Haber - Yorum
Salı, 04 Haziran 2019 06:46

Türkiye Krizde mi?

D:BelgelerimKırmızı Enstitü_0_YENİ KLASÖR2019.06.03Haber-Yorummahfi-egilmez5.jpg


Türkiye Krizde mi?


Bu krizin adı nedir diye sorulursa bunun yanıtı, iki çeyrek üst üste küçülme yaşandığı için, resesyon gibi görünse de, slumpflasyondur. Slumpflasyonda ekonomik küçülmenin yanı sıra çok yüksek işsizlik ve enflasyon da söz konusudur. Slumpflasyon çok tehlikelidir, çünkü enflasyonu düşürüp, işsizliği azaltıp büyümeyi yukarı çekmek gibi birbiriyle çelişkili amaçları aynı anda gerçekleştirebilmek ancak beklentileri olumlu hale getirmekle olabilir.


*****


Dr. Mahfi EĞİLMEZ


Türkiye ekonomisi 2019 yılının ilk çeyreğinde yüzde 2,6 oranında küçülme yaşadı. 2018 yılının son çeyreğinde yaşanan yüzde 3 oranındaki küçülmeden sonra bu üst üste yaşanan ikinci küçülmeyi gösteriyor. Bu açıdan bakıldığında resesyonu andırıyor olsa da enflasyonun ve işsizliğin çok yüksek olması bu durumu resesyondan çıkarıp slumpflasyonun çerçevesine sokuyor.

Krizin genel tanımı şöyle yapılıyor: Ekonominin temel yapı taşları olarak kabul edilen mal, hizmet, üretim, döviz fiyatları üzerinde kabul edilebilir düzey ve oranların ötesinde yaşanan şiddetli dalgalanmalar. Benim kriz tanımım biraz daha farklı: Ekonomik kriz; büyüme, işsizlik, enflasyon, faiz, bütçe açığı, cari açık, yerli paranın dış değeri gibi temel göstergelerin yanı sıra geleceğe ilişkin beklentilerin bozulması ve bu bozulmanın belirli bir süre devam etmesi halidir.

Öncelikle sözünü ettiğimiz göstergelere yakından bakalım. Yani önce olay yeri incelemesi yapalım. Aşağıdaki tablo 2017, 2018 yılsonları ve 2019 yılı itibarıyla bugünkü değerler ve yılsonu tahminlerini gösteriyor (Kaynaklar: TÜİK, TCMB, BDDK, Bloomberg HT.)


Birim

2017

2018

31.05.2019

Açıklama

Durum

Kişi Başına Gelir

USD

10.537

9.346

8.507

Yılsonu Th

-

Büyüme

%

7,4

2,6

-2,6

-

İşsizlik

%

10,4

13,5

14,7

Şubat 2019

-

Enflasyon (TÜFE)

%

11,92

20,30

19,50

Nisan 2019

-

Gösterge Faiz

%

13,4

19,7

25,78

-

USD/TL

3,78

5,29

5,89

-

YP Mevduat/Toplam

%

46,2

48,8

53,0

-

Bütçe Dengesi / GSYH

%

-1,5

-2,0

-3,5

Yılsonu Th

-

Cari Denge / GSYH

%

-5,5

-3,5

0

Yılsonu Th

+

Ekonomik Güven Endeksi

%

95,3

96,3

77,5

-

Tüketici Güven Endeksi

%

65,1

69,5

55,3

-


Bu tablodaki verilerden büyüme, işsizlik ve enflasyonu bir grafik üzerinde gösterelim.


https://1.bp.blogspot.com/-08_9_g6sF6c/XPDYceT0gYI/AAAAAAAAZjQ/lyCWvECc9YIz3uY2Ov_ilOI7GHgrddoHQCLcBGAs/s1600/Ekran%2BAl%25C4%25B1nt%25C4%25B1s%25C4%25B1.PNG


Tabloya baktığımızda şunları görüyoruz:

(1) Kişi başına gelir hızla geriliyor. Bu gelişme Türkiye’yi dış görünüş itibarıyla sıkıntıya sokuyor.

(2) Büyümede başlayan ivme kaybı küçülmeye dönüşmüş bulunuyor. Türkiye, artık büyüyemiyor, küçülüyor.

(3) İşsizlik, bir daha eski yüzde 8’ler düzeyine dönmek bir yana hızla artıyor.

(4) Dünyada çok sorunlu birkaç ülke dışında gelişmiş ekonomilerde yüzde 1 – 3, gelişmekte olan ekonomilerde yüzde 4 – 5 aralığında olan enflasyon Türkiye’de yüzde 20 gibi çok yüksek düzeyde gidiyor.

(5) Gösterge faiz bütün dünyada gerilerken Türkiye’de sürekli bir yükseliş içinde görünüyor.

(6) TL, hızlı bir dış değer kaybı yaşamaya devam ediyor. TL’nin son 5 aydaki değer kaybı yüzde 31. Bu kadar değer kaybı yaşayan bir yerli para insanları iki şekilde etkiliyor: Dolarizasyon (yabancı para mevduatın toplam mevduattaki payı) artıyor ve dış borçları ödemek için çok daha fazla TL yaratmak gerekiyor.

(7) Bu yıla kadar ekonomide en önemli çıpa olarak kullanılan bütçe dengesi de bozulma içinde görülüyor.

(8) Tablodaki tek olumlu görünen gösterge cari açık. Bu yılsonunda sıfır dolayında olacağı yani açığın kapanacağı tahmin ediliyor. Ne var ki bu olumlu gibi görünen gelişme yukarıda saydığımız olumsuz gelişmelerin bir sonucu olduğu içi aslında olumlu olarak algılanamayacak bir durumu ortaya koyuyor.

(9) Tabloda son iki sırada yer alan ve beklentileri gösteren endeksler de olumsuz. Bir başka ifadeyle ekonomik birimler bu olumsuz görünümün devam edeceğini düşünüyorlar.

Bu tespitlerden sonra grafiğe baktığımızda Türkiye’nin uzun süre istikrarsızlık, bozulma, türbülans, ekonomik sıkıntı gibi ifadelerle tanımlamaya çabaladığı durumun aslında bu tanıma göre ekonomik krizin ta kendisi olduğunu görebiliyoruz.

Bu krizin adı nedir diye sorulursa bunun yanıtı, iki çeyrek üst üste küçülme yaşandığı için, resesyon gibi görünse de, slumpflasyondur. Slumpflasyonda ekonomik küçülmenin yanı sıra çok yüksek işsizlik ve enflasyon da söz konusudur. Slumpflasyon çok tehlikelidir, çünkü enflasyonu düşürüp, işsizliği azaltıp büyümeyi yukarı çekmek gibi birbiriyle çelişkili amaçları aynı anda gerçekleştirebilmek ancak beklentileri olumlu hale getirmekle olabilir.

Krizden nasıl çıkılabilir diye sorulursa bu sorunun yanıtı; ekonomi dışı ve ekonomi içi bir dizi önlemle düzeltilir şeklindedir. Bu önlemlerin neler olduğunu özetle sıralayayım:


MAKALENİN DEVÂMINI OKUMAK İÇİN LÜTFEN TIKLAYINIZ


---------------------------------------------

Kaynak:

http://www.mahfiegilmez.com/2019/05/turkiye-krizde-mi.html

Yorum Ekle

Gerekli olan (*) işaretli alanlara gerekli bilgileri girdiğinizden emin olun.

Haber-Yorum

Diğer Yazılar

Medeniyet Tasavvuru

Necati ÖNER
Niçin Felsefe?
Mehmet BULUT
Ahlak ve İktisat

Tavsiye Edilen Bağlantılar

Bize Yazın

SAYAÇ

21756228