Pazar günleri rahmetli babamın en sevdiği şey, bütün gazeteleri alıp köşe yazılarını okumaktı.

O yıllarda Türkiye’nin nüfusu 35 milyondu ve gazetelerin bazıları akşamdan çıkardı. Babamla hafta sonu ya sinemaya ya da tiyatroya giderdik. Seans çıkışı gazeteler de baskıdan çıkmış olurdu.

Gazetecilerin akşam çığlık çığlığa gazete satışlarının sesleri hâlâ kulaklarımda.

Tirajların da bugünkü gazetelerin yüz katı olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim.

Son yıllarda gazetelerin pespayeliğini ve geldikleri seviyeyi konuşmaya bile gerek görmüyorum.

Elbette bu durumda sosyal medya dediğimiz platformların büyük payı var.

Neredeyse her gazetecinin kendi sosyal medya haber portalı ve hesabı var.

Gündemi de sakız gibi her yerde aynı kelimelerle çiğneyip duruyorlar.

Dolayısıyla her şeyin suyunu çıkardık.

İşte babamın o günlerde gazetelere gösterdiği ilgi sebebiyle benim de gazetecilere ve gazetelere sempatim çok farklıdır.

Sanırım bu sebeple ben de gazete ve basın sektöründe yer aldım ama onları tanıdıkça kendime gazeteci de diyemedim. İlkeden çok menfaat, amaçtan çok birine hizmet ve de şantaj, güç, ayrıcalık gibi imtiyazlar nedeniyle bazı anlı şanlı gazetecileri tanıyınca sektörden ve o sektörün tanrılarından da tiksindim.

Sedat Simavi’ye, “Hürriyet’in patronu olmaktan daha sükseli olan, Atlas’ın patronu olmakmış.” lafını da söyletebilmiş bir fani olarak gündem ve konu yazma arzum bugüne ait değil, ta çocukluğuma dayanıyor; sizin anlayacağınız.

Epey zamandır da buradan bu arzumu pazar yazılarımla tatmin ediyorum.

İşte bu haftaki pazar yazım.

Keyifli okumalar.

⸻

Afyonkarahisar’da bir adam, aynı gün sekiz insanı öldürüyor, bir insanı ağır yaralıyor.

Öldürülenlerin arasında öğretmenler var.

Evine dönmeye çalışanlar, ekmeğinin peşinde koşanlar, hayatla ilgili hayalleri ve sorumlulukları olan insanlar var.

Sekiz hayat, sekiz ayrı dünya, geride bırakılmış aileler ve bir daha onarılamayacak acılar…

Bir ülkede böylesine korkunç bir vahşet yaşanabiliyorsa yalnızca katilin ruh hâlini değil, o toplumun içine sürüklendiği şiddet iklimini de sorgulamak gerekir.

Bu iklimi nasıl yarattık? Kendisinden kıskandığını konuğuna ikram eden insanlardan buraya nasıl geldik?

Nasıl bir topluma dönüşüyoruz?

Dönüştürülüyoruz!

Diğer tarafta, bir zamanlar bu ülkenin aile ve sosyal politikalarından sorumlu bakanlık makamında oturmuş bir isim, örgüt üyeliği ve sermaye piyasası mevzuatına aykırılık suçlamalarıyla tutuklanıyor.

Elbette tutuklanmak, suçun sabit olduğu anlamına gelmez. Hele günümüz adalet sisteminde bazen taltif edilmek bile sayılır.

Devletin en yüksek makamlarında görev yapmış, bir inancın ve sistemin sembolü hâline gelmiş bir insanın adının böylesine ağır suçlamalarla anılması, nasıl bir güven bunalımıyla karşı karşıya olduğumuzu da göstermeye yetiyor.

Kimler kimlerle iş tuttu?

Kimler hangi ilişkilerden yararlandı? Kamu gücüyle özel çıkar arasında nasıl bağlantılar kuruldu?

Bunların tamamının bugünkü yargı sistemiyle cevap bulmasına hiç kimse inanmıyor.

Adalet, yalnızca yakalananların cezalandırılması değildir.

Adalet, suçun bütün bağlantılarının, makamına ve nüfuzuna bakılmaksızın ortaya çıkarılmasıdır. Ancak bu sisteme inananlar bile bugünkü şartlarda bunun gerçekleşmeyeceğine inanıyorlar.

Adaletin iktidar sahiplerine karşı güçsüz, tereddütlü olduğu izleniminin yerleştiği bir ülkede, toplumun devlete duyduğu güveni koruyamayız.

Doğrusu, artık adalet sistemini konuşmak bile içimden gelmiyor.

Çünkü konuşmaya başlayınca insanın önüne birikmiş öylesine büyük bir haksızlıklar yığını çıkıyor ki öfkesini kontrol etmekte zorlanıyor.

Vatanını ve insanlığı sevenlerin öfkesi, hukuksuzluğa değil, daha fazla hukuk talebine götürmek zorundadır.

Ülkemizin kurtuluşu yeni zorbalıklarda değil, adaletin yeniden herkes için geçerli olmasındadır.

Bir başka utanç tablosu ise kamu kaynaklarıyla yayın yapan kurumlarımızın içine düşürüldüğü durumdur.

Ben fon yolsuzluğunun da Afyon’daki katliamın da sorumlusu olarak onları görmekteyim.

Onların bütçesi, aldığımız telefonda, eşyada, her şeyde gizlenmiş ödenektir.

Çiftçinin mazot alırken ödediği vergidir. İşçinin maaşından kesilendir. Emeklinin üç kuruşluk alışverişinde devlete bıraktığı paydır.

Bu parayla yayın yapan kuruluşların görevi milleti aydınlatmak, gerçekleri göstermek, kültürü geliştirmek ve kamu yararını gözetmektir.

Bunun için ben TRT’ye iş yaparken neredeyse onun ödediği bütçenin beş katını dışarıdan sağlıyordum. Buna şahitlerim hâlâ hayattadır. Sony, Atabay, Nissan, Tekfen ve ismi bende saklı niceleri.

Peki, bugün ne görüyoruz?

Eleştirel düşüncenin yerini alkışın, araştırmacı gazeteciliğin yerini propaganda dilinin, sanatın yerini bayağılığın, merakın yerini şiddet ve entrikanın aldığı bir yayıncılık anlayışını görüyoruz.

Toplumun kültürel birikimini geliştirmekle yükümlü kurumların bir bölümünde nitelikten çok sadakatin, yetenekten çok yakınlığın önemsendiği izlenimini veren bir tabloyla karşı karşıyayız.

Ülkede bireyin gelişmesini, farkındalığı geliştirecek yayın anlayışı yok edilerek boyun eğen, bekleyen ya da oyalanılan yayınlarla topluma ninni söyleniyor.

Üstelik bütün bunlar milletin parasıyla yapılıyor.

Amacı ve kültürü çökertilmiş bir milletin yalnızca ekonomisi bozulmakla kalmaz; geriye düşünmeyen, sorgulamayan, birbirine tahammül edemeyen bir kalabalık bırakma tehlikesi doğar.

Bir ülkenin kültürel çöküşü, ekonomik çöküşünden daha uzun süren yaralar açabilir.

Çünkü kaybedilen para yeniden kazanılabilir. Kapanan fabrikalar yeniden açılabilir. Ama düşünme yeteneğini, ahlaki duyarlılığını ve ortak değerlerini kaybeden bir toplumun kendini yeniden inşa etmesi çok daha zordur.

Gelelim ekonomiye…

Son on yılda bu ülkenin üreticisine, çiftçisine, sanayicisine, işçisine, emeklisine ve gençlerine yaşatılanları düşünün.

Bir zamanlar bereketli ovalarıyla övündüğümüz Anadolu’da çiftçi toprağını ekmekte zorlanıyor.

Üretici, ürününü satarken zarar etme korkusu yaşıyor; tüketici, aynı ürünü satın alırken fiyatına yetişemiyor.

Toprağı işleyen kazanamıyor, o toprağın ürününü tüketen doyamıyor.

Küçük aile işletmeleri ayakta kalma mücadelesi veriyor.

Köylerde genç nüfus azalıyor, tarımdan uzaklaşan insanlar kentlerin zaten ağırlaşmış ekonomik sorunlarına ekleniyor.

Sanayide durum daha vahim; yüksek finansman maliyetleri, enerji giderleri, kur belirsizliği ve plansızlık nedeniyle üretim yapmak giderek zorlaşıyor.

Son on yılda yaşadığımız büyük ekonomik savrulmanın en ağır bedelini, bu ülkenin üretimden başka güvencesi olmayan insanları ödedi.

Ücretler enflasyon karşısında eridi. Emeklinin geçim mücadelesi ağırlaştı. Barınma, eğitim ve sağlık giderleri aile bütçelerini zorlamaya başladı.

Üniversite bitiren gençler gelecek endişesi taşıyor.

Nitelikli insan gücümüzün bir bölümü emeğinin karşılığını ve huzuru başka ülkelerde arıyor.

Bu yalnızca ekonomik bir sorun değildir.

Bu, bir ülkenin kendi evlatlarının geleceğine ilişkin inancını kaybetmesidir.

Ülkede şartlar bu denli ağırken onların sorunlarıyla ilgilenmesi gerekenler ne yapıyor peki?

Adında millet olan bir kurumun, milletin gerçek gündeminden bu kadar uzaklaşabilmesi başlı başına sorgulanması gereken bir durumdur.

Çiftçinin borcunu, emeklinin geçim sıkıntısını, gençlerin işsizliğini, sanayicinin üretim sorunlarını, eğitimdeki nitelik kaybını ve adalet sistemindeki güven bunalımını çözmek için gösterilmesi gereken siyasi irade, çoğu zaman başka hesapların gölgesinde kalıyor.

Siyasi partiler, milleti temsil etmek yerine kendi içlerinde güç merkezleri oluşturmaya başladıklarında Meclis, milletin ortak aklını temsil eden bir kurum olmaktan uzaklaşır.

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan ortak savunma anlaşması Meclisten geçiriliyor.

Peki, bu anlaşmanın Türkiye’ye getireceği yükümlülükler nelerdir?

Türk askerinin hangi şartlarda, hangi coğrafyada, kimin çıkarları için görev yapması söz konusu olabilecektir?

Yemen’de yaşanan insani felaketin sorumluluğuna ilişkin tartışmalar sürerken Suudi Arabistan’la böylesine kapsamlı bir askerî yakınlaşmanın ahlaki ve stratejik gerekçeleri nedir?

Bu düzenleme İran’la ilişkilerimizi nasıl etkileyecektir?

İsrail’in bölgedeki askerî ve siyasi üstünlüğünü artırabilecek gelişmelere karşı Türkiye’nin somut güvenceleri nelerdir?

Elbette devletler diplomatik ilişkiler kurar, savunma anlaşmaları yapar, ortak çıkarlar etrafında iş birliğine gider.

Fakat bu ilişkilerin ölçüsü başka ülkelerin beklentileri değil, Türkiye Cumhuriyeti’nin bağımsızlığı, güvenliği, tarihsel sorumlulukları ve milletimizin çıkarları olmalıdır. ABD haydudunun, İsrail terör devletinin yönlendirmeleriyle değil.

Türkiye’nin dış politikası ne mezhep rekabetine ne hanedan çıkarlarına ne de büyük güçlerin bölgesel mühendislik projelerine teslim edilebilir.

Bu ülkenin dış politikası Ankara merkezli olmak zorundadır.

Çünkü sonuçlar sadece bölgemizi değil, tüm dünya güvenliğini yakından ilgilendirir.

Yıllarca terörle mücadele söylemi üzerinden siyaset yapanların bugün kullandığı dile, kurduğu ilişkilere ve geliştirdiği yeni yaklaşımlara bakıyorum.

Elbette hiçbir aklı başında insan bu topraklarda yeniden kan dökülmesini istemez.

Elbette anneler ağlamasın, gençler ölmesin, bu ülkenin insanları huzur içinde yaşasın isteriz.

Ama barış ile siyasi hesaplaşma, toplumsal uzlaşma ile ilkesizlik, hukuki çözüm ile kişilere ayrıcalık tanınması birbirine karıştırılmamalıdır.

İmralı’da terörist başı için özel bir konut yapıldığına ilişkin tartışmalar ve bu konudaki çelişkili açıklamalar bile kamuoyunun ne kadar ciddi bir şeffaflık sorunuyla karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

Millet adına yetki kullananların olup biteni milletten gizlemeleri, yıllarca yürüttükleri politikanın tam tersinde gelişmesini milletten gizleyerek yürütmeleri ve oldubittilerle geçiştirmeleri, verilen yetkiye hainlik ve vatana düpedüz ihanettir.

Bir tarafta yıllarca terör örgütünün lideri üzerinden en sert siyasi söylemler geliştirilecek, diğer tarafta aynı kişinin konumu ve siyasi muhataplığı hakkında topluma yeterli açıklama yapılmadan yeni tartışmalar başlatılacak.

Sonra da milletten bütün bunları sorgulamadan kabul etmesi beklenecek.

Olmaz!

Bu ülkenin hafızası var.

Toprağa verdiği evlatları var.

Yıllarca acı çekmiş anaları, babaları, eşleri, çocukları var.

Onların acısı hiçbir siyasi pazarlığın malzemesi yapılamaz.

Terörün sona ermesini istemek başka şeydir, terörün geçmişini ve sorumluluklarını unutturmak başka şeydir.

Barışın da hukukun da ahlakın da ortak bir zemini olmak zorundadır.

Bir ülke terörü bitirmek için adımlar atabilir; ancak bunu yaparken kendi hukukunu, toplumsal hafızasını ve adalet duygusunu yok sayamaz.

Devlete karşı suç işlemiş şerefsizleri muhatap kabul edemez.

Türkiye’de siyaset uzun zamandır ilkeler üzerinden değil, kişiler ve kamplaşmalar üzerinden yürütülüyor.

Bir siyasi liderin dün söylediği ile bugün söylediği arasında büyük bir çelişki bulunması artık yeterince sorgulanmıyor. Nasıl bir şantaj ya da tehdit ile bu sapma yaşanıyorsa, halka bu açık açık anlatılamıyorsa bu, bunaklığın ve hainliğin ortaya çıkardığı bir gerçek olarak milletin önünde durmaktadır.

Devletin çıkarı denilen şey, yöneticilerin günlük siyasi ihtiyaçlarıyla aynı anlama gelmez.

Devletin bekası, bir siyasi partinin iktidarda kalması değildir.

Devletin itibarı, yöneticilerin eleştiriden korunması değildir.

Devletin gücü, vatandaşının korkması değil, hukukuna güvenmesidir.

Devlet başka şeydir, hükümet başka şeydir, siyasi parti bambaşka bir şeydir.

Bu ayrımı kaybeden toplumlar, sonunda devletin bütün kurumlarını geçici siyasi iktidarların uzantısı olarak görmeye başlar.

Devlet kurumlarının kişiselleştirilmesi, liyakatin yerini sadakatin alması, kamusal imkânların siyasi yakınlık üzerinden dağıtılması ve eleştirinin düşmanlık sayılması, hangi siyasi görüşten olursa olsun her vatandaşın karşı çıkması gereken anlayışlardır.

Devlet hepimizindir.

Devlet, hiçbir siyasi hareketin özel mülkü değildir.

Türkiye’nin son on yılına baktığımda yalnızca ekonomik göstergelerdeki bozulmayı görmüyorum.

Bir ahlak ve değerler aşınması da görüyorum.

Gösterişin sadeliğe, çıkarın ilkeye, yakınlığın liyakate, propagandanın bilgiye, sloganın düşünceye üstün tutulduğu bir siyasi ve toplumsal iklimin ağır sonuçlarını yaşıyoruz.

Farklı düşünen insanlar aynı ülkenin yurttaşları olduklarını unutacak kadar birbirinden uzaklaştırılıyor.

Vatanseverlik bile siyasi tekellerin elinde bir aidiyet sınavına dönüştürülmek isteniyor.

Vatanseverlik, bir siyasi partiye kayıtsız şartsız bağlılık değildir.

Vatanseverlik, gerektiğinde en güçlü siyasi otoriteye karşı bile hakikati söyleme cesaretidir.

Bu nedenle bugün ihtiyacımız olan şey yeni bir kurtarıcı arayışı değildir.

Yeni bir siyasi put da değildir.

İhtiyacımız olan şey aklın, bilimin, ahlakın, hukukun ve üretimin yeniden ülke yönetiminin temeline yerleştirilmesidir.

08.11.2026 / Pogina.