Urmu Kuramına Yeni Bakış (A New Perspectıve On The Urmu Theory)

 

Mustafa ERGÜN[1]

ÖZ

Evrensel anlamda da Dünya’nın birçok yerinde de bir Kayıp Kıta söylencesi veya Tufan öyküsü vardır. Evrimleşme biyolojik yaşamın temel koşuludur. Buzul çağının bitimiyle bu uygarlıklar (deltalar oluşuncaya kadar) başta Harran, Aran ve Turan olmak üzere Hazar çevresinde oluşmuştur. Erken uygarlıkların, Buzul Çağında Hazar Denizi bölgesi ile sıkı bir şekilde ilişkili olduğu bilinmektedir. Günümüzden 15 bin yıl önce kuzeydeki buzulları suları ani olarak bu havzayı doldurmuş ve su seviyesi, +50 metreye yükselmiştir. Hazar Taşkınları olarak bu olay insanlık hafızasına “TUFAN” olarak kazınmıştır. Toplayıcı-Avcı olarak yaşayan insan toplulukları Buzul Çağının hala devam ettiği bu süreçte doğu ve batı yönlerine yüksek yerlere doğru (Elburz Dağları buzullarla kaplı) kaçmışlardır. Bu felaket insanları topluluk halinde yaşamaya zorlamıştır. Urmu Göl çevresi Hazar Denizi’nin ılıman etkisini engelleyen yüksek dağlarla çevrilidir. Deniz etkisine kapalı alanda karasal iklim etkilidir. Bu yüzden insanlar kendilerini evcilleştirmek zorunda kalmışlardır. Evcilleştirmenin ilk aşaması ortak dil yaratmak olmuştur. Bu bağlamda URMU sözcüğü başlı başına büyük bir sırrı taşımaktadır. UR kent ve MU Cennet demektir. Aynı zamanda NAHCİVAN ise İlk Çıkan demektir. Dil gelişimi, ilk uygarlıkların filizlendiği Hazar-Turan bölgesinden başka hiçbir yerde gerçekleşemezdi. Türkçe’nin çıkış yeri Urmu Bölgesidir ve buradan Dünya’ya yayılmıştır. Uygarlık Hazar Denizi çevresinden başlayarak ARAN ülkesi ve URMU’ya (Güneybatı İran; güney Azerbaycan) ulaşmıştır. ARYAN uygarlığının kökeni de büyük bir olasılıkla budur. Buradan da Toros ve Zağros Dağlarındaki geçitlerden ilerleyerek Harran Ovası’na (MÖ 10 bin) ulaşılmıştır ve sonrada Torosları aşarak önce Konya Ovası’na (MÖ 8000) ve batıya doğru ilerleyerek Ege Denizi kıyısında Troya uygarlığını (MÖ 4000) meydana getirmişlerdir. Uygarlık buradan batıya Trakya’ya geçmiş ve Avrupa uygarlığının temelleri atılmıştır.

ANAHTAR SÖZCÜKLER: Hazar Denizi, Urmu, Evcilleşme, Dil

ABSTRACT

Across the globe, many cultures possess legends of a “lost continent” or a great flood. Evolution is a fundamental condition of biological life. Following the end of the Ice Age—and prior to the formation of river deltas—early civilizations emerged in the vicinity of the Caspian Sea, most notably in the regions of Harran, Aran, and Turan. It is understood that these early civilizations were closely linked to the Caspian Sea region during the Ice Age. Approximately 15,000 years ago, meltwater from northern glaciers suddenly inundated this basin, causing the water level to rise by 50 meters. This event, known as the “Caspian Floods,” became etched into human memory as “The Flood” (the Deluge). During this period, while the Ice Age was still ongoing, human hunter-gatherer communities were forced to flee toward higher ground in the east and west (as the Alborz Mountains remained covered in glaciers). This catastrophe compelled humans to adopt a communal way of life. The area surrounding Lake Urmia is enclosed by high mountains that block the moderating influence of the Caspian Sea; consequently, the region experiences a continental climate. This environment necessitated that humans “domesticate” themselves—a process that began with the creation of a common language. In this context, the term “URMU” holds a profound secret: “UR” signifies a city or settlement, while “MU” denotes paradise or heaven. Similarly, “NAHCIVAN” translates to “the first to emerge.” The development of language could not have occurred anywhere other than the Caspian-Turan region, where the earliest civilizations first took root. The Urmia region is the point of origin for the Turkish language, from which it subsequently spread across the world. Civilization originated in the vicinity of the Caspian Sea, extending to the region of Aran and Urmu (southwestern Iran; southern Azerbaijan). It is highly probable that this is the origin of the Aryan civilization. From there, it advanced through the passes of the Taurus and Zagros Mountains, reaching the Harran Plain (10,000 BC). Subsequently, it crossed the Taurus Mountains to arrive at the Konya Plain (8000 BC) and continued westward, eventually giving rise to the civilization of Troy (4000 BC) on the shores of the Aegean Sea. From this point, civilization moved further west into Thrace, laying the foundations for European civilization.

KEYWORDS: Caspian Sea, Urmia, Domestication, Language

 

GİRİŞ

Söylenceler sık sık gerek evrenin gerekse yerel bölgenin ortaya çıkışını açıklama amacı taşır. Örneğin sırasıyla yaratılış söylenceleri ve kuruluş söylenceleri  gibi. Ayrıca sık sık doğa olaylarının, başka şekilde açıklanamayan kültürel geleneklerin açıklanması amacını da taşır. Genel olarak söylencelerin doğal anlamda basit bir izah sunmayan herhangi bir şeyi açıklamak için sık sık kullanıldığı söylenebilir. Tüm bunları coğrafya ve iklim değişimleri bağlamında açıklanması gerekmektedir. Evrensel anlamda da Dünya’nın birçok yerinde de bir Kayıp Kıta söylencesi veya Tufan öyküsü vardır.

Burada önce İbni Haldun’un (Tunuslu Düşünür, 14’üncü Yüzyıl) sözüyle başlayalım:

COĞRAFYA KADERİNDİR…

Şekil 1. Hazar Denizi’nin çevresinin coğrafyası.

Sözü zaman ve mekân ötesi bir tespittir. Coğrafya gerçekten insanın kaderi midir? İnsan mıdır kendi kaderini belirleyen, yoksa yaşadığı doğduğu topraklar mı? İbni Haldun tüm bu olayları her boyutu ile almış gerek siyasi, gerek fiziki olarak coğrafyanın insan üzerinde bıraktığı etkileri derinlemesine incelenmektedir. O “İnsan ne yerse odur” der. “Yaşadığın yerin havası, nemi insan sağlığına etki eder” diyen İbni Haldun, “Siyasi mekanizmanın düzgünlüğü ya da bozukluğu da insan hayatının her şeyini etkiler” der. Yani bu sözü hem politika açısından hem de coğrafya açısından ele almalıyız. Hazar Denizi ve çevresi de insanlık tarihinde çok önemli bir yer tutmaktadır (Şekil 1).

Şu sözü de sürekli gündemde tutmalıyız:

NATURA NON FACIT SALTUM

(DOĞA SIÇRAMALAR YAPMAZ)

Bu “EVRİMLEŞME” kavramı doğa için doğru olduğu kadar insanoğlunun yaşamı, tarihi ve diller içinde geçerlidir. Dünyada ilk yazılı dil Sümercedir. Sümerce Türkçe ve Macarca gibi bitişken bir dildir. Bu dil MS birinci yüzyıla kadar varlığı sürdürmüştür.

İbni Haldun’un “Tarihçi gerçek tarihçilik yapmak istiyorsa toplumları tanımak zorundadır” sözünden hareketle toplumbiliminin ne kadar önemli olduğunu anlayabilir ve sosyoloji ile tarih iç içedir. Geçmişten kalan uygarlıkların yaşamları, onların kültürleri, sanatları ekonomileri ve her şeylerini bu bilim sayesinde öğreniriz. Tarih sadece geçmişten alınacak dersten ibaret değildir, bugünün inşası için son derece önemlidir. Bir toplum tarihine ne kadar sahip çıkarsa o derece ilerler, bugününü ve geleceğini inşa eder. Tarih denilen şeyin sadece olayların başlangıç ve bitişinden ibaret olmadığını, her olayın neden yaşandığını bilmek gerekmektedir. Bu yüzden tarih ile uğraşanların ilk görevi anlamaktır. Ancak anlamak öyle kolay bir mesele değildir. Tarihçinin bilgi birikim bakımından donanımlı olması, farklı dilleri bilmesi ve gözlem yeteneğinin güçlü olması gerekmektedir. İbni Haldun der ki: “Tarihçi bir bilgiyi ele alırken o bilgiyi bütün bilimler açısından inceleyerek doğruluğunu sağlamalıdır”. Felsefe ile başlayıp, tarihin içinde mantık, matematik, fizik, coğrafya, şiir gibi bilimlerin de olmasının zorunlu olduğunu İbni Haldun söyler:

“GEÇMİŞ GELECEĞE, SUYUN SUYA BENZEMESİNDEN DAHA FAZLA BENZER…”

Ankara Üniversitesi’ne bağlı “DİL ve TARİH COĞRAFYA Fakültesi’nin adını doğrudan ATATÜRK tarafından konmuştur ve özel görev yüklediği bir bilim merkezidir. Fakültenin kurulmasını önerirken, çağdaş Türkiye’nin yapacağı atılım ile ulusal bilincin gelişmesi ve özgür düşünceli bireylerin yetişebilmesi için, Türk dilinin, tarihinin, kültürünün derinliğine araştırılmasının en başta gelen şart olacağına inanıyordu.

Kültürel miras tüm insanlığa aittir, herkes için bir servet ve herkes için zenginliktir. Kültürel mirastan geçmişin hafızasında muhafaza eder ve kültürel miras üzerinde geleceği inşa ederiz. Toplumların en büyük sorunlarından biri de kendine ait oldukları kültürü, geleneği, inançları ve etnik kökenlerini aşırı derecede yüceltme, buna karşın kendilerinden olmayan gruplara inanç sistemlerine devamlı kusur aramaya ve onları küçültmeye çalışmak olmuştur. Bundan dolayı; baskılara, savaşlara ve katliamlara varan acılı sonuçlar doğurmuştur. Rus coğrafyacı Murat Adji der ki:

Tarih tuvalinde yer ve zamanın izi her zaman mevcuttur. Onu fark etmek de mümkündür, fark etmemek de, ama o vardır. Bu dünyada hiçbir şey iz bırakmadan geçmez; çünkü gerçek ebedidir ve onu hiçbir kuvvet silemez.

Kayıp Kıta Mu, Büyük Okyanus’ta yer aldığı ve 14 bin yıl önce batarak yok olduğu ileri sürülen, hakkında birçok kişinin araştırma yaptığı efsanevi kıtadır. Mu kıtası veya kısaca Mu, ilk olarak 19. yüzyılda yaşamış yazar ve gezgin Augustus Le Plongeon tarafından Büyük Okyanus’ta yer aldığı ve 14 bin yıl önce batarak yok olduğu ileri sürülmüş, günümüzde bilim çevrelerinde sözde bilimsel bir iddia olduğu kabul gören efsanevi kıtadır (Şekil 2). Le Plongeon, kıtada Antik Mısır ve Mezoamerika toplumlarının atalarının yaşadığını iddia etmiştir. Kavram daha sonra, kıtanın bir zamanlar Pasifik Okyanus’unda var olmuş olduğunu iddia etmiş James Churchward tarafından popülarize edilmiştir. Bir Anglo-Amerikan okültisti olan James Churchward (1851-1936) 1920 yılında Pasifik Okyanusu’nda Mu adında bir batık kara kütlesini bulduğunu iddia ederek Teozoficilere ait batık karaların listesine yeni bir kayıp kıtayı da eklemiş oldu (Churchward, 1926).

Bilindiği gibi Atatürk, 1932’den sonra Türk Tarih Tez’inin kayıp parçasının peşine duştu. Türklerin Orta Asya’dan önceki ilk yurtlarını arıyordu. Bu amaçla 1934 yılında Tahsin Bey’i Meksika Büyükelçiliği’ne atadı. Tahsin Bey’in gizli görevi Türklerle eski Amerikan halkları arasındaki ilişkiyi araştırmaktı. Tahsin Bey, Meksika’daki araştırmalarının sonucunda şaşırtıcı bir bilgiyle karşılaştı. Bu bilgiye göre Türkler, MO 12.000’lerde bir doğal afet sonunda Pasifik Okyanusu’nda sulara gömülen Kayıp Kıta Mu’dan Orta Asya’ya göç etmiş olabilecekleri tezleri gündeme gelmiştir.

Günümüzde de bilim dünyasındaki fikir birliği, Mu kıtasının var olmuş olmasının fiziksel olarak mümkün olmadığı ve iddianın herhangi bir bilimsel dayanağı olmadığı yönündedir. Bu konun bilimsel hususları günümüz Levha Tektoniği bağlamında bir gerçekliliği yoktur. Bu bağlamda NUH Tufan’ının Dünya’nın en büyük kıta içi kapalı Hazar-Turan havzasında günümüzden 15 bin yıl önce olmuş olabilir (Chapalyga, 2007 ve Ergün, 2023). Bu kapalı bölgede suları bir anda 200 metreye varan yükselimleri zaten Buzul Çağında bu Hazar-Turan derin çukurunda yaşayan çok az sayıda var olan insanlar için tam bir felaket olmuştur.

Fessenden (1924) yılı Nature dergisinde bu Hazar Taşkının şu makalesi ile açıklamıştır “The Deluged Civilization of the Caucasus Isthmus”.  Kafkasya’nın insanlığın beşiği olduğunu; erken dönem kayıtlarında sözü edilen tufanın burada gerçekleştiğini ve insan ırklarının, farklılaşmalarının ardından buradan dünyaya yayıldığını öne sürmektedir. Sami, Mısır ve Yunan gelenekleri ile yerel adlar üzerinde yaptığı ayrıntılı bir analizle, buranın yalnızca Aden (Cennet Bahçesi) olduğunu değil, aynı zamanda kendi varsayımı sayesinde Yunan efsanelerindeki coğrafi tutarsızlıkların çözülebileceğini, örneğin, Herkül’ün kayıp sütunlarını batı yönünde arama çabalarının neden sonuçsuz kaldığının açıklanabileceğini savunmaktadır. Hazar bölgesindeki su seviyesinin yükselmesi ve Karadeniz’in doğusunda 1800 mil genişliğinde bir “Atlantis Denizi”nin oluşması, geleneklerde bahsedilen ülkenin ortadan kaybolmasına ve buna bağlı olarak antik coğrafi sistemin bozulmasına yol açmıştır. Prof. Fessenden, tezini büyük bir detayla ve oldukça yaratıcı bir biçimde kurgulamıştır. Öne sürdüğü argümanlar, ancak bunları destekleyecek arkeolojik kanıtlar ortaya koyabildiği takdirde çok daha ikna edici olacaktır. Tüm bu görüşler Atatürk’ün Osmanlı’dan yeni bir Türk Cumhuriyeti kurulduktan sonra gündemden unutturulmuştur.

“Kafkas ırkının üstünlüğünün” Avrupalıların dünya sistemi üzerindeki hegemonyasından dolayı söylemler üzerinde kurulmuş bir kavramdır. 19’cu yüzyılda Avrupalı ve Kuzey Amerikalı ırk bilimciler “Kafkas ırkı” kategorisini yaygın olarak benimsemiştir. Avrupalı ırk bilimciler, Avrupa merkezli Kafkas ırkını diğer birincil ırktan ayırarak beyaz üstünlüğünü pekiştirmişlerdir. Her ne kadar Kafkas ırkı kategorisi tamamen kaybolmasa da Avrupa ırkları teorileri aracılığıyla daha önce Kafkas olarak gruplandırılan beyaz halklar arasında ırksal hiyerarşiler kurulmuştur. Kafkas ırkı kategorisi 1848-1935 yılları arasında Avrupa’da Avrupa ırkları kategorisinin gölgesi altında kalmıştır. Kafkas ırkı kavramı politik ve siyasi açıdan oldukça önemlidir ve tarihi süreçlere bakıldığında bu fikrin derin etkilere neden olduğu görülmektedir. Bu olguda bizi “URMU KURAMI” üzerinde tekrar düşünmeye sevk etmektedir.

HAZAR DENİZİ COĞRAFYASI

Üzerinde yaşadığımız coğrafyayı çok iyi tanımalıyız. Hazar Denizi, Yerküre ’de en büyük iç sudur. Güneyinde İran’daki Elburz Dağları, batıda ise Kafkas Dağları yer almaktadır. Doğusunda Türkmenistan’ın Karakum Çölü vardır. Kuzeyinde ise Rusya ve Kazakistan’a ait düzlük ve platoları yer alır. (Şekil 2). Bilimsel çalışmalara göre 11 milyon yıl öncesine kadar Azak Denizi, Karadeniz ve Marmara Denizi üzerinden dünya okyanuslarına bağlanıyordu (Ergün, 2001). Değişik kesimlerce dünyanın en büyük gölü olarak tanımlansa da aslında tam anlamıyla bir denizdir. Alanı 371,000 km2 (Karaboğaz Gölü hariç) ve hacmi de 78,200 km3’dir. Dünya okyanusları ile bağlantısı olmayan (Endorhemik) kapalı bir havzadır. Kuzeydoğusu Kazakistan, kuzeybatısı Rusya, batısı Azerbaycan, güneyi İran ve doğusu da Türkmenistan tarafından çevrelenmektedir. Hazar Denizi, Kafkas Dağları’nın doğusunda, Elburz Dağları’nın kuzeyi ve çok geniş Türkmenistan bozkırlarının batısındadır. Hazar Denizi’nin eski yerleşik halkları tarafından tuzlu oluşu (1.2% veya 12 g/l; okyanusların tuzluluğunun üçte biri kadar) ve uçsuz bucaksız oluşu bağlamında okyanus olarak algılamışlardır.

Şekil 2. Hazar Denizi morfolojisi.

Dünya’nın çöllerinin çoğunluğu Son Buzul Maksimumu zamanında Turan, Kuzey İran-Afganistan ve İç Anadolu -Konya ovası- hariç genişlemiştir. Son Buzul çağı süresince dünyadaki su genel olarak 40-45° enlemlerinin kuzeyinde tutulmasından dolayı okyanuslardaki deniz seviyesi -130 m’lerde idi. Bu devirde genel olarak 30-35° enlemlerinin güneyinden ekvatora kadar olan bölge yağış olmamasından dolayı (buzul çağları, dünyamızda kurak çağlardır) çok kurak ve çöllerle kaplıdır (Şekil 3). Buzul çağlarında yaşama uygun bölgeler ekvator civarında dar bir alanda ve genel olarak 35-40° enlemleri arasındaki kuşakta var olabilmektedir. Buzul çağı sırasında, Güney Hazar Denizi yaşam koşullarının en uygun olduğu bir bölgede yer almaktadır (Ergün, 2016 ve 2021).

Şekil 3. Ortadoğu ve Avrasya bölgelerinin şematik gösterimi. 40°K enlemleri kuzeyi çok soğuk buzul kaplamış bölgeleridir. 35º K enlemlerinden ekvatoral kuşaklarına kadar olan bölge hemen hemen hiç yağış almayan kurak çöl koşullarındadır. Yaşam koşullarına uygun (doğal olarak jeomorfolojik koşullarında etkisini unutmamak gerekir) alan 35-40°K enlemleri arasıdır.

Biz buzul çağı döneminde (120 ila 12 bin yıl öncesi arası) iklimi ve aynı zamanda paleocoğrafik koşulları göz önüne almalıyız. Buzul çağında tüm sular kutup bölgelerinde tutulması nedeniyle, okyanuslarda su seviyeleri 120/130 m daha aşağıdaydı ve çok kurak ve yağışız dönemdi. Onun için, dünyanın büyük bölümü (35-40° enlemlerinden ekvatora kadar) yarı-tropik (çöl ve susuz) iklim koşullarına sahipti ve yaşama olanak vermiyordu. 40-45° enlemlerinden kutuplara kadar olan bölgelerde buzul ve tundra yaşamı çok kısıtlıyordu. Buzul çağında yaşama uygun bölgeler 35-40° enlemlerinden mevcuttu (Şekil 17). Güney Hazar Denizi bölgesi canlı yaşamı için en uygun iklim koşullarına sahipti (belki de çok dar ekvatoral kuşakta da belirli bir yaşam devam edegelmiştir). Dünyamızın çoğu bölümünde 40 bin yıl öncesinde Neatherdtal insan türü aşırı soğuk ve çöl koşulları nedeniyle ortadan kalkmıştır.

URMU BÖLGESİ

Kuzeybatı İran’da Azerbaycan bölgesinde URMU kenti ve gölü bulunmaktadır. Hazar’daki su yükselmesi (Nuh Tufanı) sonucunda havzadan kaçan insanların güneye doğru ilk yerleşim yerlerinden birisidir (Şekil 4).  Urmu Gölü İran’ın en büyük gölüdür, aynı zamanda Dünya’nın en büyük ikinci tuz gölüdür. Dışarı akışı olmayan göl kapalı bir havzadır. Göl çevresi Hazar Denizi’nin  ılıman etkisini engelleyen yüksek dağlarla çevrilidir. Deniz etkisine kapalı alanda Karasal iklim  etkilidir. Urmu Gölü Havzası genel olarak yarı kurak iklim şartlarının sürdüğü bir sahada yer almaktadır. Yarı kurak topografya şekilleri özellikle gölün çevresindeki sahalarda net olarak görülebilmektedir.

 

Şekil 4. URMU Bölgesinin konumu.

 

Bunun yanında havzanın geniş olması ve farklı litolojik özellikteki kayaçların varlığı, havzada yarı kurak topografya şekillerinden farklı unsurlarında bulunmasına neden olmuştur. Nitekim havzamızın batı ve güney bölümü Zağros Dağ silsilesi tarafından sınırlandırılmıştır. Söz konusu sahaların yükseltisi bazı kesimlerde 3000 metreyi aşmaktadır. Bu sahalardaki kalkerli kayaçların varlığı, karstik topografya şekillerinin ortaya çıkmasını sağlamıştır. İran’ın en önemli volkanik dağlarından olan Sehend ve Sebelan Dağları’nın havza sınırına yakın bölgelerde yer almaları ve bunların oluşumlarıyla ilgi volkanik alanların varlığı volkan topografyası açısında havzaya farklı bir özellik kazandırmıştır (Şekil 5). Havzadaki yüksek kesimlerde buzul ve buzul çevresi şekilleri de görülebilmektedir.

 

Şekil 5. Urmu Gölü havzasının (İran) fiziki coğrafyası (Kırçiçek, 2010).

Azerbaycan’ın en eski adı ARAN olarak bilinmektedir. Anlamı da iyi-yaşanılır ülke demektedir. Günümüzde bile bu bölge İran’ın en önemli tarım alanıdır. Kuzeybatı İran’da Azerbaycan bölgesinde URMU kenti ve gölü bulunmaktadır. Hazar’daki su yükselmesi (Nuh Tufanı) sonucunda havzadan kaçan insanların güneye doğru ilk yerleşim yerlerinden birisidir. MU sözcüğü (belki de Türkçe’deki UMU) Sümerce’de CENNET demektir. Kutsal kitaplarda anlatılan insanoğlunun Cennetten kovulma hikâyesinin kaynağıdır. Zaten “KAYIP KITA MU” miti de Sümer söylencelerine dayanmaktadır. Bu bilgiler ışığında, biz uygarlığın aşamalarını Hazar Denizi çevresinden başlayarak Aras Irmağını takip ederek ARAN ülkesi ve URMU’ya (Güneybatı İran; güney Azerbaycan) ulaşmıştır  (Ergün, 2023).

Hazar Taşkınlarından kaçan insanlar Urmu Bölgesi’nde sıkışıp kalmışlardı (Güneyi çöl ve kuzeyi buzullarla kaplıydı, ayrıca doğusu ve batısı da yüksek dağlarla çevriliydi. Kapana kısılma Uygarlığın burada başlamasına neden olmuştur.  Bunun yanı sıra Dünya’yı buz kestiren çok soğuk Younger Dryas (MÖ 10 900 – 9 700 arası) dönemi bunun üstüne eklenmiştir. Türk Dünyası’nda bir ERGENOKON Anlatısı vardır. Sözcük anlamı olarak: ERGENE (Sarp, Dik) ve KON (Yerleşilen yer) demektir. Ergenekon konusunu tekrar irdelemekte yarar vardır.

Bu bölgeyle ilgili fosilleşmiş sözcükler:

ARAN:YAŞANILIR YER;
NAHCİVAN:İlk Çıkan (Nuh)
URMU:UR (Topluluk); MU (Cennet);
ARAS:Ara (İyi) Su;
AĞRI DAĞI:Ak Dağ
AŞURE:AŞ (Yemek); UR (Topluluk) (Türk Dünyası’nda çok önemlidir)
ARAN:(ARA: SAF) Eran sonra İran
ARİ IRK:ARYAN (ARIANA; Sanskritçe)

UYGARLIĞIN TETİKLEYİCİSİ: NUH TUFANI

Önce çivi yazılı metinlerde okunan TUFAN söylentisi daha sonra da din kitaplarına geçmiştir. TUFAN olayının nerede olduğu veya olabileceği hakkında birçok varsayım yapılmıştır. Fakat bulgular, din kitaplarında yazılanların eski Sümer Gılgamış Destanı’nda verildiğine benzer şekilde olduğu saptanmıştır. Kur’an’da Tufan olayına fazla yer verilmez. Nuh’un gemisinin ulaştığı Ağrı Dağı değil Cudi Dağı’dır (Cudi aslında Arapça ’da Yüksek Yer demektir) ve yalnızca Nuh’un ailesini kapsamıştır. Zaten bu şekilde ani bir yükselim ancak ve ancak Hazar-Aral gibi bir kapalı havzada olabilir.

Hazar yükselimi 15 bin yıl önce Hazar bölgesinde olmuştur. Bunun nedeni de kuzeydeki buz gölünün aniden önündeki buz barajının yıkılması (büyük bir meteor çarpması sonucu olduğu da söylenmektedir) sonucunda, burada biriken su kütlesi, Aral Denizi ve Uzboy Boğazı üzerinden Hazar Denizi’ni -150 m’den +50 m yükseltmiştir (Şekil 6). Bu olayda çok kısa bir süre de olduğu tahmin edilmektedir. Onun için, Hazar bölgesi taşkının neden olduğu bu etkileyici olayları için en uygun coğrafyadır (Chepalyga, 2007). Ayrıca bu meteor patlaması (sürü halinde) tüm Avrupa’nın kuzeyini etkilemiştir. Bu da Atlas Okyanus’u su döngüsünü etkilemiştir (kuzeyde çok fazla soğuk su gelmesi). Bu da daha sonra günümüzde yaklaşık 13 ila 12 bin önceki aşırı soğuma olan YOUNGER DRYAS dönemine neden olmuştur.

Şekil 6. Hazar denizi’nin15 bin yıl öncesi TAŞKINLARI (-150m’den +50m) ve günümüze değişimi (Dolukhanov ve diğ. 2000) (NUH TUFANI).

Hazar Denizi’nin çevresinin paleocoğrafyasını, iklim değişimleri ile çevresel koşullar nedeniyle özel konumunu iyi anlamalıyız. Tetis Okyanusun kapanmasıyla onun arkasında ve üzerinde yer alan Alp-Himalayan Orojenik kuşak uygarlık tarihi için çok önemlidir. Kuzeyde Karadeniz ve Güney Hazar Denizi eski Tetis Okyanusu kalıntılarıdır. Dolayısıyla İtalya’daki Po Ovasından Pamirlere kadar bir çöküntü alanları oluştururlar. İşte bu çöküntü kuzeydeki buzul sularını toplamaktaydı. Böyle bir coğrafya tüm Dünya’da başka hiçbir yerde bulunmuyordu. Nuh Tufanı (15 bin yıl önce) oluştuğunda Hazar Çukurunda yaşayan insanlar ancak iki yüne doğru kaçabilirlerdi: (1) Batıya Ağrı Dağı’na ve (2) Doğuya Tanrı Dağlarına. Çünkü güneydeki Elburz Dağları geçit vermez buzullarla kaplıydı. Kuzeyi ise 40°K enleminden sonrası buzul ve tundra ile örtülmüştü.

Deniz seviyesindeki bu gibi ani değişimler o devrin insan toplulukları üzerinde aşırı baskılar yapmış olmalıdır ve su baskınları kültürel bellekte Büyük Taşkın (Tufan) olarak kalmıştır. Ayrıca su baskınlarından korunmak için tepelere sığınmışlar ve etrafına hendekler kazmışlardır.  Taşkın sularından korkan insanlar Tanrıya ulaşmak için TEPELERİ kutsamışlar ve buralarda tapınaklarını yapmışlardır (Ergün, 2024). Avrasya taşkın olayları belki de eski Ön-Aryanların hafızalarında tutulmuş ve eski yazıtlarında yer almıştır. Aynı zamanda eski Mezopotamya yerleşimcileri de bunlara yer vermiş ve kutsal kitaplara geçen Tufan hikâyesi doğmuştur. Tüm eski yerleşim yerlerinin adı TEPE olarak olarak yer almaları insanların Hazar Taşkınlarında kurtuluş yerleri olarak buraları görmeleridir. Daha sonra oluşan delta uygarlıklarında ise Mezopotamya’da zigguratlar ve Mısır’da ise piramitleri yapmışlardır. Dünya’nın ilk tapınağı ola Kudüs Tapınağı ise aslında bir ziggurattır (Şekil 7).

 

Şekil 7. Dünya’nın ilk uygarlıklarının oluştuğu Turan, Aran ve Harran’daki TEPELER (hepsi konmadı).

Tüm bu tepelerin Hazar’ın güneyinde Türkmenistan topraklarındadır. Bu tepeler Tahran’ın güneyinde ve batıya doğru da Harran bölgesinde yer almaktadır. Karl W. Luckwert (2015) Göbekli Tepe adının devamlılığı konusunda şöyle demiştir: Bu yerin adını incelediğimizde, 10 bin yıldır aynı şekilde devam ettiğidir. Ve nasıl olur da 1995’te bu bölgede Kürtçe konuşan çiftçiler bu kadar doğru bir şekilde GÖBEKLİ TEPE olarak bölgenin adını korumuşlardır. Nasıl olur da 10 bin yıldır süren dilsel saldırıları atlatabilmiştir. Böyle bir tesadüfü olanaklı kılabilecek tek şey, evcilleştirme süreci başladığından beri süregelen özüdür.

Hazar Taşkınları öncesi derin Hazar Denizi çukurunda ve yamaçlarında yaşayan insanlar (Son Buzul Maksimumu zamanda tüm Dünya’daki insan sayısı 5 milyon civarında idi. Toplayıcı-Avcı seviyesinde idiler ve küçük guruplar halinde yaşıyorlardı.  Bu süreçte ne Amerika ve ne de Avusturalya’da insan yoktu. Hazar Taşkınları ile bu çukurda su seviyesi bir anda -150 metreden +50 metreye çıkması ile tüm yaşam ortamını kaybetmişlerdir. Bu yörede yaşayan insan toplulukları güneye doğru kaçamamışlardır. Elburz Dağları buna engel oluşturmuştur. Dolayısıyla kaçış yönleri doğuda Türkmenistan ve batıda Azerbaycan’dır. Doğuya doğru kaçanlar Tanrı Dağlarını kurtuluş varlıkları olarak görmüşlerdir. Batıya doğru kaçanlar ise Aras Irmağı boyunca Ağrı Dağına (kutsal dağ) doğru ilerlemişlerdir (Şekil 8).

Şekil 8. Hazar Taşkınlarında doğuya ve batıya kaçış yollar.

Evrensel uygulamada en güçlünün ayakta kaldığı yaşam formlarının doğal seçimi olarak adlandırılan biyolojik mekanizmasının Darwin’in önermesi, aynı zamanda insan türlerine de bu mekanizmanın uygulamasını sağlamıştır. Bu fikirlerde, bizim kendi türümüz olan Homo sapiens’ın doğmasının yollarını ve işlevlerini belgeleyen antropologlara ve arkeologlara davetiye çıkarmıştır. Childe (1936)’ın yazdığı “İnsanın Kendisini Yapması” (Man Makes Himself) arkeolojik verilerin ortaya çıkardığı tarihin yeni düşünce biçimine yol açmıştır. Neolitik devrimde bu gibi ilk ani değişim insanın kendisine yiyecek sağlanmasını kontrol etmesidir. İnsanoğlu yenilebilinir otlar, kökler ve ağaçların seçilmesiyle ağaç dikmeye, yetiştirmeye ve iyileştirmeye başlamıştır. Ve yemleme karşılığı belirli hayvan türlerini evcilleştirmiş ve sıkıca kendisine bağlamıştır.

İnsanlığı avcı-toplayıcı döngüsünden kurtaran “evcilleştirme” kavramı, insanlık tarihinde önemli bir yere sahiptir. Aksi takdirde, insanlık avcı-toplayıcı döngüsünden asla kurtulamazdı. İnsanlar, kendilerini evcilleştiren tek canlılardır. Doğalarında var olan saldırganlığı ortadan kaldırmak ve ortak bir yaşam alanı yaratmak için kendilerini evcilleştirdiler. Birbirleriyle dil aracılığıyla iletişim kurarak saldırgan bireyleri ortadan kaldırdılar. İlk iletişim kaynağı dil gerçeği ortaya çıkmıştır.  Dil gelişimi, ilk uygarlıkların filizlendiği Hazar-Turan bölgesinden başka hiçbir yerde gerçekleşemezdi.

Hazar Taşkınlarından önce derin çukurda ve yamaçlarda yaşan insanlar fizyografileri de birbirlerine benzemektedir (Şekil 9). Aynı kökten gelen benzer koşullarda yaşarken benzer dili oluşturmuşlardır (Kökdil Türkçe; Ergün ve Yanık, 2026).

Şekil 9. Sağda Azeri Türk’ü ve solda ise Türkmen Türk’ü fizyografileri (Celilov, 2017).

Dil gerçekten doğanın insan beynindeki aynasıdır. Yuhanna İncili şöyle başlar: Önce Söz Vardı. Ve H.G. Wells şöyle demiştir: Dil Düşünenin Bir Aletidir. Dillerin ortaya çıkışıyla ilgili olarak farklı kuramlar ve yaklaşımlar bulunmaktadır. Bu benzersiz bilişsel kapasitenin ne zaman ve nasıl ortaya çıktığı, bilim dünyasında onlarca yıldır süregelen bir tartışma konusudur. Dil, yalnızca bir iletişim aracı değil; insanın dünyayı kurma, anlamlandırma ve kendini var etme biçimidir. Sözcükler, düşüncenin sınırlarını çizerken; aynı zamanda o sınırları aşmanın da imkânını taşır. Dil araştırması tarihin de, insan düşünce dizgesinin de anahtarıdır. Biz bu yolla geçmişin gizemlerine daha bir yaklaşabilir, insanın akıl yürütme şifrelerini daha bir çözebiliriz.

Diyelim ki hiç konuşma bilmeyen insansınız. Ağzınızı açın ve ses çıkarmayı deneyin; Doğaçlama ilk ses olarak Aaaa… dersiniz! “A” harfinin önüne dudakları kapatarak en kolay sessiz “B” koyup okuyun: İlk sözcük “AB”dır. Bu da Türkçe’de “SU” demektir. Canlıların için olmazsa olmazıdır. Sümerce’de “ABSU” içilebilir yeraltı suyu demektir. Bu bölgede suyun yeraltı kanalları (KARİZ: KAR İZİ) yoluyla taşıma olgusu tüm Türkmenistan, Özbekistan, İran, Afganistan ve Doğu Türkistan (Uygur Bölgesi)’da bulunmaktadır (Ergün, 2025). Suya ulaşma olgusu insanlığın geliştirdiği “İLK MÜHENDİSLİKTİR”. Suyu denetlemek tarımın olmazsa olmazıdır. Bunun nedenim en büyük gereksinimim olan suya ulaşmak için birçok çözüm yöntemleri geliştirmek zorunda kalmış olmalardır.  Bilgi insanın doğasıyla eşdeğer bir kavramdır. Bilgi yok olmaz fakat bir yerde doğanın yarattığı nedenlerle gerilerken buradan göç eden insanlar onu yeni gittikleri yerlere taşırlar. Gittikleri yerin yaşam biçimleri ve inançları ile yoğrularak yeni inanç düzenleri ve yaşam biçimleri oluştururlar.

Dil, sözcüklere başka kök sözcük veya eklerle yeni sözcükler üretme esnekliği yaratır. Böylece, bir tek sözcükle birçok konuyu anlatma olanağı doğar. Böylece, bir tek sözcükle birçok konuyu anlatma olanağı doğar. Bu EKLEMLİ dilin özelliğidir. Sümercede bir EKLEMLİ dildir. 1880’lü yıllardan itibaren Sümer yazısının ve dilinin çözülmesine yönelik çalışmalar başlamıştır. 1869’da Jule Opert, bu dile Sümerce adını verdi. Ve bu dilin Türk, Fin ve Macar dilleriyle akraba olduğunu söyledi. 1887’de Francoise Leonerment’ta bu dili Ural-Altay dil grubuna koydu. Joseph Halevy ise bu görüşlere tamamıyla karşı çıkarak, bu dili Sami Akatların özel amaçla uydurdukları dil olarak tanımladı. Bu görüş günümüze kadar geçerliliğini korumuştur (Çiğ, 2008). Sümer dilinde Türk dilinde olduğu gibi kelimeler kök halindedir. Onlara ekler yapılarak yeni kelimeler oluşturuluyor. Sümer dili Türkçe gibi, fiil bakımından çok zengin ve ses uyumludur. Erkek, dişi ayrımı yoktur. Türkçede olduğu gibi kısa anlatımla geniş anlam veriliyor. Türkçe’de çok daha az sözcük kullanarak bir düşünce ifade edilebilir. Cümleleri oluşturan öğelerin (özne, nesne, yüklem, vb.) sıralaması da rasgele değildir. Türkçe cümleler bir tür “crescendo” (şiddeti giderek artan dizi) izlerler. Bütün vurgu en sonda yer alan yüklem (fiil) üzerindedir. Diğer öğelerin önemi, yükleme olan yakınlık/uzaklık konumları ile belirlenir. Yükleme yakınlaştıkça önem artar. Yine matematiksel olarak ele almak gerekirse, cümleyi oluşturan her bir öğenin toplam öğe sayısı kadar haneden oluşan bir matematik değere sahip olduğu varsayılabilir (Ergün ve Yanık, 2026).

Asya’da yaşayan boyların konuştuğu dil, günümüzden 15 bin yıl öncesinden başlayarak 3 bin yıl öncesine kadar geçen dönem içinde hem gramer kuralları, hem de nesnel ve kutsal kavramları ile tam olarak gelişmişti. Bu dile Ön-Türkçe demek doğru olur sanırım. Zira Ön-Türkçe konuşan insanlar göç ettiklerinde birçok yeni dilin oluşmasında önderlik ettiler. Günümüzden 3 bin öncesi bu diller kesin çizgilerle ayrılıp farklı abeceler ile yazılmaya başlamışlardır. Ön-Türk damgaları hepsine temel kaynak olmuştur. Orta Asya Göktürk yazısı da aynı köke dayanır. Ancak, belli bir bilinç düzeyi oluşmadığı sürece doğru yorumların yapılması mümkün değildir. Atatürk tarafından geliştirilip üzerinde yıllarca çalışmalar yapılmış olan Güneş Dil Kuramı yeniden ele alınıp, güncel bilgilerle, sağlam bir temele oturtulmalıdır.

Hazar Taşkınlarında önce Hazar çukurlukları ve yamaçlarında yaşayan insanlar Avcı/Toplayıcı gruplar halinde küçük topluluklar halinde yaşıyorlardı. Onun için bu toplulukların beraber hareket etme ve bir dil yaratma gereksinimleri yoktu. Or/Ur, dilimizdeki macerasının başlarında sudan korunmak için kazılan hendek anlamına gelirken, zamanla kale hendeği, siper derken  kale ve şehir anlamını kazanıyor. Sudan korunma işlemi tek kişi ve oymağın yapacağı iş olmayıp beraber çalışmayı gerektirmektedir. Örgütlenmeye ilişkin sözcükler Türkçede Or/Ur kökünden gelmektedir. Örgütlenmeye ilişkin sözcükler Türkçede Or/Ur kökünden gelmektedir (Orman; Ordu; Organ: Ortak; Orhan; Urbay; Urgan; Urban).  “Uygarlık” sözcüğü yalın kentte yaşamak olarak tanımlanabilir. Latince de URBAN sözcüğü kullanılmaktadır.

Nick Brooks; Uygarlık, insanlığa karmaşık ve “KENTLİ” toplumlar içinde bir yaşam için tercih yapabilmesine olanak sağlayan elverişli bir çevrenin ürünü olarak ortaya çıkmadı. Tersine, bugün “UYGARLIK” diye değerlendirdiğimiz şey, büyük ölçüde, felaket boyutlarında bir iklim değişikliğine kazara ve planlı olmayan bir biçimde uyum sağlanmasının sonucudur. Toynbee; “Uygarlıkların gelişmesinde rol oynayan temel etmenin, bir toplumun karşılaştığı sorunlara verdiği YANIT, daha doğrusu, ortaya çıkan sorunla ona verilen karşılık arasındaki diyalektik ilişki olduğunu” ileri sürer. Uygarlığın aşamalar: Toplayıcılık; Avcılık; Tarım. Bir bölgede uygarlığının gelişmesi için şu olguların beraberce bulunmasına bağlıdır: Uygun iklim kuşakları (35º-40° K enlemleri arası); Zengin su kaynakları; Tarım; Metaller.

Kentleşme ve Uygarlık iç içe geçmiş kavramlardır. Neolitik devrimde ilk ani değişim insanın kendisine yiyecek sağlanmasını kontrol etmesidir. İnsanoğlu yenilebilir otlar, kökler ve ağaçların seçilmesiyle ağaç dikmeye, yetiştirmeye ve iyileştirmeye başlamıştır. Ve yemleme karşılığı belirli hayvan türlerini ehlîleştirmiş ve sıkıca kendisine bağlamıştır. Uygarlığın aşamalar: Toplayıcılık; Avcılık; Tarım. Bir bölgede uygarlığının gelişmesi için şu olguların beraberce bulunmasına bağlıdır: Uygun iklim kuşakları (35º-40° K enlemleri arası); Zengin su kaynakları; Tarım; Metaller. Doğadaki “Evrim Yasası” gereğince, yalnızca “Değişen Koşullara ve Çevreye Uyum Sağlama” yeteneğine sahip olanlar ayakta kalmıştır.

Doğu’da buzul çağı sonunda iklimin beklenmedik bir şekilde değişmesiyle, geniş alanların bitki ve hayvanların yaşamları için uygun hale gelmiş olması nedeniyle yiyecek sıkıntısı çekilmemiştir.  Bu süreçte, Avrupa ve Asya’da tundra ile kaplı alanlar devamlı ormanlık (Balkan) doğal görünümü ile kaplanmıştır. Bu süreçte, kış yağmurları Toros ve Zağros Dağlarının kesişmesinde yer alan Harran bölgesinde artmıştır. Fırat ve Dicle ırmaklarının su miktarları kuzeyde yer alan Doğu Anadolu buzul örtüsünün erimesiyle (zaten Bingöl adı bu bölgede su kaynağı pınarlarının çok olması nedeniyle verilmiştir) fazlalaşmıştır. Buna göre de, zengin bir bitki örtüsü Harran’da oluşmuştur.

Dünya uygarlığının basamakları aşağıdaki şekilde özetlenebilir (Şekil 10): .

  • 15 ila 12 bin yıl öncesi (Deniz seviyesi: 125/130 m) (Hazar Denizi hariç; +50 m civarında)
  • 12 ila 5/6 bin yıl öncesi (Deniz seviyesi tedrici olarak yükselmiştir)
  • 5-6 bin yıldan günümüze (Optimum Deniz Seviyesi) (Deltaların oluşumu)

Şekil 10. Deniz seviyesi değişimleri ve uygarlık aşamaları.

Son 15 bin yıl için Hazar Denizi bölgesinde önemli olaylar: 15 bin yıl öncesi Khvalyan Yükselimi; 12 bin yıl öncesi buzul çağının sonu; 5-6 bin yıl öncesi günümüze yakın uygun değer deniz seviyesine ulaşım ve deltaların oluşmasına neden olmuştur. Daha önce devamlı değişen kıyılarda insanoğlu yerleşmemiştir. Buna göre de deltalar oluşmuş, tarım ve denizcilik gerçek anlamda gelişmeye başlamıştır. Bununla beraber, Mısır, Mezopotamya, İndüs, Ganj ve Sarı Irmak deltaları hızla oluşmuş ve uygarlıkların tetikleyicisi olmuşlardır. Daha önce daha kuzeyde yaralan uygarlık kuşakları (Tundra/buzul ve çöl sınırı) deltaların gelişimi ile birlikte daha güneye kaymıştır.

MÖ 10 900 – 9 700 civarına tarihlendirilen GENÇ DRYAS dönemi jeolojik Pleistosen devirle şimdi yaşadığımız Holosen arasındaki sınırı oluşturur. Bu dönemde ayrıca Buzul Çağında kuzey yarımkürenin büyük kısmını kaplayan buzullar yeniden hızla yayılmaya başladı, çünkü Genç Dryas, yaklaşık MÖ 10 900’den itibaren 1300 yıl dünyayı saran ve MÖ 9 600 – 9 500 civarında, yani Göbekli Tepe’nin ilk yapıları inşa edildiği dönemde aniden sona eren bir buzul çağıdır. Bununla ilgili birçok görüşler oluşmuştur. Nedenin büyük bir olasılıkla Dünyamızı çarpan büyük bir meteor akıl almaz patlamalara neden oldu ve Genç Dryas döneminin başlamasına birçok hayvan varlığı ve bitki varlığının yok olmasına neden oldu.

Orta Doğu’da buzul çağı sonunda iklimin beklenmedik bir şekilde değişmesiyle, geniş alanların bitki ve hayvanların yaşamları için uygun hale gelmiş olması nedeniyle yiyecek sıkıntısı çekilmemiştir.  Bu süreçte, Avrupa ve Asya’da tundra ile kaplı alanlar devamlı ormanlık (Balkan) doğal görünümü ile kaplanmıştır. Bu süreçte, kış yağmurları Toros ve Zağros Dağlarının kesişmesinde yer alan Harran bölgesinde artmıştır. Fırat ve Dicle ırmaklarının su miktarları kuzeyde yer alan Doğu Anadolu buzul örtüsünün erimesiyle (zaten Bingöl adı bu bölgede su kaynağı pınarlarının çok olması nedeniyle verilmiştir) fazlalaşmıştır. Buna göre de, zengin bir bitki örtüsü Harran’da oluşmuştur.

Batıda ise, Uygarlık Hazar Denizi çevresinden başlayarak ARAN ülkesi ve URMU’ya (Güneybatı İran; güney Azerbaycan) ulaşmıştır. ARYAN uygarlığının kökeni de büyük bir olasılıkla budur (Childe, 1926). Buradan da Toros ve Zağros Dağlarındaki geçitlerden ilerleyerek, (yaklaşık 12 bin yıl önce) oluştuğu Harran Ovasına ulaşılmıştır. Buzul çağı sonunda Harran bölgesi en uygun iklim koşulları ve coğrafyaya sahipti. Harran’a ulaşmadan önce, Buzul çağından sonra Neolitik dönemde tatlı su kenarlarında ve barınak oluşturabilecek KAYAÇLAR içerisinde oluşan mağaralar ilk yerleşim yerleri olmuştur. Hasankeyf (Dicle Irmağı kenarı) yine aynı konumdadır (Şekil 11).

Şekil 11. URMU (MO 13 Bin) ve Harran (MÖ 10 bin) uygarlıkları arasında Dicle Irmağı kenarındaki Hasankeyf.

Doğal olarak Göbeklitepe’nin bulunması ile dünya tarihi yeniden ele alınmaya başlamıştır (Scmidt, 2012 ve Luckwert, 2015). Son 20-25 yıl içinde arkeolojide, devrim sayılabilecek kadar önemli gelişmeler olmuştur; bunlar görkemli ve güzel buluntularla sınırlı değildir. Düşünce sistemimizde, geçmişe bakış açımızda köklü değişiklikler yapacak kadar önemli olan bu sonuçlar öylesine yenilikler içermektedir ki, bunların tam olarak algılanması ve insanlığın geçmişiyle ilgilenilerek aktarılması için herhalde uzun bir süre gerekecektir. Bilgi akışı, bilgiye bakış açısının değişimi ve bunun düşünce sistemimize olan etkisi, uygarlık tarihiyle ilgilenen herkesi heyecanlandıracak ölçüdedir.

Batıda ise, Uygarlık Hazar Denizi çevresinden başlayarak ARAN ülkesi ve URMU’ya (Güneybatı İran; güney Azerbaycan) ulaşmıştır. ARYAN uygarlığının kökeni de büyük bir olasılıkla budur (Childe, 1926). Buradan da Toros ve Zağros Dağlarındaki geçitlerden ilerleyerek, dünyanın ilk önemli uygarlığının (yaklaşık 12 bin yıl önce) oluştuğu Harran Ovasına ulaşılmıştır. Buzul çağı sonunda Harran bölgesi en uygun iklim koşulları ve coğrafyaya sahipti. Dünya uygarlığında asıl sıçrama, bundan 5-6 bin yıl önceki sıcak iklim koşullarında buzulların hızla erimesi ve deniz seviyesinin hızla yükselmesi sonucunda deltaların oluşmasından sonradır. Sümer uygarlığı da Turan, Aran ve Harran’dan güneye ve batıya doğru Mezopotamya’ya ilerlemiştir. Ayrıca Harran uygarlığı Torosları aşarak önce Konya Ovası’na (MÖ 8000) ve batıya doğru ilerleyerek Ege Denizi kıyısında Troya uygarlığını (MÖ 4000) meydana getirmişlerdir. Uygarlık buradan batıya Trakya’ya geçmiş ve Avrupa uygarlığının temelleri atılmıştır (Şekil 12).

Şekil 12. Avrasya’nın genel genel görünümü ve Buzul Çağı sonrası (HARRAN; ARAN; TURAN) ve daha sonra Delta (MISIR; SÜMER; İNDÜS) uygarlıkları.

URMU KURAMI VE TARTIŞMALAR

Urmu Kuramı kavim kadim Türklerin ilk ata yurdu (Celilov, 2017)’nu Altaylardan alıp Dicle Irmağı-Van Gölü-Urmu bölgesi olduğu tezidir (Şekil 14). Türklerin tarihin derinliklerindeki ata yurdunun neresi olduğu konusu, Batılı akademisyenler tarafından özellikle tartışmaya açılmaz ve Ural-Altay etekleri Türk ata yurdu olarak kabul edilir. Nuh Tufanı olayında belirtilen görüşler doğrultusunda şunu kolaylıkla belirtebiliriz: Biz Ural-Altay’dan gelmedik fakat Ural-Altay’a gittik. Bu da ancak, Tanrının dünya yaratıldığından beri sanki Türkleri eliyle Ural-Altay eteklerine koymuş gibi gösterilerek, bu halkın gittiği her yerde “işgalci” sayılmasını sağlama amacına yöneliktir. Nitekim Batı dünyası şu anda Türkleri Anadolu’da işgalci bir halk olarak görmekte ve ata yurdumuza dönüp gitmemiz gerektiği görüşünü ileri sürmektedir.

Şekil 13. Ön-Türklerin yaşadığı bölge (URMU KURAMI) (Celilov, 2017).

Fettah (Başkurdistan; doğum: 1928) şu tezi ileri sürer: Türklerin ata yurdunun Ural-Altay etekleri olduğu öteden beri kesin bir hipotez olarak kabul edilir ve bu konu hiç tartışmaya açılmaz. Buna karşılık kendilerini haksız yere Ari (üstün) ırk olarak gören batılıların ataları ise tarihin derinliklerinde dünyanın pek çok yerinde dolaşabiliyorlar. Kimileri Ari göçleriyle batıdan gelen kafilelerin Milattan üç beş bin yıl önce Kafkaslara, Orta Asya’ya, Himalaya’lara yerleştiklerini, fakat Orta Asya’da nereden çıktığı belli olmayan Türkler tarafından asimile ve imha edildikleri, dolayısıyla buraların aslında batılıların ata yurdu sayıldığını ileri sürer ve buna inanırlar. Türklerin ata yurdunun Ural-Altay etekleri olduğu doğrudur elbette; ama bu, tarihin belli bir diliminden sonrası için geçerlidir. Ya ondan öncesi? Tanrı dünya yaratıldığından beri Türkleri buraya eliyle mi koydu? Neden başka halklar orada burada geziniyorlar da, Türkler Ural-Altay etekleri arasına sıkıştırılıyor? Türklerin ön atalarının tarihin derinliklerinde Anadolu’da, Roma’da, Girit’de, Mısır’da ve hatta Habeşistan’da yaşamadıklarını kim iddia ve ispat edebilir? Ruslar, Türkistan’ı, İngilizler Hindistan’ı işgal ve istila ederken, bunun bir istila olmadığını, aksine ata yurtlarına çıkıp geldiklerini, bir insanın ata yurduna geri dönüp gelmesinin anormal bir tarafı bulunmadığını ileri sürmüşlerdi. O halde bizim de Anadolu’yu fethimiz bir istila değil, ata yurdumuza çıkıp gelişimizdir.

Esasen ilk ata yurdun Ural-Altay etekleri olması da o kadar önemli değildir. Milattan binlerce yıl önce Asya’dan Anadolu ve çevresine göçler yaşanmış ve atalarımızın bir kolu buralarda hayat sürmüşse, bunun ikna edici delillerle ispat edilmesi çok daha önemlidir. Peki, bu ispat edilirse ne faydası olur? K. Mirşan’ın dediği gibi ‘sadece atalarımızın geçmişi ve tarihimizle övünmeye’ değil, tarihte atalarımıza ait topraklara yüzlerce yıl sonra tekrar çıkıp geldiğimiz iddiasının verdiği haklılığa önce kendimizi inandırmamıza yarar. Biraz sonra üzerinde detaylı duracağımız Ari göçleri meselesinde de göreceğimiz gibi, Ruslar Türkistan’ı istila ettiklerinde, bu teze dayanarak “bunun bir işgal sayılamayacağını; buraların bir zamanlar Ari yurdu olduğunu, dolayısıyla torunun dedesinin yurduna geri çıkıp gelmesinin anormal bir tarafı bulunmadığını” iddia etmişlerdi. Biz, bu hakkı, onların bulduğu yerden buluyoruz!

Gordon Childe (1926) “Aryanlar” adlı çalışmasında uygarlığı dünyaya yayanların Aryanlar olduğunu söylemektedir. Bu bağlamda arkeolojik bulguları, tarihsel bütünlüğü ve gelişimini kavrayıp yorumlamıştır. Gordon Childe, arkeolojiye ilerici bir bakış açısı getirmiştir (zamanında da komünistlikle suçlanmıştır). Neolitik ve Şehircilik Devrimi kuramlarını arkeoloji dünyasına kazandırmış, insanların avcılık ve toplayıcılıktan yerleşik düzene geçiş sürecini açıklayan bir model olan vaha kuramını savunmuştur. Aryanların atalarının MÖ 15.000 dolayında Orta Asya’da ortaya çıkmış ve burada büyük bir uygarlık yaratmışlardır. Bu bölgede Dünya’ya yayılan insanlar belleklerinde bu felaketin (TUFAN) anılarını taşımışlardır.

Thomas Young 1813’te dil ailesinin Batı Avrupa’dan Kuzeydoğu Hindistan’a uzanan coğrafi büyüklüğü nedeniyle “Hint-Avrupa” terimini Hint + Avrupa’dan türetmiştir. Hint-Avrupa dil ailesi, yüzlerce dil ve lehçe içeren dünyanın en büyük dil ailesi olarak tanımlanmaktadır. Dünyada 3,2 milyarı aşkın kişinin anadili bu aileye ait bir dil olup, bu değer dünya nüfusunun %46’sını oluşturmaktadır. Hint-Avrupa dillerinin oluşumu ile ilgili hiçbir yazılı kaynak bulunmamaktadır. Fakat Batılılar tarafında bir ön kabül şeklinde ele alınmaktadır. Avrupalı arkeologlar uzunca süre Batı Uygarlığının Doğuşunu MÖ 776’daki Olimpiyat’la ve Homeros destanlarının derlenmesiyle eş zamanlı gördüler ve böyle bir algı yarattılar. Sonra üstüne Mısır ve Sümer ve birazda Hint uygarlıklarını eklemlediler. Batı Avrupa merkezli düşünceye göre, Uzun yıllar boyunca Anadolu Yarımadası, Neolitik yaşam biçiminin çekirdek bölgesinin dışında tutulmuş ve oluşum sürecinde Anadolu’nun yalnızca bu yeni yaşam biçimini Batı’ya, Avrupa’ya aktaran bir köprü rolü oynadığı öngörülmekteydi. Aynı zamanda unutulan Turan uygarlığının tam ortaya çıkarıldığı (Pumpelly, 1908; Anau) zaman sonrası Birinci Dünya Savaşı çıkmış ve kurulan Sovyet rejimi tüm bu çalışmaları durdurmuştur.

Sümerler kendilerine Sümer değil Kenger/kengir derlerdi. Basra Körfezi’nin ilk adı Kenger Denizi’dir. Dilin kökeni hakkında bilinen ilk bilgi Keng-Yir (Sümer) metinlerinde vardır. ‘’Bütün evren, Enlil’e bir dilde söylerlerdi’’ (Tarih Sümer’de Başlar, Samuel Noah Kramer, TTK Yayını, 1995, S.289). Buna benzer bir ifade Tevrat’ta da vardır ki kaynağının Sümer olduğu kuşku götürmez. Tevrat’ın ve bilimsel bulguların belirttiği gibi Kenger Uygarlığı’nın ilk 1500 yıllık döneminde (MÖ 4000-2500) Kengerceden başka dünyada yazılı dil yoktur. İlk İngilizce sözlük -Kaşgarlı Mahmut’tan 500 yıl, Sumerce sözlüklerden 4000 yıl sonra- MS 1604’te görülür.

Avrupa, 18. yüzyıla kadar inançta ve felsefede Tevrat merkezlidir. Dile bakışı teokratiktir. Avrupa, ekonomik palazlanmasını sürdürürken bir yandan da, artık ”Tevrat merkezciliği” yavaş yavaş terk etmeye başlar. İbraniceden ”daha önemli” olan bir ”Hint-Avrupa” dilini keşfedilmiştir. ”Aryan-Ari ırkı en soylu ırktır, onun dili olan Hint-Avrupa dili de en önemli dildir”. Yüzyılın sonlarından itibaren Avrupa artık ırkçı bir maceranın içindedir ve dile bakışı da ”teokratik” olmaktan çıkıp ”ırkçı” olmuştur. 19. yüzyılda Batı, dilin kökeni meselesinin kurcalanmaması tembihlerine rağmen, buna uyulmadığını görür ve bu yasağı deldirmemek için yasaklara başvurmaya başlar ve zor kullanır. ”Bu nedenlerden ötürü, 19. Yüzyılın ikinci yarısındaki araştırmacılar, dilin kökeninin araştırılmasıyla alay ettiler, konuyu ihmal ettiler ve hatta yasakladılar. 1886 yılında Paris Dil Kurumu ”dilin kökeninin araştırılması” ile ilgili makalelerin yayınına yasak getirdi.

Bu arada, Türkoloji’de derin kök salmış, fakat kanıtlanmamış yanlış “Altay Dil Ailesi” kuramı ise Türk etnik bilimini çıkmaza sok­muştur. Bu yanlış karşı Türkoloji’de yeni “Urmu Kuramı” gündeme getirilmiştir (Celilov, 2017). Türk dili Ural-Altay olarak sınıflandırılarak çok sınırlandırılmıştır. ”Türk” aslında bir ırk değil de üst tanımlamadır. Yani büyük bir aileyi kapsayan koca bir şemsiyedir. Türk adı altında iki ana grup bulunur biri Oğuz diğeri Kıpçak. Kıpçak Türkleri: Kazak, Özbek, Kırgız dediğimiz doğu Türkleridir. Kıpçaklar, Seyhun, İdil ve Don arasında, Kafkas ve Kırım dağlarında, Hazar’ın Kuzey düzlüğü ile bugünkü Kazakistan’ın orta ve kuzeybatı kısmında yaşayıp pek çok Türk kavmi ile karışmışlardır. Oğuz Türkleri ise Orta Asya’nın Turan bölgesinden çıkmadır. Turan, Orta Asya’da, Ceyhun ve Seyhun nehirleri arasında kalan tarihi bölgedir. Bugün bu bölge Kazakistan, Özbekistan ve Türkmenistan arasında bölünmüştür. Günümüzün Anadolu Türkleri’nin soydaşları esasen Orta Asya’daki Kazaklar ve Kırgızlar değil, Türkmenistan, Azerbaycan Türkleridir. Ayrıca Macarca ve Fince dil yapısı bakımdan Türkçe ile benzerliği vardır. Macarca ile Sümercenin benzerliği vardır.

1880’lü yıllardan itibaren Sümer yazısının ve dilinin çözülmesine yönelik çalışmalar başlamıştır. 1869’da Jule Opert, bu dile Sümerce adını verdi. Ve bu dilin Türk, Fin ve Macar dillerine akraba olduğunu söyledi. 1887’de Francoise Leonerment’ta bu dili Ural-Altay dil grubuna koydu. Joseph Halevy ise bu görüşlere tamamıyla karşı çıkarak, bu dili Sami Akatların özel amaçla uydurdukları dil olarak tanımladı. Bu görüş günümüze kadar geçerliliğini korumuştur (Çiğ, 2013). Sümer dilinde Türk dilinde olduğu gibi kelimeler kök halindedir onlara ekler yapılarak yeni kelimeler oluşturuluyor. Sümer dilinde Türk dilinde olduğu gibi, fiil bakımından çok zengin. Ses uyumu vardır. Erkek, dişi ayrımı yoktur. Türkçede olduğu gibi kısa anlatımla geniş anlam veriliyor. Türkçe ile çok daha az sözcük kullanarak kendini ifade edilebilir.

On dokuzuncu yüzyıllarından itibaren bilime aykırı olan bir takım yanlış kuramlar ortaya çıkarılmıştır. Bu temelsiz kuramlar çerçevesinde Hint-Avrupa özellikle de Aryan ırkı hem fizikî hem de zihnî yetenekleri açısından, başka ırklardan daha yüksek ve başarılı gösterilmeye çalışılmaktadır. “Dünyadaki tüm uygarlıkların ve bilimin üreticisi sadece onlar olmalıdır ve olmuştur” şeklinde varsayımlar ileri sürülüyor. Nietzsche (1844 -1900 ) gibi meşhur filozoflar tarafından kurumsallaştırılmış bu yanlış düşünce, kendini devamlı olarak siyasî olaylardan uzakta tutmaya eğilimi olan bilim merkezlerine bile olumsuz tesir ediyor, bu merkezlerde de belli derecede gerçekleri değiştirerek Aryan ırkının lehine yorumlamak hastalığı ortaya çıkıyor. Bilmiyorlardı ki Aryan ırkı Turan bölgesinde Dünya’ya yayılmıştır (Ergün, 2024). Hatta Mezopotamya’da Sümerlerin yazdığı çivi yazılar bulunduğunda da büyük bir ihtimalle, bu yazıların illâ Hint-Avrupa dillerinin kuralları ile okunmalıdır şeklindeki anlamsız ısrar neticesinde epeyce zaman kaybedilmiştir. Oysa aklıselim çalışmalar neticesinde Sümer dilinin bir Hint-Avrupa ya da Sami dili değil, Ural-Altay dillerine yakın bir eklemli dil olduğu gerçeğine ulaşılmıştır. Hatta Avrupa’da 19’ncu yüzyıllarında dillerin kökeni çalışmaları yasaklanmıştır.

On dokuzuncu yüzyılda Avrupa’da kendi uygarlığını temel alarak üstünlük sağlamak amacıyla uygarlığının kökenlerini araştırmaya başlamışlardır. 19’ncu yüzyılında Sümercenin eklemli bir (Türkçe gibi) olduğunu kabul etmiştir. Aynı zamanda Turan bölgesinden çıkan Aryanların Uygarlığı Dünyaya yaydığı olgusu vardı. Fakat Atatürk’ün Anadolu başkaldırısının başarılı olması tüm bu düşüncelerin geri plana atılmasına neden olmuştur. Batı Avrupa merkezli düşünceye göre, Uzun yıllar boyunca Anadolu Yarımadası, Neolitik yaşam biçiminin çekirdek bölgesinin dışında tutulmuştur. Anadolu yalnızca bu yeni yaşam biçimini Batı’ya, Avrupa’ya aktaran bir köprü rolünü vermişlerdir. Türkleri gelişmiş batı dünyasında ayrı tutulması nedeniyle Troya ve Batı Anadolu, diğer uygarlıklardan ayrı olarak algılandı (Zangger ve Mutlu, 2016).  100 yıl önceki bu ihmal yüzünden, dünyada Batı Anadolu (tüm Anadolu) unutulmuştur. Doğal olarakta Turan Uygarlığı yok sayılmıştır. Unutulan Turan Uygarlığının tam ortaya çıkarıldığı (Pumpelly, 1910; Anau) zaman sonrası Birinci Dünya Savaşı çıkmış ve kurulan Sovyet rejimi bölgeyi kapatmış ve araştırmalar sona ermiştir. Begymrat Gerey (2003) “Bölgenin 15-20 bin yıl öncesi coğrafyası (paleocoğrafya), günümüzden çok farklı idi. Bölgede yaşamış olan insanların, tarih öncesi çağlar ile tarihi çağlarda geçirmiş oldukları yaşam koşullarını anlayabilmek için bölgenin günümüze kadar geçirmiş olduğu paleocoğrafik evrimini bilmek gerekir.” demiştir.

Uzun yıllar boyunca Anadolu Yarımadasını, Neolitik yaşam biçiminin çekirdek bölgesinin dışında tutulmuş, Anadolu’ya Neolitik yaşam biçiminin Güneybatı Asya’nın yarı-kurak bölgelerinde gelişimini tamamladıktan sonra aktarıldığı ve bu oluşum sürecinde Anadolu’nun yalnızca bu yeni yaşam biçimini Batı’ya, Avrupa’ya aktaran bir köprü rolü oynadığı öngörülmekteydi. Bu nedenle Neolitik Çağ arkeolojisi Anadolu’nun güneyine, Kuzey Mezopotamya, Suriye ve Filistin’e kadar uzanan Doğu Akdeniz kuşağına odaklanmış, bu coğrafya içinde son elli yılda 400 kadar Neolitik Çağ’a ait kazı yapılmıştır. Aynı şekilde Avrupa Neolitiğinin kökenlerini irdelemek amacıyla Balkan Yarımadası da Neolitik Çağ araştırmacılarının ilgi odağı olmuş ve bu süreci yansıtan yüzlerce kazı yapılmıştır. Çevremizdeki ülkelerde arkeolojik çalışmaların yoğunlaştığı bu süreç, maalesef Türkiye’de arkeolojik kazıların, yeni araştırmaların durma noktasına geldiği dönemdir.

Türkiye’nin Neolitik Çağ’ına yönelik yapılmakta olan az sayıdaki kazı bile bilim dünyasında devrim sayılacak bir etki yaratmıştır. İlk önceleri, Hacılar, Çatalhöyük, Can Hasan ve Çayönü kazılarıyla sınırlı olan bilgi dağarcığımız, Âşıklı, Nevali Çöri, Cafer Höyük ve Hallan Çemi kazılarıyla beklenmedik bir sıçrama yapmış, son yıllar içinde başlayan birçok yeni kazı ortaya çıkan bu yeni tabloyu daha anlaşılır bir hale getirmeye önemli katkılar sağlamıştır. Bu yeni çalışmaların içinde en çarpıcı sonuçlar vereni, kuşkusuz ki Göbekli Tepe’dir. Esasen Göbekli Tepe ile ortaya çıkan yeni kültürel oluşumun ipuçları, yukarıda sıraladığımız diğer kazılarda vardı; bunlar bildiklerimize o denli aykırı ve yenilikler içermekteydi ki, kabullenmekte güçlük çekiyorduk. Göbekli Tepe bunları yadsınamaz bir görsellik ve görkem içinde sundu. Neolitik Çağ’da bu bölgenin çok önemli olduğu ortaya konmuştur.

Türkçe-konuşan uluslar veya halklarla ilgili tarihi eserler az, çok sığ ve bariz şekilde tartışmalı, bilim ve mantık süzgeçlerinden geçmemiş ve de çoğunlukla da yanlıdır. Örneğin, Milattan birkaç yüzyıl sonra, genellikle Türkçe-konuşan halkların, Hun kralı Attila’nın yönetiminde aniden büyük bir politik güç ve faaliyetle ortaya çıkıp Avrupa’ya hâkim olması ve zamanın en büyük gücü olan Roma’ya meydan okumasının, tarihi normal akışına ve devamlılık ilkesine tamamen aykırı bir manzara arz etmekte olduğu gözden kaçmamıştır. Bu olay gerekli tarihi destek ve hazırlıktan tamamen yoksundu. Mantığım, Hunların ta Moğolistan’dan çıkıp, birçok dağ silsilesini ve büyük ırmakları aşıp, bu arada Orta Asya’daki birçok ulusları ortadan kaldırarak beş bin km’lik bir yolu aşarak geldikleri ve yendikleri bu Saka ve İskit halklarının yerine geçtiği olgusunu kabul etmiyordu. Yine mantık, bütün bu Hun olaylarının bizzat kendi içinden Rusya’nın bozkırlarında özgün halkının içinde kaynayıp çıkması gerektiğiydi. Yani, Hunlar İskitlerin yerine geçmediler, onlar kendileri bizzat İskitlerdi.

Aynı şekilde, son 1600 yıl içerisinde diğer Türk devletlerinin Avrasya’da, Orta Asya’da, İran’da, Hindistan’da ve Anadolu’da büyük güçler halinde, önceden hazırlıksız olarak ortaya çıkışlarında da tarihi bir anormallik göze çarpar. Tarihçilerin göçebe (nomad) kuramına göre bütün Türk devletleri ve imparatorlukları daima “geçici” kuruluşlarıdır. Türkler memleketlerinde daima “yabancı” idiler. Orta Asya’ya ancak 8’nci yüzyıldan sonra, Anadolu’ya da 900 yıl önce, 1071 Malazgirt Savaşı’ndan sonra gelmişlerdir. Diğer bütün milletler antik çağlardan beri bugünkü coğrafyalarında yaşamışlardır. Bilinen tarihi çağlarda, Avrupa’da Almanlar, Anglosaksonlar, Vikingler, Galyalılar, Latinler, İspanyollar, Slavlar, Yunanlılar; Asya’da Hintliler ve Çinliler, Orta Doğu’da Farslar, Gürcüler, Araplar, İbraniler, Mısırlılar hep kendi coğrafyaları içinde veya yakınında yaşamışlardır. Sadece Türkler bu kuralın dışında kalmışlar, yalnız onlar bu hususta bir “aykırılık” göstermişlerdir.

Düşünürlerimizin çoğunluğu, Anadolu’nun üstünde Selçuklulardan çok önce kurulmuş uygarlıkların bizden başkaları tarafından kuruldukları inancından doğan aşağılık duygusu altında ezilmekten kurtulamamışlardır. İşte bu eziklik, önce de belirtildiği gibi Türk insanın son yıllarda “muassır uygarlık seviyesine ”ulaşmasında en büyük engeli oluşturmuştur. Atatürk’ün bize açtığı yoldan gitmektense İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Amerika’nın telkinleriyle batının politikaları peşinde sürüklenmeye başlamamızdır.

Araştırmalarımız bize göstermiştir ki, batılılar biz ne söylersek, neyi iddia edersek ve bilim diye neyi ortaya koyarsak, ancak onlar doğrudur ve bilimseldir. “Bizim iddialarımız kesinlikle sorgulanamaz” düşüncesini, gelişmemiş ülke aydınlarına, yüzyıllardır öylesine telkin etmişlerdir. Türkiye’de ki bilim insanlarının pek çoğu, batı onaylamıyor kabul etmiyor, hatta batılılar bize gülerler… Diyerek, ya da görmemezlikten gelmektedirler. Diğer bir ifadeyle gerçekleri ortaya koymaktan çekinmişlerdir. Aydınlarımıza yüzyıllardır öylesine telkin etmişlerdir ya da kolay yolu tercih ederek, hatta antik Türk tarihini toptan reddetmektedirler. Bir başka ifadeyle batı, kendi iddia ve çıkarlarının aleyhine olan tarihi gerçekleri neden onaylasın? Diyerek sorgulama gereğini bile duymamaktadır.

Oysa tüm bilim dallarında olduğu gibi, antik tarih kaynaklarının da tarafsız ve ön yargısız olarak araştırıp, incelenmesi gerekmektedir. Çünkü gün ışığına çıkarılan bilimsel bilgi ve bulgular mevcut antik tarihin Türkler aleyhine saptırıldığını ortaya koymaktadır. Batılıların, yüzyıllardır Türkler aleyhine geliştirmiş oldukları düşünce ve tutumları, onların antik tarih ve yazılımında da fazlasıyla yansımıştır. Çünkü Türklerin antik tarihi ortaya koymak ve miras haklarının Türklere teslimi bir yana Türk adını, ya da ilişkilendirilebilecek adların kullanılmasına ve bazı durumlarda bu adların ustaca gizlenmesine özellikle dikkat edilmiştir. Aslında bu yanlı çalışmaları yapanlar açısından bakıldığında, bu davranışlar gayet doğaldır. Çünkü Türklerin tarihini ortaya koymak ve miras haklarını Türklere teslim etmek, batılıların çıkarlarına ters düşmektedir. Diğer yandan, Türkleri ilgilendiren tarihi ortaya çıkarmak onların görevi değildir.

Büyük Atatürk’ün büyük bir öngörü ile Türkler’in Anadolu’ya binlerce yıl önce geldiği tezi ve Sümerler’in Türk olma olasılığının araştırılmasını istemiştir. Anadolu bizim kaderimizdir. Bu kader bizim için çok değerli bir hazinedir. Bu bağlamda Anadolu, Harran, Urmu ve Anau bağlantısı uygarlığın bu 35-40° enlemleri arasında oluşup birbirlerini etkilemişlerdir. Harran, Aran (Azerbaycan) ve Türkmenistan kuşağında oluşan ilk uygarlıklar batıya doğru Ege Denizi ve Balkanlara, güneye doğru Filistin ve daha sonra da deltaların oluşmasıyla Nil ve Mezopotamya deltalarına ulaşmıştır. Ayrıca Türkmenistan’da oluşan uygarlık Afganistan dağ eteklerini takip ederek güne inmiş ve Hint uygarlığının öncüleri olmuştur (Mehrgarh) ve İndüs deltasının oluşmasıyla da Harappa ve Mohendero Jaro uygarlıkları meydana gelmiştir. Demek ki Arnold Joseph Toynbee’nin görüşleri bu en eski uygarlığın izleri bu bölgede halen devam etmektedir.

Bu coğrafyada yaşayan insanlar kendi uygarlığına, geçmişine ve Anadolu’nun yalnız geçiş yolu üzerinde bir köprü olmayıp bizzat kendisi UYGARLIĞIN beşiğidir. 35-40° enlemleri kalan coğrafik kuşak insanoğlunun ilk uygarlığını yarattığı bölgedir. Son yıllardaki tarihi karmaşıklığı yumağında bu bölge hakkında objektif düşünceler üretilememiştir. Tüm dini, ırksal ve milliyetçilik akımlarından soyutlanmış bir biçimde bazı bilgilerin yeniden yorumlanması ve açıklanması gerekmektedir. Biz kendi geçmişimizi başkalarından değil, geçmişimize sahip çıkarak bütünleşik bir anlayışla (DİL ve TARİH COĞRAFYA) olgunları ile birlikte ele almalıyız.

Hazar Denizi çukurunda ve yamaçlarında yaşan insanlar (Son Buzul Maksimumu zamanında tüm Dünya insan nüfusu 5 milyondu) Elburz Dağının eteklerinde Batıya ve Doğuya doğru kaçmışlardır. İnsanlık Avcı/Toplayıcılık yaşam tarzından Hazar Taşkınları (Nuh Tufanı) sonucunda karşılaştıkları zorluklar sonucunda Topluluk olmak zorunda kalmışlardır. Bunu da önce ortak bir dil yaratarak yapmışlardır. Buzul Çağının zorlu evrelerini dağlarla çevrili bölgelerdeki vadilerde geçirmişlerdir. Sudan ve vahşi doğadan korunmak bulundukların etrafında çukurlar kazmışlar ve çıkan malzemeyle de ilkel duvarlar yapmışlardır. Türkçe de Ur/Or kökü bu kazma ve yığma işlemini tanımlar. Bu sözcükte günümüzdeki Latince “URBAN” sözcüğü evrilmiştir. Zaten “URMU” sözcüğü de “UR” (kent) ve “MU” Sümerce Cennet sözcüklerinden oluşmaktadır.

KAYNAKLAR

Adji, M., 2019, Türklerin Saklı Tarihi (Rusça aslından çeviren: Varol Tümer), Görev Kitap ve Yayıncılık Ticaret Limited Şirketi, İstanbul.

Celilov, F.A., 2017, Prototürk dilinin yarandığı ilkin Atayurdu (Urmu teorisi), Qaynar xaber Chapalyga 2007

Childe, G., 1926. The Aryans: A Study of Indo-European Origins, Routledge, Trench, Truber.

Childe, V.G., 1936, Man Makes Himself, The New American Library.

Churchward, J., 1926, The Lost Continent of Mu, the Motherland of Men.

Çığ, M.İ., 2008, Sümerlilerde Tufan-Tufanda Türkler, ; Kaynak Yayinlari (Istanbul, Turkey); pp168 (in Turkish).

Dolukhanov, P.V., Chepalyga, A.L., Lavretova, N.V., 2010, The Khvalynian transgression and the Caspian basin, Quaternary International, 225, 152-159.

Ergün, M., 2024, Nuh Tufanı Nedir, Nerede Olmuştur ve Dünya Uygarlıklarına Etkisi, Kırmızılılar Yayınevi.

Ergün, M., 2024, Metaller ve Uygarlık, Kırmızılılar Yayınevi.

Ergün, M., 2024, Hazar Denizi-Turan Bölgesi ve Uygarlık, Kırmızılar Yayınevi.

Ergün, M., 2024, Batı Anadolu Deltalarının Oluşumu ve Uygarlığa Katkıları, Kırmızılar Yayınevi.

Ergün, M., 2025, Tepe-Ziggurat-Piramit-Tapınak Gelişimi ve Dinlerin Doğuşu, Kırmızılar Yayınevi

Ergün, M., 2025, Dillerin Doğuşu, Kırmızılar Yayınevi.

Ergün, M., 2026, Kayıp Kıta Miti ve URMU Bağlantısı, Kırmızılar Yayınevi.

Ergün, M. Ve İnaner, H., 1925, Uygarlığın Güneydoğu Anadolu’da (Harran) Gelişiminin Nedenleri, Kırmızılar Yayınevi.

Ergün, M. ve Yanık, F., 2026, Kök Dil Türkçe, Hece Dergisi.

Fessenden, R. A., 1924, The Deluged Civilization of the Caucasus Isthmus, Nature, volume 114.

Gerey, B., 2003, 5000 yıllık Sümer-Türkmen bağları, Berlin.

Kırçiçek, A., 2010, Urmu Gölü havzasının (İran) fiziki coğrafyası, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversştesi, İstanbul.

Luckwert, W.L., 2015, Göbekli Tepe, Alfa Printing, Istanbul (420 pp).

Neyman, G., 2007, Where Was the Flood of Noah?, Old Earth Creation Science.

Parlak, T., 2005, Tufan’dan “Turan Denizi”ne Turan Denizi’nden Günümüze Aral’ın Sırları, Türk Dünyası İnsan Hakları Derneği Genel Merkezi.

Perinçek, D., 2010, Or Kökü: Hendek-Kale-Kent-Ordu, Bilim Ütopya Dergisi, Sayı 195.

Petrie, Sir William Flinders, 1924, The Caucasian Atlantis and Egypt, (Ancient Egypt, December).

Pumpelly, R., 1908, Exploration in Turkistan: Expedition 1904, Carniege Institution of Washington.

Schmidt, K., 2012, Göbekli Tepe, A Stone Age Sanctuary in South-Eastern Anatolia, exoriente, Berlin (286p).

Zangger E. ve Mutlu, S., 2016. Luviler: Bir Anadolu Uygarlığı ile İlgili Çalışmalar, idil, 24/5, basım 16, 1037-1077.

[1] Prof.Dr. (E), Mühendislik Fakültesi, Jeofizik Mühendisliği Bölümü Uygulamalı Jeofizik Anabilim Dalı (E) Öğretim Üyesi

*****

A NEW PERSPECTIVE ON THE URMU THEORY

 

Mustafa ERGÜN[i]

 

ABSTRACT

Across the globe, many cultures possess legends of a “lost continent” or a great flood. Evolution is a fundamental condition of biological life. Following the end of the Ice Age—and prior to the formation of river deltas—early civilizations emerged in the vicinity of the Caspian Sea, most notably in the regions of Harran, Aran, and Turan. It is understood that these early civilizations were closely linked to the Caspian Sea region during the Ice Age. Approximately 15,000 years ago, meltwater from northern glaciers suddenly inundated this basin, causing the water level to rise by 50 meters. This event, known as the “Caspian Floods,” became etched into human memory as “The Flood” (the Deluge). During this period, while the Ice Age was still ongoing, human hunter-gatherer communities were forced to flee toward higher ground in the east and west (as the Alborz Mountains remained covered in glaciers). This catastrophe compelled humans to adopt a communal way of life. The area surrounding Lake Urmia is enclosed by high mountains that block the moderating influence of the Caspian Sea; consequently, the region experiences a continental climate. This environment necessitated that humans “domesticate” themselves—a process that began with the creation of a common language. In this context, the term “URMU” holds a profound secret: “UR” signifies a city or settlement, while “MU” denotes paradise or heaven. Similarly, “NAHCIVAN” translates to “the first to emerge.” The development of language could not have occurred anywhere other than the Caspian-Turan region, where the earliest civilizations first took root. The Urmia region is the point of origin for the Turkish language, from which it subsequently spread across the world. Civilization originated in the vicinity of the Caspian Sea, extending to the region of Aran and Urmu (southwestern Iran; southern Azerbaijan). It is highly probable that this is the origin of the Aryan civilization. From there, it advanced through the passes of the Taurus and Zagros Mountains, reaching the Harran Plain (10,000 BC). Subsequently, it crossed the Taurus Mountains to arrive at the Konya Plain (8000 BC) and continued westward, eventually giving rise to the civilization of Troy (4000 BC) on the shores of the Aegean Sea. From this point, civilization moved further west into Thrace, laying the foundations for European civilization.

KEYWORDS: Caspian Sea; Urmia; Domestication; Language.

 

INTRODUCTION

Myths often serve the purpose of explaining the origins of the universe or a specific local region—for instance, through creation myths or foundation myths, respectively. Furthermore, they frequently aim to account for natural phenomena or cultural traditions that otherwise lack an explanation. In general, it can be said that myths are often employed to explain anything that does not have a straightforward, naturalistic interpretation. All of these must be understood within the context of geography and climatic shifts. On a universal scale, many parts of the world feature myths about a “lost continent” or stories of a great flood.

Let us begin with a statement by Ibn Khaldun (a 14th-century thinker from Tunisia):

GEOGRAPHY IS THE DESTINY…

Figure 1. The geography of the region surrounding the Caspian Sea.

This observation transcends both time and space. Is geography truly human destiny? Is it the individual who determines their own fate, or is it the land where they are born and live? Ibn Khaldun examined these phenomena in all their dimensions, delving deeply into the ways in which geography—both political and physical—shapes human existence. He posits that “a person is what they consume.” Noting that the climate and humidity of one’s environment affect human health, he further argues that the integrity—or dysfunction—of a political system profoundly influences every aspect of human life. In other words, this assertion must be considered from the perspectives of both politics and geography. The Caspian Sea and its surrounding region hold a highly significant place in human history (Figure 1).

We must also keep the following maxim constantly in mind:

NATURA NON FACIT SALTUM

(NATURE DOES NOT MAKE LEAPS)

This concept of “evolution” applies not only to nature but also to human life, history, and languages. The first written language in the world was Sumerian. Sumerian is an agglutinative language, much like Turkish or Hungarian. It remained in existence until the first century AD.

Drawing upon Ibn Khaldun’s assertion that “a historian must understand societies if they wish to engage in true historiography,” one can grasp the vital importance of social science; indeed, sociology and history are inextricably linked. It is through this field that we learn about the lives, cultures, arts, economies, and every other aspect of civilizations from the past. History is not merely a source of lessons from the past; it is fundamentally essential for constructing the present. The more a society embraces its own history, the more it progresses, shaping both its present and its future. History is not simply a matter of the beginning and end of events; one must also understand the reasons why each event occurred. Therefore, the primary duty of those who study history is to understand. Yet, understanding is no simple task. A historian must possess a robust foundation of knowledge, a command of various languages, and a keen capacity for observation. As Ibn Khaldun states: “When examining a piece of historical information, a historian must analyze it through the lens of all other sciences to ensure its accuracy.” Ibn Khaldun posits that history must necessarily encompass disciplines such as logic, mathematics, physics, geography, and poetry—all rooted in philosophy:

“THE PAST RESEMBLES THE FUTURE MORE THAN WATER RESEMBLES WATER…”

The Faculty of Languages, History and Geography at Ankara University was named by Atatürk himself; it is a center of scholarship to which he entrusted a specific mission. In proposing the establishment of this faculty, he believed that a profound investigation into the Turkish language, history, and culture was the primary prerequisite for the advancement of modern Türkiye, the development of a national consciousness, and the cultivation of individuals capable of free thought.

Cultural heritage belongs to all of humanity; it is a treasure and a source of richness for everyone. We preserve the past within the memory of this cultural heritage, and upon it, we build the future. One of the greatest challenges faced by societies has been the tendency to excessively exalt their own culture, traditions, beliefs, and ethnic origins, while simultaneously seeking out flaws in—and disparaging—groups or belief systems other than their own. This has led to painful consequences, including oppression, wars, and massacres. The Russian geographer Murat Adji observes:

On the canvas of history, the traces of time and place are always present. One may choose to notice them or not, but they exist nonetheless. Nothing in this world passes without leaving a trace; for the truth is eternal, and no force can ever erase it.

The Lost Continent of Mu is a legendary landmass—the subject of much research—said to have been located in the Pacific Ocean before sinking and vanishing 14,000 years ago. The continent of Mu—or simply “Mu”—was first proposed in the 19th century by the author and traveler Augustus Le Plongeon, who claimed it existed in the Pacific Ocean until it sank 14,000 years ago; today, this is regarded within scientific circles as a pseudoscientific claim (Figure 2). Le Plongeon asserted that the ancestors of the ancient Egyptian and Mesoamerican civilizations had once inhabited this continent. The concept was later popularized by James Churchward, who also maintained that the continent had once existed in the Pacific Ocean. James Churchward (1851–1936), an Anglo-American occultist, claimed in 1920 to have discovered a submerged landmass in the Pacific Ocean called “Mu,” thereby adding another lost continent to the list of sunken lands already posited by Theosophists (Churchward, 1926).

As is well known, following 1932, Atatürk sought to uncover a missing piece of the “Turkish History Thesis.” He was searching for the original homeland of the Turks—the place they inhabited prior to their time in Central Asia. To this end, in 1934, he appointed Tahsin Bey to the Turkish Embassy in Mexico. Tahsin Bey’s covert mission was to investigate potential connections between the Turks and the ancient peoples of the Americas. Through his research in Mexico, Tahsin Bey encountered some surprising information. Based on this information, theories have been put forward suggesting that the Turks may have migrated to Central Asia from the “Lost Continent of Mu”—a landmass said to have been submerged in the Pacific Ocean following a natural disaster around 12,000 BCE.

In the contemporary scientific community, the consensus is that the existence of the continent of Mu is physically impossible and that the claim lacks any scientific basis. From the perspective of modern plate tectonics, the notion holds no validity. In this context, it is possible that the “Flood of Noah” occurred approximately 15,000 years ago within the Caspian-Turan basin—the world’s largest endorheic (closed) continental basin (Chapalyga, 2007; Ergün, 2023). A sudden rise in water levels by as much as 200 meters within this enclosed region would have constituted an absolute catastrophe for the very small number of humans living in the deep Caspian-Turan depression during the Ice Age

n 1924, Fessenden published an article in the journal *Nature* titled “The Deluged Civilization of the Caucasus Isthmus,” in which he addressed this “Caspian Deluge.” He proposed that the Caucasus was the cradle of humanity, that the flood mentioned in early historical records took place there, and that human races—following their differentiation—spread across the world from this region. Through a detailed analysis of Semitic, Egyptian, and Greek traditions, as well as local toponyms, he argued that this region was not only Eden (the Garden of Paradise) but also the key to resolving geographical inconsistencies in Greek mythology—for instance, by explaining why efforts to locate the “lost pillars of Heracles” in the west proved futile. Fessenden suggested that a rise in water levels in the Caspian region, which created an “Atlantis Sea” 1,800 miles wide to the east of the Black Sea, led to the disappearance of the land mentioned in these traditions and the subsequent collapse of the ancient geographical system. Prof. Fessenden developed his thesis with great detail and considerable creativity; however, his arguments would be far more compelling if supported by concrete archaeological evidence. Following the establishment of the new Turkish Republic from the remnants of the Ottoman Empire, these theories were largely sidelined and forgotten.

The concept of the “superiority of the Caucasian race” is a construct rooted in the discourse surrounding European hegemony over the global order. In the 19th century, European and North American “race scientists” (ethnologists) widely adopted the category of the “Caucasian race.” European racial theorists reinforced white supremacy by distinguishing the Eurocentric “Caucasian” race from other primary racial categories. Although the “Caucasian” classification did not disappear entirely, theories concerning “European races” established racial hierarchies among white populations—groups that had previously all been categorized as Caucasian. Between 1848 and 1935, the “Caucasian” category was effectively overshadowed in Europe by the framework of distinct “European races.” The concept of the “Caucasian” race carries significant political weight, and a look at historical processes reveals that this idea has had profound, far-reaching consequences. This phenomenon prompts us to reconsider the “URMU Theory.”

GEOGRAPHY OF THE CASPIAN SEA

We must have a thorough understanding of the geography in which we live. The Caspian Sea is the largest inland body of water on Earth. To its south lie the Alborz Mountains in Iran, while the Caucasus Mountains are situated to the west. To the east lies the Karakum Desert of Turkmenistan, and to the north are the plains and plateaus belonging to Russia and Kazakhstan (Figure 2). According to scientific studies, until 11 million years ago, it was connected to the world’s oceans via the Sea of ​​Azov, the Black Sea, and the Sea of ​​Marmara (Ergün, 2001). Although some sources describe it as the world’s largest lake, it is, in fact, a sea in the true sense. It covers an area of ​​371,000 km² (excluding the Garabogazköl Lagoon) and has a volume of 78,200 km³. It is an endorheic (closed) basin with no connection to the world’s oceans. It is surrounded by Kazakhstan to the northeast, Russia to the northwest, Azerbaijan to the west, Iran to the south, and Turkmenistan to the east. The Caspian Sea is located east of the Caucasus Mountains, north of the Alborz Mountains, and west of the vast steppes of Turkmenistan. Due to its salinity (1.2%, or 12 g/L—about one-third the salinity of the oceans) and its immense, boundless expanse, the ancient peoples who inhabited the region perceived the Caspian Sea as an ocean.

Figure 2. Morphology of the Caspian Sea.

During the Last Glacial Maximum, most of the world’s deserts expanded—with the notable exceptions of the Turan region, northern Iran-Afghanistan, and Central Anatolia (the Konya Plain). Throughout the last glacial period, global sea levels were approximately 130 meters lower, as a significant portion of the Earth’s water was sequestered north of the 40–45° latitude lines. During this era, the region extending from south of the 30–35° latitude lines toward the equator was extremely arid and covered in deserts, owing to a lack of precipitation (glacial periods are, in fact, arid phases for our planet) (Figure 3). In glacial periods, areas suitable for habitation were restricted to a narrow zone near the equator and a belt generally situated between the 35° and 40° latitudes. During the glacial period, the southern Caspian Sea region was located within an area that offered some of the most favorable conditions for life (Ergün, 2016 and 2021).

Figure 3. A schematic representation of the Middle East and Eurasia regions. Areas north of 40°N latitude are characterized by extreme cold and glacial cover. The region extending from 35°N latitude toward the equatorial zone consists of arid, desert-like conditions with virtually no precipitation. The area between 35°N and 40°N latitudes is the most suitable for habitation (though, naturally, the influence of geomorphological conditions must also be taken into account).

We must consider the climate and paleogeographic conditions that prevailed during the glacial period (between 120,000 and 12,000 years ago). Because a vast amount of the Earth’s water was trapped in the polar regions during this era, ocean levels were 120–130 meters lower, and the climate was exceptionally arid, with little to no precipitation. Consequently, much of the globe—stretching from the 35–40° latitudes toward the equator—experienced semi-tropical (desert-like and water-scarce) conditions that were inhospitable to life. In the regions extending from the 40–45° latitudes toward the poles, glacial and tundra environments severely restricted life. Areas suitable for habitation during the glacial period were generally found between the 35° and 40° latitudes (Figure 17). The region around the southern Caspian Sea offered the most favorable climatic conditions for life (though it is possible that some form of life also persisted within a very narrow equatorial belt). Approximately 40,000 years ago, the Neanderthal species vanished from most parts of the world due to extreme cold and desert-like conditions.

THE URMIA REGION

The city and lake of Urmia are located in the Azerbaijan region of northwestern Iran. This area served as one of the initial destinations for populations fleeing the Caspian basin following a rise in the Caspian Sea’s water levels (an event associated with the Flood of Noah) (Figure 4). Lake Urmia is the largest lake in Iran and the second-largest saltwater lake in the world. It is a closed basin with no outlet. The lake is surrounded by high mountains that block the moderating climatic influence of the Caspian Sea. A continental climate prevails in areas shielded from maritime influence. The Lake Urmia Basin is situated in a region characterized, in general, by semi-arid climatic conditions. Semi-arid landforms are clearly observable, particularly in the areas surrounding the lake.

Figure 4. Location of the URMU region.

Furthermore, the vast extent of the basin and the presence of rocks with diverse lithological characteristics have resulted in the occurrence of landforms that differ from typical semi-arid topographical features. For instance, the western and southern portions of the basin are bounded by the Zagros mountain range, with elevations in some areas exceeding 3,000 meters. The presence of calcareous rocks in these zones has given rise to karstic landforms. Additionally, the proximity of Mount Sahand and Mount Sabalan—two of Iran’s most significant volcanic peaks—to the basin’s boundaries, along with the associated volcanic terrain, has imparted a distinct character to the basin’s volcanic topography (Figure 5). Glacial and periglacial landforms can also be observed in the higher elevations of the basin.

Figure 5. Physical geography of the Lake Urmia basin (Iran) (Kırçiçek, 2010).

The oldest known name for Azerbaijan is ARAN, which signifies a “good, habitable land.” Even today, this region remains one of Iran’s most significant agricultural areas. Located within the Azerbaijan region of northwestern Iran are the city and lake of URMU. This area served as one of the initial settlements for people who fled the basin following a rise in the Caspian Sea’s water levels (often associated with the Great Flood/Noah’s Flood). The term MU (perhaps related to the Turkish word “UMU”) means “Paradise” in the Sumerian language. It is the origin of the narrative found in sacred texts regarding the expulsion of humanity from Paradise. Furthermore, the myth of the “Lost Continent of MU” is rooted in Sumerian legends. In light of this, we can trace the stages of civilization as having originated around the Caspian Sea, extending along the Aras River toward the land of ARAN and URMU (southwestern Iran; southern Azerbaijan) (Ergün, 2023). People fleeing the floods of the Caspian Sea became trapped in the Urmia region—a territory hemmed in by deserts to the south, glaciers to the north, and high mountain ranges to the east and west. This state of confinement served as a catalyst for the emergence of civilization. Compounding this situation was the Younger Dryas—a period of extreme cold (roughly 10 900–9 700 BCE) that plunged the world into a deep freeze. Within the Turkic world, there exists the narrative of “Ergenekon.” Etymologically, the term breaks down into “ERGENE” (steep, precipitous) and “KON” (a place of settlement). It is worth re-examining the subject of Ergenekon.

Terms rooted in this region include:

ARAN:A habitable place;
NAHCİVAN:The first to emerge (Noah);
URMU:‘UR’ (community/group); ‘MU’ (paradise/heaven);
ARAS:‘Ara’ (good/pure) water;
AĞRI DAĞI  (Mount Ararat):The White Mountain;
AŞURE:‘AŞ’ (food/meal); ‘UR’ (community/group) — a dish of great significance within the Turkic world;
ARAN:(‘ARA’: pure/pristine) — evolving into ‘Eran’, and subsequently ‘Iran’;
ARYAN RACE:‘ARYAN’ (from ‘ARIANA’ in Sanskrit).

THE CATALYST OF CIVILIZATION: NOAH’S FLOOD

The legend of the Flood, first encountered in cuneiform texts, later found its way into religious scriptures. Many hypotheses have been proposed regarding the location—or potential location—of this event. However, findings indicate that the accounts in religious texts bear a striking resemblance to the narrative presented in the ancient Sumerian” of Gilgamesh”. The Quran provides only a brief mention of the Flood. According to this account, Noah’s Ark came to rest not on Mount Ararat, but on Mount Cudi (the term “Cudi” actually means “high place” in Arabic), and the event involved only Noah’s family. In any case, such a sudden rise in water levels could only occur within a closed basin, such as the Caspian-Aral region.

A significant rise in the Caspian Sea’s water level took place in the region 15,000 years ago. This was triggered by the sudden collapse of an ice dam holding back a glacial lake in the north—an event some attribute to a major meteor impact. The resulting surge of water flowed through the Aral Sea and the Uzboy channel, raising the level of the Caspian Sea from -150 meters to +50 meters (Figure 6). It is estimated that this process occurred over a very short period. Consequently, the Caspian region serves as the most plausible geographical setting for the dramatic events associated with this flood (Chepalyga, 2007). Furthermore, this meteor impact (which involved a cluster of objects) affected the entirety of northern Europe. It disrupted the water cycle of the Atlantic Ocean—due to the influx of vast quantities of cold water into the north—which subsequently led to the “Younger Dryas” period, an intense cooling phase that occurred approximately 13,000 to 12,000 years ago.

Figure 6. Floods of the Caspian Sea 15,000 years ago (from -150 m to +50 m) and its evolution to the present day (Dolukhanov et al. 2000) (NOAH’S FLOOD).

We must gain a thorough understanding of the paleogeography of the Caspian Sea region, particularly its unique status shaped by climatic shifts and environmental conditions. The Alpine-Himalayan Orogenic belt, which emerged in the wake of the closure of the Tethys Ocean, holds immense significance for the history of civilization. The Black Sea in the north and the Caspian Sea in the south are remnants of the ancient Tethys Ocean; together, they form a vast depression stretching from the Po Valley in Italy to the Pamir Mountains. This depression served as a basin for glacial meltwater flowing from the north—a geographical configuration unparalleled anywhere else on Earth. When the “Great Flood” (Noah’s Flood) occurred approximately 15,000 years ago, the inhabitants of the Caspian Basin had only two viable escape routes: westward toward Mount Ararat or eastward toward the Tian Shan (Celestial Mountains). The Alborz Mountains to the south were rendered impassable by glaciers, while the regions north of the 40°N latitude were blanketed in ice and tundra.

Such abrupt fluctuations in sea level must have exerted immense pressure on the human populations of that era, and these inundations became embedded in cultural memory as the “Great Flood.” Seeking refuge from the rising waters, people retreated to higher ground and excavated defensive trenches around their settlements. Driven by a fear of the floodwaters, they sanctified these elevated sites—viewing them as a means to reach the Divine—and established their temples upon them (Ergün, 2024). It is possible that these Eurasian flood events were preserved in the collective memory of the ancient Proto-Aryan peoples and subsequently recorded in their early inscriptions. At the same time, the ancient inhabitants of Mesopotamia incorporated these elements, giving rise to the story of the Flood that appears in sacred texts. The fact that many ancient settlements are designated as “TEPE” (mound/hill) reflects the role these sites played as places of refuge for people during the Caspian floods. In the delta civilizations that emerged later, structures such as ziggurats in Mesopotamia and pyramids in Egypt were built. The Temple in Jerusalem—considered the world’s first temple—is, in fact, a ziggurat (Figure 7).

Figure 7. The MOUNDS (TEPE) in Turan, Aran, and Harran—where the world’s first civilizations emerged— (not all of them have been included).

All these hills are located in the territory of Turkmenistan, south of the Caspian Sea. Similar hills are also found south of Tehran and, further to the west, in the Harran region. Regarding the continuity of the name “Göbekli Tepe,” Karl W. Luckwert (2015) notes that the name has remained unchanged for 10,000 years. It is remarkable that Kurdish-speaking farmers in the region in 1995 preserved the name “Göbekli Tepe” with such precision—a name that has somehow survived 10,000 years of linguistic upheaval. The only explanation for such a coincidence is an enduring essence that has persisted since the dawn of the domestication process.

People once inhabited the deep basin and slopes of the Caspian Sea before the “Caspian Floods.” (During the Last Glacial Maximum, the total human population of the world was approximately 5 million; they lived as hunter-gatherers in small groups. At that time, there were no humans in the Americas or Australia.) When the Caspian Floods caused the water level in the basin to rise abruptly—from -150 meters to +50 meters—the inhabitants lost their entire living environment. Those living in the area could not flee southward, as the Alborz Mountains stood as an obstacle. Consequently, they were forced to escape either eastward toward Turkmenistan or westward toward Azerbaijan. Those who fled eastward looked to the Tian Shan (the “Celestial Mountains”) as a source of salvation, while those who headed west traveled along the Aras River toward Mount Ararat—a sacred mountain (Figure 8).

Figure 8. Escape routes to the east and west during the Caspian floods.

Darwin’s proposition regarding the biological mechanism known as “natural selection”—in which the strongest survive—was also applied to the human species. These ideas paved the way for anthropologists and archaeologists to document the processes and mechanisms that led to the emergence of our own species, “Homo sapiens”. In his book “Man Makes Himself” (1936), V. Gordon Childe introduced a new way of thinking about history, informed by archaeological evidence. A pivotal, sudden shift—the Neolithic Revolution—occurred when humans began to control their own food supply. By selecting edible grasses, roots, and trees, humans started to cultivate, grow, and improve upon these plants. Furthermore, they domesticated certain animal species, providing them with feed and forging a close, dependent bond with them.

The concept of “domestication,” which liberated humanity from the hunter-gatherer cycle, holds a significant place in human history; without it, humanity could never have escaped that cycle. Humans are, in fact, the only creatures to have domesticated themselves. They underwent this process of self-domestication to temper their innate aggression and establish a shared living space. Through the use of language, they were able to communicate with one another and effectively neutralize or remove aggressive individuals. Thus, language emerged as the primary medium of communication. The development of language could not have taken place anywhere other than the Caspian-Turan region, where the earliest civilizations first sprouted.

The people who lived in the deep basins and along the slopes prior to the Caspian floods shared similar physical characteristics (Figure 9). Living under similar conditions while sharing the same origin, they developed a similar language (Root-language Turkish; Ergün and Yanık, 2026).

Figure 9. Physiognomy of an Azeri Turk on the right and a Turkmen Turk on the left (Celilov, 2017).

Language is, in truth, nature’s mirror within the human brain. The Gospel of John begins: “In the beginning was the Word.” H.G. Wells, meanwhile, remarked that “language is an instrument for the thinker.” There are various theories and approaches regarding the emergence of languages; when and how this unique cognitive capacity arose has been a subject of debate in the scientific world for decades. Language is not merely a tool for communication; it is the very means by which humans construct the world, imbue it with meaning, and bring themselves into existence. While words define the boundaries of thought, they simultaneously offer the possibility of transcending those very limits. The study of language serves as a key to both history and the architecture of human thought. Through it, we can draw closer to the mysteries of the past and better decipher the codes of human reasoning.

Imagine, for a moment, that you have no prior knowledge of any language. Open your mouth and attempt to produce a sound; quite naturally, the first improvised sound you might utter is “Aaaa…” Now, place the consonant “B”—the simplest sound to form by closing the lips—before the letter “A” and read it: the resulting word is “AB.” In Turkish, this means “water”—an essential requirement for all living things. In Sumerian, “ABSU” refers to potable subterranean water. In this region, the practice of transporting water via underground channels—known as “kariz”—is found throughout Turkmenistan, Uzbekistan, Iran, Afghanistan, and East Turkestan (the Uyghur region) (Ergün, 2025). The act of accessing water represents the “first engineering” feat developed by humanity. Controlling water is indispensable for agriculture; this necessity compelled humans to devise various methods to secure their most vital resource: water. Knowledge is intrinsic to human nature. While it may decline in one location due to natural causes, it is carried elsewhere by migrating populations. As this knowledge integrates with the lifestyles and beliefs of new environments, it gives rise to fresh belief systems and ways of life.

Language provides the flexibility to generate new terms by combining existing roots with other roots or affixes. This creates the capacity to express a multitude of concepts through a single word—a characteristic of “agglutinative” languages. Sumerian is one such agglutinative language. Efforts to decipher the Sumerian script and language began in the 1880s. In 1869, Jules Oppert coined the term “Sumerian” for this language, suggesting that it was related to the Turkic, Finnish, and Hungarian languages. In 1887, François Lenormant classified it within the Ural-Altaic language family. Joseph Halévy, however, vehemently opposed these views, arguing instead that the language was an artificial construct, devised by the Semitic Akkadians for a specific purpose. This view has remained valid to the present day (Çiğ, 2008). In the Sumerian language, much like in Turkish, words exist in their root form; new words are created by adding suffixes to these roots. Like Turkish, the Sumerian language is rich in verbs and features vowel harmony. There is no grammatical distinction between masculine and feminine genders. As in Turkish, a broad meaning can be conveyed through a concise expression—a thought can be articulated using very few words. The arrangement of the elements that constitute a sentence (subject, object, predicate, etc.) is not arbitrary. Turkish sentences follow a kind of “crescendo” (a sequence with gradually increasing intensity). The primary emphasis rests on the predicate (verb) at the very end. The significance of other elements is determined by their proximity to the predicate; the closer an element is to the predicate, the greater its importance. From a mathematical perspective, one could posit that each element within a sentence possesses a numerical value, determined by its position relative to the total number of elements in the sentence (Ergün & Yanık, 2026).

The language spoken by the tribes living in Asia had become fully developed—in terms of both its grammatical rules and its conceptual framework, encompassing both secular and sacred notions—during the period spanning from 15,000 to 3,000 years ago. It would be accurate, I believe, to refer to this language as “Proto-Turkic,” as the peoples who spoke it played a foundational role in the emergence of many subsequent languages. By 3,000 years ago, these languages ​​had become clearly distinct from one another and began to be written using different alphabets; the “Proto-Turkic” symbols served as the primary source for all of them. The Göktürk script of Central Asia also shares this same root. However, accurate interpretations cannot be reached without first attaining a certain level of conscious understanding. The “Sun Language Theory”—which was developed by Atatürk and studied extensively over many years—should be revisited and established upon a solid foundation, incorporating contemporary knowledge.

Before the Caspian floods, the people inhabiting the Caspian depressions and their surrounding slopes lived in small, hunter-gatherer groups. Consequently, these communities had no need to act in unison or develop a shared language. The term “Or/Ur”—in its early linguistic evolution—referred to a trench dug for protection against water; over time, its meaning expanded to encompass a fortress moat, a defensive trench, and eventually, a fortress or a city. Protecting oneself from water was not a task for an individual or a single clan; it required collective effort. In the Turkish language, many words related to organization—such as “orman” (forest), “ordu” (army), “organ” (organ), “ortak” (partner/common), “Orhan”, “Urbay”, “urgan” (rope), and “urban”—derived from the root “Or/Ur”. The term “civilization” (“uygarlık”) can be defined, in its simplest sense, as living in a city—a concept echoed in the Latin word “urban”.

According to Nick Brooks, civilization did not emerge as the product of a favorable environment that granted humanity the choice to live within complex, “urban” societies. On the contrary, what we consider “civilization” today is, to a large extent, the result of an accidental and unplanned adaptation to catastrophic climate change. Toynbee argues that the fundamental factor in the development of civilizations is the “response” a society gives to the challenges it faces—or, more precisely, the dialectical relationship between the challenge that arises and the response provided to it. The stages of civilization are: foraging, hunting, and agriculture. For a civilization to develop in a given region, several factors must coincide: suitable climatic zones (between 35º and 40º N latitude), abundant water resources, agriculture, and the presence of metals.

Urbanization and civilization are deeply intertwined concepts. During the Neolithic Revolution, the first sudden shift occurred when humans began to control their own food supply. By selecting edible plants, roots, and trees, humans started to plant, cultivate, and improve them. Furthermore, by providing feed, they domesticated certain animal species and forged a close, dependent relationship with them. The stages of civilization are: foraging, hunting, and agriculture. For a civilization to develop in a given region, several factors must coincide: suitable climatic zones (between 35º and 40º N latitude), abundant water resources, agriculture, and the presence of metals. In accordance with the “law of evolution” in nature, only those capable of adapting to changing conditions and environments have survived.

In the East, following an unexpected climatic shift at the end of the Ice Age, vast areas became hospitable to plant and animal life, ensuring there was no shortage of food. During this period, regions across Europe and Asia—previously covered in tundra—transformed into continuous forests (such as those in the Balkans). Concurrently, winter rainfall increased in the Harran region, situated at the intersection of the Taurus and Zagros Mountains.

The stages of world civilization can be summarized as follows (Figure 10):

  • 15,000 to 12,000 years ago (Sea level: 125/130 m below present; excluding the Caspian

   Sea, which was at approximately +50 m)

  • 12,000 to 5,000–6,000 years ago (Sea level rose gradually)
  • 5,000–6,000 years ago to the present (Optimum Sea Level) (Formation of deltas)

Figure 10. Sea-level changes and stages of civilization.

Significant events in the Caspian Sea region over the last 15,000 years include: The Khvalynian transgression 15,000 years ago; the end of the Ice Age 12,000 years ago; and, 5,000–6,000 years ago, the sea level reaching a stable state—similar to present-day levels—which facilitated the formation of river deltas. Prior to this, the constantly shifting coastlines were unsuitable for human settlement. With the emergence of these deltas, agriculture and maritime activities began to develop in the true sense. Concurrently, the deltas of the Nile, Mesopotamia, the Indus, the Ganges, and the Yellow River formed rapidly, serving as catalysts for the rise of civilizations. The zones of civilization—previously situated further north (along the boundaries of the tundra/glaciers and deserts)—shifted southward as these deltas developed.

The Younger Dryas period, dated to approximately 10 900 – 9 700 BCE, marks the boundary between the geological Pleistocene epoch and the current Holocene epoch. During this time, the glaciers that had covered much of the Northern Hemisphere during the Ice Age began to expand rapidly once again; the Younger Dryas was, in effect, a glacial interval that gripped the world for 1 200 years—beginning around 10 900 BCE and ending abruptly around 9 700 BCE, the very period when the earliest structures at Göbekli Tepe were being built. Various theories exist regarding this event. It is highly probable that a large meteor struck the Earth, triggering cataclysmic explosions that initiated the Younger Dryas and led to the extinction of numerous animal and plant species. At the end of the Ice Age, an unexpected shift in the climate of the Middle East rendered vast areas hospitable to plant and animal life, ensuring an abundant food supply. During this period, regions in Europe and Asia that had once been covered by tundra transitioned into continuous forests. Concurrently, winter precipitation increased in the Harran region—situated at the intersection of the Taurus and Zagros mountain ranges. The volume of water in the Euphrates and Tigris rivers rose as the glacial cover in Eastern Anatolia—a region aptly named “Bingöl” (meaning “thousand springs” in Turkish, owing to its numerous water sources)—began to melt. Consequently, a rich, lush vegetation flourished in the Harran area.

To the west, civilization emerged in the vicinity of the Caspian Sea, extending toward the lands of Aran and Urmu (southwestern Iran and southern Azerbaijan). This is, in all likelihood, the origin of the Aryan civilization (Childe, 1926). From there, populations moved through the mountain passes of the Taurus and Zagros ranges, eventually reaching the Harran Plain—a region that took shape approximately 12 000 years ago. At the close of the Ice Age, the Harran region offered the most favorable climatic and geographical conditions. Prior to reaching Harran, the earliest human settlements during the post-glacial Neolithic period were established along freshwater sources and within natural caves found in rock formations—sites that provided ready-made shelter. Hasankeyf, located along the banks of the Tigris River, is one such site (Figure 11).

Figure 11. Hasankeyf, located on the banks of the Tigris River, lies between the Urmu (13 000 BC) and Harran (10 000 BC) civilizations.

Naturally, the discovery of Göbeklitepe has prompted a re-evaluation of world history (Schmidt, 2012; Luckwert, 2015). Over the last 20–25 years, archaeology has witnessed developments so significant that they can be considered revolutionary—and these are not limited merely to spectacular or beautiful artifacts. These findings are of such profound importance that they necessitate fundamental shifts in our systems of thought and our perspectives on the past; indeed, it will likely take a long time to fully grasp these innovations and to properly convey them within the context of humanity’s history. The flow of information, the evolving perspective on knowledge itself, and the resulting impact on our intellectual frameworks are enough to excite anyone with an interest in the history of civilization.

In the west, civilization emerged around the Caspian Sea, extending into the regions of Aran and Urmu (southwestern Iran and southern Azerbaijan). It is highly probable that this is the origin of the Aryan civilization (Childe, 1926). From there, it moved through the passes of the Taurus and Zagros Mountains, eventually reaching the Harran Plain—the site where the world’s first major civilization took shape approximately 12,000 years ago. At the end of the Ice Age, the Harran region offered the most favorable climatic and geographical conditions. A major leap in global civilization occurred 5,000–6,000 years ago, following the rapid melting of glaciers—driven by a warming climate—and the subsequent rise in sea levels, which led to the formation of river deltas. The Sumerian civilization, too, expanded from the regions of Turan, Aran, and Harran, moving south and west into Mesopotamia. Furthermore, the Harran civilization crossed the Taurus Mountains, moving first toward the Konya Plain (8000 BC) and continuing westward to establish the Troy civilization on the shores of the Aegean Sea (4000 BC). From there, the civilization spread further west into Thrace, laying the foundations for European civilization (Figure 12).

Figure 12. The general landscape of Eurasia, the post-Ice Age civilizations (Harran, Aran, Turan), and subsequently the delta civilizations (Egypt, Sumer, Indus).

 

THE URMIA THEORY AND RELATED DEBATES

The Urmia Theory posits that the original ancestral homeland of the ancient Turks was not the Altai region, but rather the area encompassing the Tigris River, Lake Van, and Lake Urmia (Figure 14). The question of the true ancestral homeland of the Turks in the depths of history is rarely opened to debate by Western scholars, who generally accept the Ural-Altai foothills as the original homeland. In light of perspectives surrounding the Great Flood (Noah’s Flood), one could argue: We did not originate from the Ural-Altai region; rather, we migrated there. This narrative serves a specific purpose: by framing it as if God Himself placed the Turks in the Ural-Altai foothills at the dawn of creation, it effectively casts this people as “invaders” wherever they may go. Indeed, the Western world currently views the Turks as an occupying force in Anatolia, suggesting that we ought to return to our supposed ancestral homeland.

Figure 13. The region inhabited by the Proto-Turks (URMU THEORY) (Celilov, 2017).

Fettah (from Bashkortostan; born 1928) puts forward the following thesis: It has long been accepted as an established hypothesis—one never even opened for debate—that the ancestral homeland of the Turks lies in the foothills of the Ural-Altai mountains. In contrast, the ancestors of Westerners—who erroneously consider themselves an “Aryan” (superior) race—are portrayed as having roamed vast parts of the globe in the depths of history. Some argue and believe that groups of “Aryan” migrants arrived from the West, settling in the Caucasus, Central Asia, and the Himalayas three to five thousand years before the Common Era, only to be assimilated or destroyed by the Turks—a people whose origins in Central Asia remain unexplained. Consequently, they claim these regions are, in fact, the ancestral homeland of Westerners. It is certainly true that the Ural-Altai foothills are an ancestral homeland for the Turks, but this holds true only for a specific period in history. What about the time before that? Did God place the Turks there with His own hand at the moment of the world’s creation? Why is it that other peoples are depicted as having wandered far and wide, while the Turks are confined to the Ural-Altai foothills? Who could possibly claim—let alone prove—that the distant ancestors of the Turks did not, in the depths of history, live in Anatolia, Rome, Crete, Egypt, or even Abyssinia? When the Russians occupied Turkestan and the British invaded India, they argued that these were not acts of conquest, but rather returns to their own ancestral homelands—suggesting there is nothing abnormal about a people returning to their roots. By that same logic, our own conquest of Anatolia was not an invasion, but a return to our ancestral homeland.

In any case, whether the original ancestral homeland was truly the Ural-Altai foothills is not all that important. If migrations from Asia to Anatolia and its surrounding regions took place thousands of years before the Common Era—and if a branch of our ancestors lived in these lands—then proving this with compelling evidence becomes all the more significant. But what is the benefit of such proof? As K. Mirşan suggests, it serves not merely to take pride in our ancestors’ past and our own history, but also to convince ourselves of the legitimacy of the claim that, centuries later, we have returned to lands that once belonged to our ancestors. As we shall see in the discussion of the “Aryan migrations”—a topic we will examine in greater detail shortly—when the Russians invaded Turkistan, they relied on this very thesis to argue that their presence could not be considered an “occupation”; they claimed that since these lands were once an “Aryan homeland,” it was entirely natural for a descendant to return to the ancestral territory. We, in turn, derive this same claim from the very source they discovered!

In his work “The Aryans” (1926), Gordon Childe posits that it was the Aryans who spread civilization across the globe. In this context, he interpreted archaeological findings by situating them within a framework of historical continuity and development. Childe brought a progressive perspective to archaeology (a stance for which he was, at the time, accused of being a communist). He introduced the theories of the “Neolithic Revolution” and the “Urban Revolution” to the field of archaeology and championed the “oasis theory”—a model explaining the transition of human societies from hunting and gathering to a settled way of life. The ancestors of the Aryans emerged in Central Asia around 15,000 BCE, where they established a great civilization. From this region, the people who spread across the world carried with them, in their collective memory, recollections of a great catastrophe—the Deluge (the Flood). In 1813, Thomas Young coined the term “Indo-European”—derived from “Indo” (Indian) and “European”—to reflect the geographical expanse of this language family, which stretches from Western Europe to Northeast India. The Indo-European language family is recognized as the largest in the world, encompassing hundreds of languages ​​and dialects. More than 3.2 billion people worldwide speak a language from this family as their mother tongue, accounting for 46% of the global population. While no written records exist regarding the origins of the Indo-European languages, the subject is treated as a foundational premise within Western scholarship. For a long time, European archaeologists framed the birth of Western civilization as coinciding with the first Olympic Games in 776 BC and the compilation of the Homeric epics; to this, they subsequently appended the civilizations of Egypt, Sumer, and, to a lesser extent, India. Under this Western-centric perspective, the Anatolian Peninsula was long excluded from the core region of the Neolithic way of life; it was posited that Anatolia served merely as a bridge, facilitating the transmission of this new lifestyle toward the West—into Europe. Furthermore, just as the forgotten “Turanian” civilization was being brought to light (notably through the work of Raphael Pumpelly at Anau in 1908), the First World War broke out, and the subsequent establishment of the Soviet regime brought all such research to a halt.

The Sumerians did not call themselves “Sumerian,” but rather “Kenger” (or “Kengir”). The original name for the Persian Gulf was the “Sea of ​​Kenger.” The earliest information regarding the origin of language is found in Keng-Yir (Sumerian) texts: “The whole universe spoke to Enlil in one language” (Samuel Noah Kramer, “History Begins at Sumer”, TTK Publications, 1995, p. 289). A similar statement appears in the Torah, the Sumerian origin of which is beyond doubt. As indicated by both the Torah and scientific findings, during the first 1,500 years of the Kenger civilization (4000–2500 BCE), there was no written language in the world other than Kengerian (Sumerian). The first English dictionary appeared in 1604 CE—500 years after the work of Mahmud al-Kashgari and 4,000 years after the Sumerian dictionaries.

Until the 18th century, Europe remained centered on the Torah in matters of faith and philosophy; its perspective on language was theocratic. As Europe continued to flourish economically, it also began to gradually abandon this “Torah-centric” worldview. A “Indo-European” language—deemed “more important” than Hebrew—was “discovered.” The narrative emerged that “the Aryan race is the noblest race, and its language, the Indo-European language, is the most significant one.” From the end of that century onward, Europe found itself embroiled in a racist endeavor, and its approach to language shifted from “theocratic” to “racist.” In the 19th century, the West observed that its admonitions against probing the origins of language were being ignored; to enforce this prohibition, it resorted to bans and coercion. Consequently, researchers in the latter half of the 19th century mocked the study of the origins of language, neglected the subject, and even explicitly forbade it. In 1886, the Linguistic Society of Paris (Société de Linguistique de Paris) banned the publication of any articles concerning “the origin of language.”

Meanwhile, the “Altaic language family” theory—a deeply entrenched yet unproven and erroneous concept within Turkology—led to an impasse in the study of Turkic ethnology. In response to this fallacy, a new “Urmia Theory” has been proposed within the field of Turkology (Celilov, 2017). Classifying the Turkic language as “Ural-Altaic” has served to overly restrict it. In reality, “Turk” is not a designation for a single race, but rather an overarching term—a broad umbrella encompassing a vast family. There are two main groups under the designation “Turkic”: The Oghuz and the Kipchak. The Kipchak Turks—which include groups such as the Kazakhs, Uzbeks, and Kyrgyz—are the “Eastern Turks.” Historically, the Kipchaks inhabited the region between the Syr Darya (Seyhun), the Volga (Idil), and the Don rivers, as well as the Caucasus and Crimean mountains, the northern plains of the Caspian Sea, and the central and northwestern parts of present-day Kazakhstan; throughout this time, they intermixed with many other Turkic peoples. The Oghuz Turks, on the other hand, originated from the Turan region of Central Asia. Turan is a historical territory in Central Asia situated between the Amu Darya (Ceyhun) and Syr Darya (Seyhun) rivers—a region now divided among Kazakhstan, Uzbekistan, and Turkmenistan. The modern-day Turks of Anatolia are more closely related to the peoples of Turkmenistan and Azerbaijan than they are to the Kazakhs or Kyrgyz of Central Asia. Furthermore, the Hungarian and Finnish languages ​​share structural similarities with Turkish, and there are also noted parallels between the Hungarian and Sumerian languages.

Efforts to decipher the Sumerian script and language began in the 1880s. In 1869, Jules Oppert coined the term “Sumerian” for this language, suggesting that it was related to Turkic, Finnish, and Hungarian languages. In 1887, François Lenormant classified it within the Ural-Altaic language family. Conversely, Joseph Halévy vehemently opposed these views, arguing that the language was an artificial construct created by the Semitic Akkadians for a specific purpose—a perspective that has persisted to the present day (Çiğ, 2013). Much like in the Turkic languages, words in Sumerian exist as roots, from which new terms are formed through the addition of suffixes. Furthermore, the Sumerian language—again, like Turkic—is exceptionally rich in verbs and features vowel harmony. There is no grammatical distinction between masculine and feminine genders. As in Turkish, it allows for the expression of broad, complex meanings through concise phrasing; one can convey a great deal using relatively few words.

Since the nineteenth century, various erroneous and unscientific theories have emerged. Within the framework of these baseless hypotheses, the Indo-European—and specifically the “Aryan”—race has been portrayed as superior to all others, both physically and intellectually. It is posited that they alone are, and have always been, the sole creators of all human civilization and scientific advancement. This flawed ideology, institutionalized by prominent philosophers such as Nietzsche (1844–1900), has exerted a negative influence even on academic and scientific institutions that typically strive to remain detached from political affairs; within these circles, a tendency has arisen to distort the facts to favor the “Aryan” race. They were unaware that the Aryan race had spread across the world from the Turan region (Ergün, 2024). In fact, when cuneiform tablets written by the Sumerians were discovered in Mesopotamia, a great deal of time was likely lost due to an irrational insistence that these texts had to be interpreted according to the rules of Indo-European languages. Yet, through sound, objective research, it was determined that the Sumerian language is not Indo-European or Semitic, but rather an agglutinative language akin to the Ural-Altaic language family. Furthermore, in 19th-century Europe, research into the origins of languages ​​was effectively prohibited.

During the 19th century, Europe began investigating the origins of its own civilization, aiming to establish its own superiority. By the 19th century, it was acknowledged that Sumerian was an agglutinative language (much like Turkish). At the same time, there existed the notion that the Aryans, originating from the Turan region, had spread civilization throughout the world. However, the success of Atatürk’s uprising in Anatolia led to these ideas being relegated to the background. According to a Western Europe-centric perspective, the Anatolian Peninsula was, for many years, excluded from the core region of the Neolithic way of life; it was assigned merely the role of a bridge that transmitted this new lifestyle to the West—to Europe. Because the Turks were kept separate from the “advanced” Western world, Troy and Western Anatolia were perceived as distinct from other civilizations (Zangger & Mutlu, 2016). Due to this neglect a century ago, Western Anatolia—and indeed all of Anatolia—was largely forgotten by the world. Consequently, the Turanian Civilization was effectively disregarded. Following the discovery of the forgotten Turan civilization (Pumpelly, 1910; Anau), the First World War broke out, and the subsequent Soviet regime closed off the region, bringing research to an end. Begymrat Gerey (2003) noted, “The geography (paleogeography) of the region 15,000–20,000 years ago was vastly different from what it is today. To understand the living conditions experienced by the people who inhabited this area during prehistoric and historical times, one must comprehend the paleogeographic evolution the region has undergone up to the present day.”

For many years, the Anatolian Peninsula was excluded from the core zone of the Neolithic way of life. It was hypothesized that the Neolithic lifestyle was introduced to Anatolia only after having fully developed in the semi-arid regions of Southwest Asia, and that, in this process, Anatolia served merely as a bridge, facilitating the transmission of this new way of life westward into Europe. Consequently, Neolithic archaeology focused on the Eastern Mediterranean belt—extending from southern Anatolia to Northern Mesopotamia, Syria, and Palestine—where approximately 400 Neolithic-era excavations have been conducted over the last fifty years. Similarly, the Balkan Peninsula became a focal point for Neolithic researchers seeking to investigate the origins of the European Neolithic, leading to hundreds of excavations that shed light on this process. While archaeological activity intensified in neighboring countries during this period, in Turkey, by contrast, archaeological excavations and new research effectively came to a standstill.

Even the limited number of excavations conducted regarding Turkey’s Neolithic Age have had an impact that can be considered revolutionary for the scientific world. Initially, our body of knowledge was confined to the excavations at Hacılar, Çatalhöyük, Can Hasan, and Çayönü; however, it took an unexpected leap forward with the excavations at Âşıklı, Nevali Çöri, Cafer Höyük, and Hallan Çemi. Furthermore, numerous new excavations initiated in recent years have contributed significantly to making this emerging picture more coherent. Among these new endeavors, the one yielding the most striking results is, undoubtedly, Göbekli Tepe. In fact, clues regarding the new cultural phenomenon revealed by Göbekli Tepe were already present in the aforementioned excavations; yet, these findings were so contrary to our existing knowledge—and contained such radical innovations—that we found them difficult to accept. Göbekli Tepe presented these elements with an undeniable visual clarity and grandeur, establishing that this region held immense significance during the Neolithic Age.

Historical accounts concerning Turkic-speaking nations or peoples are scarce, often superficial, and highly contentious; they frequently lack rigorous scientific or logical scrutiny and are, for the most part, biased. For instance, it has not gone unnoticed that the sudden emergence of Turkic-speaking peoples—who, a few centuries into the Common Era, rose to become a major political force under the leadership of the Hunnic king Attila, came to dominate Europe, and challenged Rome (the greatest power of the time)—presents a scenario that appears entirely at odds with the natural, continuous flow of history. This development lacked the necessary historical foundation and preparatory context. My logic could not accept the notion that the Huns had traveled 5,000 kilometers—originating as far away as Mongolia, crossing numerous mountain ranges and great rivers, and annihilating various nations across Central Asia—only to replace the Saka and Scythian peoples they had defeated. Logic further suggested that the entire phenomenon of the Huns must have emerged from within the steppes of Russia, arising organically from the indigenous population already present there. In other words, the Huns did not replace the Scythians; they *were* the Scythians themselves.

Similarly, a historical anomaly appears in the way other Turkic states have emerged as major powers—seemingly without prior preparation—across Eurasia, Central Asia, Iran, India, and Anatolia over the last 1,600 years. According to the “nomad” theory favored by historians, all Turkic states and empires are merely “temporary” constructs. In this view, the Turks were always “foreigners” in the lands they inhabited. It is claimed that they arrived in Central Asia only after the 8th century, and in Anatolia just 900 years ago, following the Battle of Manzikert in 1071. In contrast, other nations are said to have occupied their current geographical regions since antiquity. Throughout known history, groups such as the Germans, Anglo-Saxons, Vikings, Gauls, Latins, Spaniards, Slavs, and Greeks in Europe; the Indians and Chinese in Asia; and the Persians, Georgians, Arabs, Hebrews, and Egyptians in the Middle East have all lived within or in the immediate vicinity of their respective ancestral lands. Only the Turks have remained an exception to this rule; they alone have displayed an “anomaly” in this regard.

Most of our thinkers have been unable to escape the crushing weight of an inferiority complex—a feeling rooted in the belief that the civilizations which flourished in Anatolia long before the Seljuks were established by peoples other than ourselves. As previously noted, this sense of inadequacy has served as the greatest obstacle for the Turkish people in their recent efforts to reach the “level of contemporary civilization.” Rather than following the path charted for us by Atatürk, we began—under the influence of American suggestions following the Second World War—to drift along in pursuit of Western policies.

Our research has shown that, according to the Western perspective, whatever we say, claim, or present as “science” is only considered valid or scientific if it aligns with their own views. For centuries, they have instilled the notion—among intellectuals in underdeveloped nations—that “our [Western] claims are absolutely beyond question.” Consequently, many scientists in Turkey either dismiss such matters, ignore them, or fear that “the West won’t approve or accept it—they might even laugh at us.” In other words, they have shied away from revealing the truth. Some intellectuals, having been conditioned for centuries—or perhaps simply choosing the path of least resistance—have gone so far as to reject ancient Turkic history entirely. They fail to even ask the question: “Why would the West ever validate historical truths that run counter to their own claims and interests?”

Yet, as with any scientific discipline, sources concerning ancient history must be researched and examined impartially and without prejudice. Scientific knowledge and findings brought to light demonstrate that the established narrative of ancient history has been distorted to the detriment of the Turks. The attitudes and perspectives that Westerners have cultivated against the Turks over centuries are clearly reflected in their accounts and documentation of ancient history. Far from acknowledging ancient Turkic history or recognizing the rightful heritage of the Turks, there has been a deliberate effort to avoid using the name “Turk”—or any terms that might be associated with it—often by skillfully concealing such references. From the standpoint of those who produce these biased works, such behavior is entirely logical; after all, uncovering the history of the Turks and acknowledging their rightful heritage would run directly counter to Western interests. On the other hand, it is not the duty of others to uncover history that concerns the Turks.

With great foresight, the great Atatürk proposed the thesis that the Turks arrived in Anatolia thousands of years ago and called for an investigation into the possibility that the Sumerians were of Turkic origin. Anatolia is our destiny—a destiny that serves as an invaluable treasure for us. In this context, the civilizations that emerged within the 35°–40° latitude belt—spanning Anatolia, Harran, the Urmia region, and Anau—were interconnected and mutually influential. The earliest civilizations, which took shape across the belt stretching from Harran and Aran (Azerbaijan) to Turkmenistan, expanded westward toward the Aegean Sea and the Balkans, and southward toward Palestine; later, with the formation of river deltas, they reached the Nile and Mesopotamia. Furthermore, the civilization that emerged in Turkmenistan extended southward along the foothills of the mountains in Afghanistan, becoming the precursors to the civilization of the Indian subcontinent (Mehrgarh); subsequently, with the formation of the Indus delta, the Harappa and Mohenjo-daro civilizations came into being. Thus, the traces of this ancient civilization—a concept also touched upon in the views of Arnold Joseph Toynbee—still persist in this region today.

The people living in this geography must reclaim their own civilization and history; Anatolia is not merely a bridge or a transit route—it is, in itself, the cradle of civilization. The geographic belt between the 35th and 40th parallels is the region where humanity’s first civilization was forged. Amidst the complex web of historical narratives that has emerged in recent years, it has been difficult to develop objective perspectives on this region. There is a need to reinterpret and clarify certain information, stripped of all religious, racial, or nationalist biases. We must approach our own past not through the perspectives of others, but by taking ownership of it—examining it in an integrated manner, encompassing the full scope of our language, history, and geography.

People living in the Caspian Sea basin and along its slopes—at a time when the entire human population of the world during the Last Glacial Maximum was only 5 million—fled toward the west and east along the foothills of the Alborz Mountains. As a result of the hardships they faced following the “Caspian Floods” (the Deluge of Noah), humanity was compelled to transition from a hunter-gatherer lifestyle to living in organized communities. They achieved this, first and foremost, by developing a common language. They endured the harsh phases of the Ice Age within valleys located in mountainous regions. To protect themselves from water and the dangers of the wilderness, they dug trenches around their settlements and used the excavated material to construct primitive walls. In the Turkish language, the root “UR” (or “OR”) describes this process of digging and piling up earth. The modern Latin-derived word “URBAN” evolved from this root. Furthermore, the term “URMU” is composed of “UR” (meaning city/settlement) and “MU”—a Sumerian word for “heaven” or “paradise.”

REFERENCES

Adji, M., 2019, Türklerin Saklı Tarihi (Rusça aslından çeviren: Varol Tümer), Görev Kitap ve Yayıncılık Ticaret Limited Şirketi, İstanbul.

Celilov, F.A., 2017, Prototürk dilinin yarandığı ilkin Atayurdu (Urmu teorisi), Qaynar xaber Chapalyga 2007

Childe, G., 1926. The Aryans: A Study of Indo-European Origins, Routledge, Trench, Truber.

Childe, V.G., 1936, Man Makes Himself, The New American Library.

Churchward, J., 1926, The Lost Continent of Mu, the Motherland of Men.

Çığ, M.İ., 2008, Sümerlilerde Tufan-Tufanda Türkler, ; Kaynak Yayinlari (Istanbul, Turkey); pp168 (in Turkish).

Dolukhanov, P.V., Chepalyga, A.L., Lavretova, N.V., 2010, The Khvalynian transgression and the Caspian basin, Quaternary International, 225, 152-159.

Ergün, M., 2024, Nuh Tufanı Nedir, Nerede Olmuştur ve Dünya Uygarlıklarına Etkisi, Kırmızılılar Yayınevi.

Ergün, M., 2024, Metaller ve Uygarlık, Kırmızılılar Yayınevi.

Ergün, M., 2024, Hazar Denizi-Turan Bölgesi ve Uygarlık, Kırmızılar Yayınevi.

Ergün, M., 2024, Batı Anadolu Deltalarının Oluşumu ve Uygarlığa Katkıları, Kırmızılar Yayınevi.

Ergün, M., 2025, Tepe-Ziggurat-Piramit-Tapınak Gelişimi ve Dinlerin Doğuşu, Kırmızılar Yayınevi

Ergün, M., 2025, Dillerin Doğuşu, Kırmızılar Yayınevi.

Ergün, M., 2026, Kayıp Kıta Miti ve URMU Bağlantısı, Kırmızılar Yayınevi.

Ergün, M. Ve İnaner, H., 1925, Uygarlığın Güneydoğu Anadolu’da (Harran) Gelişiminin Nedenleri, Kırmızılar Yayınevi.

Ergün, M. ve Yanık, F., 2026, Kök Dil Türkçe, Hece Dergisi.

Fessenden, R. A., 1924, The Deluged Civilization of the Caucasus Isthmus, Nature, volume 114.

Gerey, B., 2003, 5000 yıllık Sümer-Türkmen bağları, Berlin.

Kırçiçek, A., 2010, Urmu Gölü havzasının (İran) fiziki coğrafyası, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversştesi, İstanbul.

Luckwert, W.L., 2015, Göbekli Tepe, Alfa Printing, Istanbul (420 pp).

Neyman, G., 2007, Where Was the Flood of Noah?, Old Earth Creation Science.

Parlak, T., 2005, Tufan’dan “Turan Denizi”ne Turan Denizi’nden Günümüze Aral’ın Sırları, Türk Dünyası İnsan Hakları Derneği Genel Merkezi.

Perinçek, D., 2010, Or Kökü: Hendek-Kale-Kent-Ordu, Bilim Ütopya Dergisi, Sayı 195.

Petrie, Sir William Flinders, 1924, The Caucasian Atlantis and Egypt, (Ancient Egypt, December).

Pumpelly, R., 1908, Exploration in Turkistan: Expedition 1904, Carniege Institution of Washington.

Schmidt, K., 2012, Göbekli Tepe, A Stone Age Sanctuary in South-Eastern Anatolia, exoriente, Berlin (286p).

Zangger E. ve Mutlu, S., 2016. Luviler: Bir Anadolu Uygarlığı ile İlgili Çalışmalar, idil, 24/5, basım 16, 1037-1077.

***

[i] Prof. Dr., Dokuz Eylül University, Faculty of Engineering, Department of Geophysical Engineering. Retired Lecturer in the Department of Applied Geophysics,

Yazar
Mustafa ERGÜN

Bu websitesinde farkı kaynaklardan derlenen içerikler yayınlanmakta olup tüm hakları sahiplerinindir. Sitedeki içerikler atıf gösterilerek kaynak olarak kullanlabilir. Yazıların yasal sorumluluğu yazara aittir. Tüm Hakları Saklıdır. Kırmızlar® 2010 - 2026

medyagen