya getirmesi, eserinin çok boyutlu bir bakış açısı sunmasını sağlamıştır.
• Toplumsal Dirençlilik:6 Şubat depremi sonrasında tabloların tabloları, Türk toplumunun “dirençli” (esnek) yapısı vurgulanmış ve bu direncin kökeninin yine “Törüg” ilkelerine dayandığı belirtildi.

ÜÇÜNCÜ EKİTAP YAPAY ZEKA YORUMU 

“AKI AĞI: görüntünün Üstü Finansman Algoritması”

(Mart 2025) adlı e-kitabı, küresel finans sisteminin sürdürülebilirliğinin sürdürülmesi ve bu sistem alternatif olarak öneri yerel bir model kapsamında yer almaktadır.

3.1. Kitabın Temel Analizi

Kitap, yazarının “Yenileşim Mühendisi” karakteriyle kaleme aldığı, finansal kapitalizm ile ekoloji arasındaki çatışmayı inceleyen bir çalışmadır.

• Devletler Üstü Finansman Algoritması:Yazar, elde edilen servetin %1’ini elinde tutan elit kesimin, gerçek üretimden kopuk, devasa bir “finans balonu” tarafından yönetildi. Bu programın, doğal ve sosyal sermayeyi yok sayarak sadece finansal değere odaklandığını vurguluyorlar.
• Yeşil Masal:Şirketlerin çevreci görünmek adına faaliyetlerini dezenformasyon faaliyetlerinde “yedi günah”ı eleştiren. Özellikle büyük markaların “Gölleri koruyalım” derken, kimyasallarla ekosisteme zarar verme gibi çıkarılmaları örnekleri.
• AKI AĞI Modeli:Bu kavram, kadim Türk aralarındaki “Akı Evren” teşkilatının güncellenmiş ve modernize edilmiş halidir. Yazar, küresel finansın yıkıcı gücüne karşı; güvene, dayanışmaya ve ekososyal değerlere dayalı bir ağ önerir.

3.2. Öne Çıkan Temalar

• “Egosistemden Ekosisteme”:Kitap, Zeynep Bodur Okyay’ın “Hepimiz hayatlarımızın önderi olabiliriz” şemalarını temel alarak, şirket birikiminin bireysel hırslar yerine sosyal ve refah faydayı merkeze alma sistemini savunur.
• Küçülmek Güzeldir:Ekonomik büyümenin her zaman refahını getirmediğini, aksine ekolojik felaketlere yol açabileceğini; bu nedenle planlı bir ekonomik küçülmenin ve kaynak varlığının zorunlu olduğunu belirtir.
• Yeşil Paradoks:Fosil yakıt talebinin gelecekte düşürüleceği ilanının, arzın ihtiyacının artması ve küresel ısınmanın hızlanmasının neden olduğu ironisini (Yeşil Paradoks) işler.

3.3. Yorum

• Disiplinlerarası Bir Yaklaşım:Cahit Günaydın; mühendislik, iktisat, tarih ve mitolojiyi harmanlayarak oldukça karmaşık bir konuyu (küresel finans) geniş bir perspektifte sunmaktadır.
• Entelektüel Liderlik Çağrısı:Yazar, Sivil Toplum Kuruluşlarını (STK) yeşil kullanımının gerçek önderleri olarak görüyor. Kitap özellikle zaman kısıtı olan yönetim kurulu başkanları için bir “yönetici özeti” yapısı hazırlanmıştır.

AKI AĞI, sadece bir eleştiri kitabı değil, aynı zamanda “geleceği tasarlamak” isteyenler için etik bir yol haritalarıdır. 2053 net sıfır karbon hedefine ulaşmak için dönüşümün (yeşil zihniyet) teknik dönüşümden daha kritik olduğunu hatırlatır.

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK AKADEMİSİ BAŞKANI;

MURAT SUNGURBURSA nın Döngüsel yenileşim atölye takımı el kitabı yorumu-önsözü-

Rio’da, 5 Haziran 1992 tarihinde Birleşmiş Milletler tarafından düzenlenen “Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesi” ile gündemimize giren ve daha sonra özellikle de son 10 yılda hızlanarak sosyal medya diliyle “trend topic” olan “SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK” alanında günümüzde çok sayıda yayın yapılıyor.

Duyarlı tüketici ve sorumlu profesyoneller günlük hayatın, alışkanlıkların, üretim ve tüketim modellerinin, iş yapma ve yönetme biçimlerinin sürekli sorgulandığı bir dünyada yeni arayışlar izinde okuyor, araştırıyor, geliştiriyor ve geleceği kurguluyor. Konuyla ilgilenenler için elinizde tuttuğunuz “Döngüsel Yenileşim Atölye Takımı El Kitabı”nin yazarı Cahit Günaydın hiç de yabancı olmayan bir isim. İş hayatında uzun yıllar mühendis ve yönetici olarak sanayimize hizmet ettikten sonra kendisine yeni hedefler koymuş gerçek anlamda bir yenileşim misyoneri Cahit Günaydın….

Yıllarca teknoloji, kalite, verimlilik, kurumsal yönetişim, inovasyon ArGe, rekabet konularında verdiği konferanslar, yazdığı makaleler, yönettiği proje grupları aracılığıyla hiç bıkmadan hizmet vermiş gerçek bir sosyal değişim aktörü. “CiLAB el kitabı” ise isminin tanımladığından çok daha geniş bir masa üstü kitabı. Öylece oturup birkaç gün içinde okudum denecek bir yayın değil. Çünkü okudukça ayırdına varıyorsunuz ki sizi sürdürülebilirlik evreninde eser yazmış çok sayıda yazarla tanıştırıyor, araştırma sonuçlarıyla buluşturuyor ve konunun felsefi temellerine inerek batı-doğu düşün sistemlerinde size sağlam referanslar veriyor. Sürdürülebilirlik teması altında ekosistem yaklaşımı, biyoçeşitlilik, döngüsellik, iklim değişikliği, yaşam döngüsü analizi, inovasyon, “yeşil Masal”, şeffaflık, tedarik zincirleri, satın alma süreçleri, yeşil dönüşüm, atık yönetimi, karbonsuzlaşma, TASARIM konuları ustaca irdeleniyor. Uluslararası ve ulusal gelişmeler ile AB nezdindeki düzenleyici yasa ve direktiflere referanslar veriliyor. AB Yeşil Mutabakat’tan en fazla etkilenecek üç ülkeden biriyiz diye haklı uyarıda bulunuyor. Raporlama çeşitliliği ve standartlarına dikkat çekiliyor.

Sonuç olarak Cahit Günaydın, sürdürülebilir yaşam felsefesini benimsemeliyiz diye uyarırken ÖZÜMÜZE DÖNMELİYİZ yani “KORKUT ATA kitabındaki HAYAT AĞACINA bağlanmalıyız” diyor ve Mariana Mazzurato’yo atfen “bir değişim yaratmak için önce ZİHNİYET DEĞİŞİKLİĞİ ŞART’’ diyerek HEPİMİZİ KÖKLÜ BİR ZİHNİYET DEĞİŞİMİNE DAVET EDİYOR.

PROF. DR. COŞKUN KÜÇÜKÖZMEN in, ikinci kitap SHAPE THE FUTURE, hakkında ki yorumu -önsözü-

Kapsayıcılıkta tarafgirlik ve geçmiş değerleri “sadece benim” diyerek sahiplenmek de “yıkıcılık” kadar kötü. Uluslar tarihlerine, gelenek, görenek, bilgi birikimlerine ve deneyimlerine bağlı bir yaşam sürerler.

Ulusu oluşturan bireylerin yaşam damarlarını koparırsanız her biri birer zombiye dönüşür. Zombilerin ne yapacağı belli olmaz zira amaçsızdırlar, yani amaç fonksiyonu ellerinden alınmış, denklemden çıkarılmıştır.

Ortada eşitliği ve parametresi olmayan, sağı ve solu belirsiz ve adına zorla da olsa denklem diyebileceğimiz bir eşit(siz)lik vardır. Bu denklemin ürünü olan insanlar her daim birşey yaptıklarını zannederler ve verdikleri zararı ne görür ne de fark edebilirler. İşin kötü tarafı bu denklemde en zayıf ve habersiz uç kitle ile “ben herşeyi biliyorum” diyen uç kitle arasında akıllara gelmeyecek bir benzerlik vardır.

Bilmeden yıkan ile bildiğini zannederek yapıyorum diyerek zarar veren bu iki uç kesim tam bu noktada birleşmektedir. Sonuç: Yıkım üstel (eksponansiyel) olarak hızla ilerlemektedir. Karbon salınımı, yeşil mutabakat, yeşil tahvil velhasıl kelâm her şeyin önüne yeşil kelimesini koyarak kendi hatamızı telafi ettiğimizi, verdiğimiz zararları üretilen üç beş sayfa yazı ve raporla kapitalist sevap hanesine yazdırdığımızı zannediyoruz. Toplumun büyük kısmı (Türkiye’de en iyimser tahminle %90’ı) olup bitenlerden habersiz. Niçin %90 olduğunu şöyle ifade edelim: Ülkede yayınlanan işe yarar gazete, dergi sayısı, okunma oranı, kitap baskı sayısı ve kütüphanesi olan ya da kütüphane kullanan insan sayısı ve bunların nüfusa oranı. Amazon.com’dan ülkelerin verdiği sipariş sayısı ve kimlerin sipariş verdiği bilgisi bile o ülkenin bilimsel konuya yaklaşımının en önemli göstergesi. Üniversite kütüphanelerinin abonelik profili, kurumsal (kamu) kütüphanelerde hangi kaynaklara abone olunduğu, şatafatlı kütüphaneler yaparak göz boyamanın bizi getirdiği nokta aşikâr. Seccadeye (!)ayak basma gibi faydasız ve sonuçsuz bir tartışma ile bu ülkenin ne kadar zamanının “çalındığı” konusu ise akıllara durgunluk verecek kadar korkunç! Anahtar kelimemiz Connect! Ama bu connect yani bağlantı başka bağlantı.

Bağlantıyı iyi kuramazsanız yüksek voltaja maruz kalırsınız. Temel endekslerde (insan hakları, özgürlük, temiz toplum (yolsuzluk), şeffaflık, teknolojiye yatkınlık, okuduğunu anlama, finansal okuryazarlık ve daha niceleri) yerimiz malum. Ekonomik ve finansal göstergeler ile devletin işleyiş yapısı ve iletişimi de malum. Görevdekilerin yetkinliklerini sorgulamak bile suç addedilirken devlet ve demokrasi adına ortaya konan tablo ürkütücü. Bu tablodan ne çıkar? Fabrika ayarlarına dönüş. Peki, ortada fabrika kaldı mı? Ne varsa satıldı, satılmayanlar yıkıldı, para eden büyükler ise dış borçlarımıza teminat olma uğruna bir fonda toplandı (halbuki bu fon daha önce kurulabilir, amacına ve misyonuna uygun olarak yönetilebilir ve ortaya muhteşem bir varlık fonu çıkabilirdi). Sözün özü birbirimizi övmekten, tebrik etmekten vazgeçip acı gerçeklerle yüzleşelim ve işe kendimizden başlayalım. Bu yazılanları ister uzgörü, ister azgörü ister yokgörü diye isimlendirin. Cahil bırakıp kandırdıklarımızın vebalinin yakamıza yapışmasına az kaldı, geç de olsa bari tövbe edip kendimizi kandırmaktan vazgeçelim.

AKI AĞI kitabı hakkında SEDEFED Yönetim kurulu Bşk. EMİNE ERDEM in yorumu, önsözü

Dünya ve ülkemiz, sürdürülebilir bir gelecek için önemli bir dönüm noktasında. Küresel ekonominin karşı karşıya olduğu çevresel, sosyal ve ekonomik zorluklar, iş dünyası, sivil toplum ve devletler için kapsamlı bir dönüşüm ihtiyacını gözler önüne seriyor. İklim değişikliği, dijitalleşme, döngüsel ekonomi, yeşil dönüşüm ve sürdürülebilir. Kalkınma, artık tüm kurumların, liderlerin ve profesyonellerin öncelikli gündemleri arasında. Bu dönüşüm çağında “Akı Ağı” kitabı, geleceğimizi şekillendiren yeniliklere ışık tutarak bizlere kıymetli bir rehber sunuyor. “Akı Ağı: Devletler Üstü Finansman Algoritması” kitabı, iş dünyası liderlerine, sivil toplum kuruluşlarına ve karar alıcılara bir vizyon sunarak, sürdürülebilir finansman ekosistemlerinin nasıl inşa edilebileceğine dair ilham veren bir bakış açısı kazandırıyor. Yalnızca küresel sorunların köklerine değinilmekle kalmayıp, aynı zamanda bu sorunlara yönelik somut çözüm önerilerine de yer verilen kitapta, iş dünyasının nasıl bir dönüşüm geçirebileceği örneklerle anlatılıyor.

Bu kitabı yazarak kamu, iş dünyası ve sivil topluma kıymetli bir vizyon sunan Cahit Günaydın’a içten teşekkürlerimi sunuyorum. Kitabın, sürdürülebilir kalkınma hedeflerimize ulaşmamızda ve küresel rekabetteki gücümüzü artırmamızda önemli bir rehber olacağına inanıyor, tüm okurlara faydalı olmasını diliyorum.

Kırmızılar Yayıncılık A.Ş. yönetim kurulu başkan ve yönetim kurulu üyelerine bu üç ekitabı işdünyasına kazandırdıkları için teşekkür ederiz. Bu ekitaplar sanayici ve iş adamları dernekleri aracılığıyla yayınlanıyor ve iş dünyasının yeşil dönüşümüne katkıda bulunuyor.

Okumak ok; yayınlamak yay.

Hüseyin Cahit GÜNAYDIN

[email protected] ;

www.instagram.com/consulturk

Diep2053 CEO’s ehandbooks by KIRMIZILAR YAYINCILIK A.Ş.