22 Ekim 2021

 

kirmizilar.com 

İ

 

 

 

 

 

 

Yazar: Robert İrwin

Yayınevi: Alfa Yayıncılık

Sayfa Sayısı: 368

İlk Baskı Yılı: 2021

Baskı Sayısı: 1. Basım

Barkod: 9786254493140

Hazırlayan: Mehmet MEMİŞ, (E) Öğretmen

Tarihin kanunlarının şaşırtıcı derecede orijinal bir analizi olan Mukaddime’yi, çağdaş kaynaklardan yararlanarak inceleyen Irwin, İbni Haldun’un yaşamının ve düşüncesinin ortaçağ İslam teolojisi, felsefesi, siyaseti, edebiyatı, ekonomisi dahil olmak üzere tarihsel ve entelektüel bağlamını açıklıyor.

“İbni Haldun'un geleneksel görüşlerini sorgulayan bu önemli kitap, Robert Irwin’in ortaçağ Müslüman zihni hakkındaki derin bilgisini ve anlayışını yansıtıyor.”

Hugh Kennedy

“Robert Irwin sadece ortaçağ Arap kültürü üzerine bir otorite değil, aynı zamanda açık, zevkli ve neredeyse ansiklopedik bir bilgiyle yazan bir gazeteci ve romancı.”

Michael Dirda

“İbni Haldun 14. yüzyıldan çıkarıldı ve modern varsayımlarımıza uyacak şekilde yeniden şekillendirildi. Bu, canlı ve derinlemesine bilgili bir kitap, son derece büyüleyici.”

Noel Malcolm

(Tanıtım Bülteninden)

***

İbn Haldun (1332-1406) genellikle Arap dünyasında ortaya çıkmış en büyük entelektüel ve dünyanın en büyük beyinlerinden biri olarak kabul edilen bir dahidir Yine de İslam dünyasında bugüne kadar üretilmiş en önemli tarih çalışması olan Mukaddime'nin yazarı, olması gerektiği kadar tanınmamakta ve fikirleri geniş çapta yanlış anlaşılmaktadır. Bu çığır açan entelektüel biyografide Robert Irwin, İbn Haldun'un olağanüstü hayatı, zamanları, yazıları ve fikirleri hakkında ilgi çekici ve güvenilir bir değerlendirme sunuyor.

Irwin, Kara Veba tarafından yok edilen bir dünyada yaşayan İbn Haldun'un, Kuzey Afrika ve Müslüman İspanya'nın çalkantılı İslami mahkemelerinde kadılık görevlerinde bulunarak, bir öğretmen ve yazar olmanın yanı sıra önemli bir siyasi oyuncu haline geldiğini anlatıyor. Tarih yasalarının şaşırtıcı derecede özgün bir analizi olan Mukaddime'yi yakından inceleyen ve diğer birçok çağdaş kaynaktan yararlanan Irwin, İbn Haldun'un yaşamının ve düşüncesinin, ortaçağ İslam teolojisi, felsefesi, siyaseti, edebiyatı, ekonomisi dahil olmak üzere tarihsel ve entelektüel bağlama nasıl uyduğunu gösteriyor.

 İbn Haldun'un fikirleri çoğu zaman birçok alanda asırlık gelişmeleri önceden tahmin ediyor gibi göründüğü için, o, genellikle bir ortaçağ insanından çok modern bir insan olarak tasvir edilmiştir.

 Irwin'in bize; bizimkinden oldukça farklı, genellikle tuhaf bir dünyada yaşayan dindar bir Sufi mistik olan bir İbn Haldun'u sunar.

Financial Times'ın Yılın En İyi Kitaplarından Biri: Eleştirmenlerin Seçtikleri

BİRİNCİ BÖLÜM: 

İbn Haldun Harabeler Arasında:

Binbir Gece Masalları'ndan bir hikaye ile başlar:“Pirinç Şehri”.  Emevi halifesi Abd al-Malik ibn Mervan'ın günlerinde, divanında, yüzyıllar önce cinlerin (cinlerin) Kral Süleyman tarafından mühürlendiği bakır küpler hakkında bir tartışma olduğu söylenir. Bunun üzerine halife, vali Musa ibn Nusayr'a emir verdi onu bulması için…

İKİNCİ BÖLÜM

 Ondördüncü Yüzyıl Kuzey Afrika'sında Taht Kavgaları:

Muvahhid İmparatorluğu'nun on üçüncü yüzyılda dağılmasının ardından Kuzey Afrika siyaseti, daha önce bu hanedan tarafından yönetilen toprakları yeniden birleştirmek için uzun ve sonuçsuz bir mücadelenin egemenliğindeydi. İfrikiyye'deki (doğu Mağrip yaklaşık olarak modern Tunus'a ve doğu Cezayir'in bir kısmına karşılık gelen) Hafsid hanedanı, Muvahhidlere, Fas'taki Merinidlere hizmet etmiş bir yöneticiler hanedanından geldikleri için kendilerini Muvahhid halifelerinin gerçek mirasçıları olarak görüyorlardı

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

 Göçebeler, Erdemleri ve Tarihteki Yerleri:

 On dördüncü yüzyıl Kuzey Afrika'sında bugünkü anlamda devletler yoktu. Arap ve Berberi aşiretleri çok güçlüydü ve her ikisi de yönetici hanedanlar kurdular ve onları yok ettiler. Bu yaratma ve yok etme döngüsünün incelenmesi, göreceğimiz gibi Mukaddime'nin kalbinde yer alır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

 Mukaddime Metodolojisinin Dayanakları: Felsefe, Teoloji ve Hukuk:

Mukaddime, tarihin doğası ve toplumsal gelişmeler hakkında fikirlerle doludur. Tarih, bu nedenle, felsefeye sıkı sıkıya bağlıdır. (Felsefenin) bir dalı sayılmayı hak eder.

BEŞİNCİ BÖLÜM 

İbn Haldun'un Mısır'daki Memlükler Arasındaki Yolculuğu:

İbn Haldun'un 1378'de, Tunus'a döndü ve  bu, İbn Haldun'un 1352'de genç bir adam olarak şehri terk etmesinden bu yana şehre ilk gelişiydi. Tunus'ta kütüphaneler vardı ve kuşkusuz tarihinin bazı boşluklarını doldurdu. Politikadan kaçınmış ve kendini öğretmenlikle sınırlamış görünüyor. Ancak Tunus'taki pedagojik kariyeri, yerel düşmanlıklar neden oldu.

ALTINCI BÖLÜM

 Sufi Mutaasavvıf:

Mistik Tasavvuf, İbn Haldun tarafından dini ilimlerden biri olarak sınıflandırılmıştır. Diğer şeylerin yanı sıra, dünyayı öğrenmenin ve anlamanın bir yoluydu. Tarikatlara (Tasavvuf tarikatları ya da tarikatlarına) mensup olan bu Sufiler, tarikatlarının kökenini, tasavvufi şeyhlerden oluşan silsile zinciri ile  ta Ali'ye ve onun aracılığıyla Peygamber'e kadar ulaştırırlar.. 

YEDİNCİ BÖLÜM

 Gaipten Haberler:

Başlangıçta Mukaddime, tarihin altında yatan güçleri ve onları anlamanın doğru yolunu araştırmaya koyuldu. Ancak İbn Haldun üzerinde çalışırken çalışmanın kapsamı genişledi ve böylece daha serbest içinde her şeyin olduğu bir torbalı haline geldi. Bu nedenle Mukaddime, sekreterlik becerileri, rüyalar, mistik deneyimler ve pedagoji ilkeleri gibi konularda kapsamlı tartışmaları da içeriyor.  SEKİZİNCİ BÖLÜM İktisat İcat Edilmeden Önce İktisat:

İbn Haldun sadece Marx, Engels ve Pareto gibi iktisat düşünürlerinin habercisi olarak sunulmakla kalmamış, Ekim 1981'de düzenlenen bir basın toplantısında Ronald Reagan, "tedarik" olarak bilinen görüşünü desteklemek için İbn Haldun'dan alıntı yapmıştır. 

" İlk yıllarında bir rejim vergileri düşük bir oranda sabitler, ancak yine de büyük gelirler elde eder. Ancak rejim bozuldukça yüksek vergi oranları belirler, ancak azalan miktarlarda gelir alır.”

DOKUZUNCU BÖLÜM

 İbn Haldun Geçimini Sağlamak İçin Ne Yaptı: Öğretim ve Yazma.

Daha geç bir Memluk tarihçisi ve biyografi yazarı el-Sakhavi, İbn Haldun'un çağdaşlarından farklı bir şekilde öğrettiğini kaydetti. İbn Haldun kariyerinin çoğunu hem siyasette hem de yazıyla geçirmesine rağmen, hayatının daha da fazlasını öğretmenlik yaparak geçirdi. Pedagojinin ilkelerine ve uygulamasına çok fazla düşünmesi aşağı yukarı kaçınılmazdı ve bunu Mukaddime'nin son bölümünde ele aldı. 

ONUNCU BÖLÜM 

Mukaddime'nin Garip Serüveni

İbn Haldun'un çağdaşları ve Memluk Sultanlığı, Endülüs ve Mağrip'te tarih yazan  ardılları üzerinde çok az etkisi oldu. Birkaç Mağribi tarihçisi Mukaddime'yi okuyup kullandı. On beşinci yüzyıl Endülüs bilgini İbnü'l-Azrak, siyaset üzerine bir inceleme olan Beda'i'l-silk'te İbn Haldun'un yazılarından kapsamlı bir şekilde alıntı yaptı, ancak onun metodolojisni özümsemedi. Haldun, hiçbir Halduncu tarihçi okulu yaratmadı ve eserleri Arap dünyasında neredeyse unutuldu. İbni Haldun’un ilk ciddi hayranları OsmanlıTürkleri arasından çıkacaktı. Katip Çelebi, Mukaddime’yi tanıtmış onun fikirlerinden yararlanmıştır. 1749 yılında Mukaddime’nin ilk beş cildi Şeyhülislam Pirizade Mehmet efendi tarafından Türkçeye çevrilmiştir.

ONBİRİNCİ BÖLÜM 

Bitirirken:

Bilge ve bilgili insanlar tarihte bir olay örgüsü, bir ritim, önceden belirlenmiş bir kalıp sezerler.  Olayların, dalganın dalgayı izlediği gibi bir diğerini takip ettiğini görürler Tek  büyük gerçek, olaylar benzersiz olduğu için, hiçbir genelleme yapılamaz, tarihçi için yalnızca tek bir güvenli kural vardır; insan kaderinin gelişiminde oynadığı oyun… 

 

 

 

 

 

 

 

Bu kategorideki Makalelerden